Αναστασία Κουμίδου: «Με ενδιαφέρει να αφήνω ρωγμές για να εισχωρεί το φως του θεατή»

Διαγωνισμός για την παράσταση «Ελάτε να πιούμε έναν καφέ…»
21 Μαρτίου 2024
Διαγωνισμός για την παράσταση «Ο Κροκόδειλος»
22 Μαρτίου 2024
Διαγωνισμός για την παράσταση «Ελάτε να πιούμε έναν καφέ…»
21 Μαρτίου 2024
Διαγωνισμός για την παράσταση «Ο Κροκόδειλος»
22 Μαρτίου 2024

Η Αναστασία Κουμίδου σκηνοθετεί την παράσταση «Mengele» που ανεβαίνει στο Θέατρο Nous_Creative Space. (Φωτογραφία: Ξενοφώντας Δημητρόπουλος).

 

Συνέντευξη στη Μαριλένα Θεοδωράκου

 

Πρόκειται για ένα ψυχολογικό θρίλερ, ένα πείραμα που αναβιώνει μερικές από τις πιο τραγικές σελίδες της παγκόσμιας ιστορίας και ταυτόχρονα ένα ταξίδι με το τρένο της λύτρωσης. Η Αναστασία Κουμίδου μιλάει στο theatermag για την παράσταση “Mengele” που παίζεται κάθε Τετάρτη και Πέμπτη, στις 21.00 στο Θέατρο Nous_Creative Space. Η σκηνοθέτις μιλάει για το έργο του Θανάση Τριαρίδη, για τις πρόβες, τη συνεργασία της με τους ηθοποιούς της παράστασης, Λυκούργο Μπάδρα και Βέρα Μακρομαρίδου και τους συντελεστές.

 

«Ο ηθοποιός Λυκούργος Μπάδρας, είναι ο “ηθικός αυτουργός” για αυτό το ανέβασμα του έργου “Mengele” του Θανάση Τριαρίδη. Το καλοκαίρι του 2023 μου πρότεινε να το διαβάσω και να συζητήσουμε ενδεχόμενη συνεργασία» λέει η σκηνοθέτιδα Αναστασία Κουμίδου. «Ο Λυκούργος ήταν μαθητής μου στη δραματική σχολή και έχει ήδη παίξει σε δύο προηγούμενες σκηνοθεσίες μου.

Είναι η πρώτη φορά που σκηνοθετώ έργο του Θανάση Τριαρίδη, τον εκτιμώ πολύ ως άνθρωπο καταρχήν αλλά και ως διανοούμενο και συγγραφέα. Είχαμε και έχουμε, ακόμα, μια αγαστή συνεργασία. Καταρχήν, συζητήσαμε για μία νέα δραματουργική επεξεργασία στο πρωτότυπο έργο, με αρκετές περικοπές. Φυσικά τον ρώτησα αν μου δίνει την άδεια και σε ένα τηλεφώνημά μας μου είπε “Να κόψεις γενναία, μη φοβηθείς.” Μου έκανε τεράστια εντύπωση η ελευθερία που μου έδωσε αλλά ταυτόχρονα με γέμισε με ευθύνη. Ενώ είχα το ελεύθερο να κάνω ό,τι θέλω, έγινα διπλά προσεκτική».

 

Ο, Λυκούργος Μπάδρας και η Βέρα Μακρομαρίδου ερμηνεύουν στην παράσταση «Mengele» που σκηνοθετεί η Αναστασία Κουμίδου. (Φωτογραφία: Γρηγόρης Καρκαλής)

 

Η συνάντηση με τον Θανάση Τριαρίδη

«Η παράσταση “Mengele” είναι η πρώτη παραγωγή του θεάτρου Nous_Creative Space. Μαζί με τον Λυκούργο Μπάδρα, μπήκε σε αυτήν την τριαρίδειο “υπόθεση εργασίας” και η ηθοποιός Βέρα Μακρομαρίδου. Ξεκινήσαμε χαλαρά μέσα στις γιορτές της Πρωτοχρονιάς, σαν ένα work in progress, μετά εθιστήκαμε, αγαπήσαμε το έργο και μπήκαμε σε κανονικούς ρυθμούς προβών» συνεχίζει η Αναστασία Κουμίδου. «Είναι ένα έργο πολυσύνθετο τόσο θεματικά, όσο υποκριτικά αλλά και δομικά. Ο Τριαρίδης κάνει ένα δαιδαλώδες πείραμα θεατρικής γραφής. Ακροβατεί διαρκώς στο χρόνο, στο χώρο, στην ιστορία, στα ανθρώπινα άκρα και στην αγάπη. Μερικές φορές ακροβατεί επικίνδυνα, εμμονικά και άλλες αφήνεται στη μελωδία του Youkali που ακούνε οι ήρωες του έργου. Το “Mengele” είναι μία συνεχής καταβύθιση μέσα στο μυαλό και στην ψυχή του ανθρώπου και ταυτόχρονα μία υπερβατική αναβίωση των τρομερών φρικαλεοτήτων του Josef Mengele. Μέσα στο έργο εναλλάσσονται διαρκώς και αλληλεπιδρούν ο μακρόκοσμος και ο μικρόκοσμος, ο έρωτας και η εκδίκηση, το μέσα και το έξω, το ταξίδι μέσα από τα τούνελ και μέσα από τις πεδιάδες. Στην πρεμιέρα, ο συγγραφέας μας αποκάλυψε ότι το έγραψε σε μιά δύσκολη περίοδο της ζωής του ενώ ταξίδευε ο ίδιος με το τρένο.

Είναι το τέταρτο ελληνικό έργο που σκηνοθετώ από τότε που γύρισα από την Αμερική, όπου έζησα δεκαεπτά χρόνια. Ευτύχησα να ανεβάσω έργα της Λούλας Αναγνωστάκη (Σ’ Εσάς που Με Ακούτε), του Ανδρέα Στάικου (Ναπολεοντία), της Υβόννης Μεταξάκη (Άδειο Δωμάτιο) και τώρα του Θανάση Τριαρίδη. Και οι τέσσερις είναι συγγραφείς που γνώρισα προσωπικά και συνεργάστηκα εξαιρετικά. Με τη Λούλα Αναγνωστάκη, που μου λείπει αφάνταστα, είχαμε μια ιδιαίτερη, πολύ στενή σχέση, με τον Ανδρέα Στάικο έχουμε μια φιλία που ακόμα τη διατηρούμε ζωντανή. Με τον Θανάση Τριαρίδη βρεθήκαμε πρώτη φορά σε ένα αναλόγιο έργου της Κατερίνας Λουκίδου, μαθήτριας του Θανάση, που είχα σκηνοθετήσει στον κήπο του Αρχαιολογικού Μουσείου, πριν από μερικά χρόνια. Από τότε είχαν γίνει κάποιες νύξεις συνεργασίας μας.

Πρόσφατα ανατρέξαμε σε εκείνη την κουβέντα. Ο δικός μου δρόμος συνεργασίας με τους συγγραφείς είναι και επιθυμώ να είναι αμφίδρομος. Οι συγγραφείς καταθέτουν το έργο τους πάνω στο χαρτί κι οι σκηνοθέτες καλούμαστε να φτιάξουμε έναν πολυδιάστατο κόσμο. Προσωπικά, δεν βρίσκω λόγο να δουλέψω ένα κείμενο που είναι τόσο δυναμικό και να αγνοήσω τους ρυθμούς του, τις αποχρώσεις του, την παρτιτούρα του επειδή θέλω να βάλω τη δική μου στάμπα, αν η δική μου στάμπα δεν συνάδει μαζί με τη ροή του έργου. Γι’ αυτό μελετάμε, ερευνούμε, συζητάμε για να συνταξιδεύουμε πάνω στο ίδιο σκαρί και να σεβόμαστε τους ανέμους».

 

 

Το πείραμα Μένγκελε και Εσθήρ

«Στο βαγόνι Α13 ενός τρένου, ένας άνδρας, ο Μ. και μια γυναίκα, η Ε., άγνωστοι μεταξύ τους, ξεκινούν μία συμβατική συζήτηση, όπως δύο άνθρωποι που δεν γνωρίζονται» εξηγεί η σκηνοθέτις. «Γίνεται ένα βραχυκύκλωμα στο τρένο, σβήνουν τα φώτα και μέσα σε αυτό το σκοτάδι αρχίζει η καταβύθιση μέσα στον εφιάλτη της ιστορίας του γιατρού των Ναζί, Josef Mengele. Η κοπέλα είναι διδακτορική φοιτήτρια που μελετάει την ιστορική περίοδο του WWII, και πιο συγκεκριμένα τα γραπτά του Mengele, ενώ δεν μαθαίνουμε ποτέ ποιά είναι πραγματικά η δουλειά του άνδρα. Όταν όμως εκείνος της προτείνει να παίξουν ένα παιχνίδι που λέγεται “Μένγκελε και Εσθήρ”, σαν ένα πείραμα για να περάσουν την ώρα τους μέσα στο σκοτάδι, όλα ανατρέπονται. Ξετυλίγεται ένα κουβάρι ενοχής, μνήμης, αλλά και αιώνιας αγάπης. Οι δολοφόνοι, διαχρονικά, δικαιολογούν μέσα από το δικό τους πρίσμα της αγάπης τις φρικαλέες πράξεις τους.

Ο δολοφόνος, ο κακοποιητής, ο γυναικοκτόνος δεν πιστεύει ότι πράττει κάτι φρικτό και αποτρόπαιο. Μέσα στο μυαλό του πιστεύει ακράδαντα πώς ό,τι κάνει είναι από αγάπη, όπως ο ίδιος αντιλαμβάνεται την αγάπη. Και εκεί είναι το πρόβλημά, διότι ο θύτης σπάνια παραδέχεται, ακόμα και στον εαυτό του, ότι είναι θύτης. Μέσα από μία ναρκισσιστική διαταραγμένη οπτική δικαιώνει και δικαιολογεί τις πράξεις του. Αυτό συμβαίνει διαχρονικά και έχουμε πολλαπλά ανάλογα περιστατικά στις μέρες μας.

Με το ίδιο σκεπτικό ο Μένγκελε υποστηρίζει ότι βλέποντας την δεκάχρονη Εσθήρ Κοέν για πρώτη φορά στο στρατόπεδο του Auschwitz, πυρώθηκε από το αίσθημα της αγάπης. Και μέσα από την δραματουργία του Τριαρίδη, ο θύτης ταξίδεψε στους αιώνες για να την ξανασυναντήσει.

Το ενδιαφέρον στο δίδυμο Μέγκελε και Εσθήρ είναι ότι, εκτός από τον γιατρό των Ναζί του οποίου η ιστορία είναι γνωστή, η Εσθήρ Κοέν είναι ένα επίσης υπαρκτό πρόσωπο. Είναι η Θεσσαλονικιά εβραιοπούλα που είχε τον αριθμό 77102 στο στρατόπεδο του Auschwitz. Μία από τις εβραιοπούλες που επέζησαν από τα βασανιστήρια. Πέθανε πριν από μερικά χρόνια σε μεγάλη ηλικία. Ο Τριαρίδης δημιουργεί μία συνθήκη συνάντησης αυτών των δύο, μέσα στο έργο “Mengele”, μία συνθήκη που έρχεται σαν ένα ταξίδι με το τρένο της ιστορίας».

 

 

Το φως του θεατή στην παράσταση

«Ο Λυκούργος Μπάδρας και η Βέρα Μακρομαρίδου, είναι δύο νέοι ηθοποιοί και πολύ καλοί συνεργάτες. Δουλέψαμε με μέθοδο και αγάπη σε αυτό το κείμενο. Έκαναν και οι δύο μια μεγάλη δημιουργική διαδρομή κατά τη διάρκεια των προβών. Κι αν είναι κάτι που καταφέραν είναι ότι δεν φοβήθηκαν να παίξουν, να εκτεθούν. Μου αρέσει πολύ να βλέπω τη νέα γενιά ηθοποιών να τολμά, να κάνει την υπέρβαση ωστόσο πολλές φορές διακρίνω έναν φόβο στην έκθεση και μία τάση να κρύβονται οι ηθοποιοί πίσω από μικρόφωνα, concept, άνευρους φορμαλισμούς. Μετά σκέφτομαι, όι ίσως αυτό το trend να είναι μία αποτύπωση της συνολικότερης κατάστασης που ζούμε…

Ξεκίνησα τις πρώτες μου σπουδές ως ηθοποιός και τη θεατρική μου ζωή στα 16 μου χρόνια, πολύ αργότερα σπούδασα θεατρική σκηνοθεσία. Λατρεύω τους ηθοποιούς, όλες τις υποκριτικές μεθόδους και από τη μεριά της σκηνοθέτιδας δουλεύω πολύ τον πυρήνα του έργου που είναι αυτό που λέει και ο Τριαρίδης στο έργο “ν είσαι, είμαι”. Σπουδαία υποκριτική οδηγία!

Στη γενική δοκιμή, ο Θανάσης Τριαρίδης μας χάρισε γενναιόδωρα μία πολύ ενθαρρυντική κριτική. Είπε πώς πρόκειται για ένα μοναδικό πάντρεμα αμερικάνικου ρεαλισμού και εικαστικής σκηνοθεσίας. Σ’ όλο αυτό το εγχείρημα είχαμε εξαιρετικούς συνεργάτες, τη Χριστίνα Βασιλοπούλου που επιμελήθηκε τις χορογραφίες, τον συνεργάτη μου και καθηγητή του Ιόνιου Πανεπιστημίου Θεόδωρο Λώτη, ο οποίος έφτιαξε ηλεκτροακουστικά ηχοτοπία και μια νέα “πειραγμένη” βερσιόν του “Youkali”, καθώς και τον νεαρό σπουδαστή του τμήματος μουσικής τεχνολογίας, τον Claude Politis, που έφτιαξε τους βασικούς ήχους όπως τα τρένα και τα βουητά. Στον σχεδιασμό φωτισμών, ο Γιώργος Αγιαννίτης μεταμόρφωσε το μικρό Black Box του Θεάτρου NOUS σ’ ένα πολυπρισματικό τοπίο στο οποίο συνέβαλαν και οι μεγάλοι καθρέφτες που επιμελήθηκε ο Κωνσταντίνος Παυλίδης.

Αυτοί οι καθρέφτες αλλοιώνουν την πραγματικότητα, τις διαστάσεις του χώρου, δημιουργούν πολλαπλά είδωλα και αντικατοπτρισμούς. Σε διαφορετικές θέσεις οι θεατές συνθέτουν και βλέπουν μια διαφορετική παράσταση. Με ενδιαφέρει πολύ στις σκηνοθεσίες μου να αφήνω ρωγμές, όπως έλεγε και ο Leonard Cohen, για να εισβάλει και το φως του θεατή μέσα. Βρίσκω τεράστιο ενδιαφέρον να λειτουργεί ο θεατής σαν συνδημιουργός, να συνθέτει τις δικές του εικόνες, να ενώνει τις αισθητικές συνάψεις της παράστασης με τον δικό του/της τρόπο. Δεν με ενδιαφέρει το in yer face θέατρο αλλά ερευνώ συνέχεια τον τρόπος που ο θεατής θα ρίξει το δικό του φως μέσα από τις ρωγμές της παράστασης. Τελειώνοντας να πω πως το έργο αυτό σήμερα δημιουργεί μιά διαφορετική ηχώ των γεγονότων.

Καθώς η ιστορία εκτυλίσσεται πάνω σε ένα τρένο, το δυστύχημα των Τεμπών αυτό το τόσο καίριο και φλέγον ζήτημα έρχεται και επανέρχεται στο νου και κάποιες φράσεις του έργου πραγματικά γρατζουνίζουν διαφορετικά. Φράσεις όπως “τα τρένα ένωσαν τον κόσμο” πριν από τις 28/2/2023 δεν θα είχαν το ίδιο βάρος και δεν θα έξυναν αυτήν την βαθιά πληγή».

 

 

Πληροφορίες για την παράσταση «Mengele»

Συγγραφέας: Θανάσης Τριαρίδης
Δραματουργική επεξεργασία / Σκηνοθεσία: Αναστασία Κουμίδου
Ηχητική επεξεργασία: Θεόδωρος Λώτης
Ήχοι: Claude Poltis
Ηχογραφήσεις: Victor Mastela
Εικαστική επιμέλεια: Κωνσταντίνος Παυλίδης
Κίνηση: Χριστίνα Βασιλοπούλου
Σχεδιασμός φωτισμών: Γιώργος Αγιαννίτης
Βοηθός Σκηνοθέτιδας: Ευαγγελία Καλογιάννη
Φωτογραφίες/ trailer: Κωνσταντίνος Παυλίδης
Επικοινωνία: Χρύσα Ματσαγκάνη
Παραγωγή: Θέατρο Noūs-Creative space

Ερμηνεία: Λυκούργος Μπάδρας, Βέρα Μακρομαρίδου

 

Πού: Θέατρο NOŪS, Τροίας 34, Αθήνα 11255 (5’ λεπτά από το σταθμό του ηλεκτρικού «Βικτώρια»)

Τηλέφωνα: 210 8237 333, 690 7105 203, 694 4130 219

Πότε: από Τετάρτη 13 Μαρτίου 2024 και κάθε Τετάρτη και Πέμπτη στις 21.00

Τιμές εισιτηρίων: 15 ευρώ (γενική είσοδος), 12 ευρώ (μειωμένο), 8 ευρώ (ατέλειες)

Διάρκεια παράστασης: 80 λεπτά

Προπώληση εισιτηρίων: TICKETSERVICES
– online: https://www.ticketservices.gr/event/mengele-theatro-nous/
– τηλεφωνικά: 210 7234567
– εκδοτήριο: Πανεπιστημίου 39, Αθήνα