Γιάννης Λεοντάρης: «Στην παράσταση “Οθέλλος / Πορνογραφία” έχουμε να κάνουμε με ένα κουαρτέτο σε συνθήκη θεάτρου δωματίου»

«Η Παυσίλυπος Χώρα της Αλίσας» στο Θέατρο Φούρνος
15 Ιανουαρίου 2024
«First Contact» μια performance για την Τεχνητή Νοημοσύνη
16 Ιανουαρίου 2024
«Η Παυσίλυπος Χώρα της Αλίσας» στο Θέατρο Φούρνος
15 Ιανουαρίου 2024
«First Contact» μια performance για την Τεχνητή Νοημοσύνη
16 Ιανουαρίου 2024

Ο Γιάννης Λεοντάρης σκηνοθετεί την παράσταση «Οθέλλος / Πορνογραφία» που παρουσιάζεται στο θέατρο Σταθμός.

 

Συνέντευξη στη Μαριλένα Θεοδωράκου

 

Στην παράσταση «Οθέλλος / Πορνογραφία», ο Γιάννης Λεοντάρης επέλεξε τη συνθήκη ενός κουαρτέτου σε μια αισθητική δωματίου. Ο σκηνοθέτης μιλάει στο theatermag για την ομότιτλη παράσταση που ανεβαίνει από τις 15 Ιανουαρίου στο θέατρο Σταθμός, για τη συνεργασία του με τους τέσσερις ηθοποιούς, καθώς και τα θέματα της πορνογραφίας και της έμφυλης βίας, που είναι βασικοί άξονες του αρχικού κείμενου του Ουίλιαμ Σαίξπηρ.

 

 

«Στις παραστάσεις “Όπως πάει το ποτάμι”, “Ψυχολογία Συριανού συζύγου: Χριστίνα” και “Οθέλλος / Πορνογραφία” που έχω σκηνοθετήσει, υπάρχει ένα κοινό πρίσμα μέσα από το οποίο είδαμε αυτά τα τρία κείμενα. Στην περίπτωση του “Οθέλλου” έχει μπει το ζήτημα της έμφυλης βίας, το οποίο είναι άλλωστε έντονα παρόν στο πρωτότυπο κείμενο του Ουίλιαμ Σαίξπηρ» εξηγεί ο σκηνοθέτης Γιάννης Λεοντάρης.

«Τα έργα κλασικού ρεπερτορίου σαν τον “Οθέλλο” μοιάζουν με παλίμψηστα. Είναι κείμενα που στη διάρκεια των χρόνων έχουν εναποτεθεί επάνω τους πολλές οπτικές, πολλές ερμηνείες, πολλές σκηνοθεσίες όπου η κάθε μία -ανάλογα με την εποχή- έχει έχει εστιάσει περισσότερο σε ένα από τα νοηματικά τους επίπεδα.
Εμείς δεν ασχοληθήκαμε με το κοινωνικό/ιστορικό πλαίσιο του έργου, ούτε με το ζήτημα της διαφορετικότητας του Οθέλλου σε σχέση με το γεγονός ότι είναι μαύρος. Μας ενδιαφέρει το κρίσιμο γεγονός της δολοφονίας δύο γυναικών. Έχουμε περιορίσει τους ρόλους και έχουμε δουλέψει πάνω σε τέσσερα πρόσωπα (Οθέλλος, Δυσδαιμόνα, Ιάγος και Αιμιλία).

Είναι τα δύο, ας πούμε, πρωταγωνιστικά ζευγάρια της πλοκής στο πρωτότυπο και προσπαθούμε να αντιληφθούμε και να ανιχνεύσουμε εκείνους τους μηχανισμούς που οδηγούν στους φόνους των γυναικών. Εκεί ακριβώς εστιάζουμε».

 

Οι ηθοποιοί της παράστασης «Οθέλλος / Πορνογραφία» που σκηνοθετεί ο Γιάννης Λεοντάρης. (Φωτογραφίες: Εβίτα Σκουρλέτη).

 

Η λογική της αποσπασματικής απεικόνισης συμβάντων

«Η διασκευή που έχω κάνει στο έργο “Οθέλλος” του Σαίξπηρ, αφορά μόνο την παράλειψη κάποιων σημείων του πρωτότυπου. Το μέρος του δραματουργικού υλικού που έχει δουλευτεί στην παράσταση είναι αυτούσιο. Δεν έχει προστεθεί κάτι, δεν έχει αλλάξει το κείμενο, απλώς στο τέλος της παράστασης υπάρχει μια “παράβαση”, όπου αναπάντεχα σπάει ο τέταρτος τοίχος και έχουμε απεύθυνση στους θεατές» συνεχίζει ο Γιάννης Λεοντάρης.

«Η δολοφονία της Δυσδαιμόνας είναι αποτέλεσμα της συκοφάντησης που δέχεται από τον Ιάγο, ο οποίος συστηματικά καθόλη τη διάρκεια του έργου, προσπαθεί να αλλοιώσει την προσωπικότητα, τον χαρακτήρα, την κοινωνική συμπεριφορά της στα μάτια του Οθέλλου και να τον πείσει ότι γυναίκα του είναι πόρνη. Αυτό είναι το κομβικό ζήτημα. Στην παράστασή μας ο Ιάγος το κάνει και με τη βοήθεια της εικόνας.

Ο Ιάγος παράγει εικόνα μέσω την τέχνης της φωτογραφίας. Η φωτογραφία, όπως και το βίντεο σήμερα, είναι ένας εκφραστικός κώδικας που μπορεί βεβαίως να αποτυπώσει την πραγματικότητα, μπορεί όμως και να την αλλοιώσει. Το πού εστιάζει κανείς όταν βγάζει μια φωτογραφία ή όταν τραβάει ένα βίντεο, καθορίζει και την οπτική του απέναντι και στο υποκείμενο, στον άνθρωπο ή στο θέμα του. Αυτό ακριβώς κάνει ο Ιάγος: απομονώνει στιγμές της Δυσδαιμόνας από την κοινωνική της ζωή και μέρη του σώματός της και τα παρουσιάζει στον Οθέλλο ως αποδείξεις της απιστίας της.

Αυτό προφανώς συνδέεται και με τον υπότιτλο της παράστασης που είναι η “Πορνογραφία”. Όποιος θεατής όμως έρθει στην παράσταση περιμένοντας να δει εικόνες σεξουαλικής αναπαράστασης θα απογοητευτεί! Η αναφορά μας δεν είναι στο πορνό ως είδος αναπαράστασης, έχει να κάνει με μια γενικότερη κουλτούρα του βλέμματος του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού, κυρίως απέναντι στη γυναίκα βέβαια, γιατί η κυρίαρχη πορνογραφία δεν είναι και ανδρική και γυναικεία. Είναι ανδρική, είναι κομμάτι μιας πατριαρχικής λογικής. Επομένως το να απομονώνει κανείς, να “τεμαχίζει” στην ουσία το γυναικείο σώμα, του δίνει την εξουσία να νοηματοδοτήσει αυτά τα κομμάτια του με όποιον τρόπο θέλει. Αυτό χρησιμοποιεί και ο Ιάγος ως πειστήριο στην παράσταση για τον Οθέλλο.

Το ζητούμενό μας δεν είναι ηθικολογικό, και αυτό θέλω να το τονίσω, δεν μας ενδιαφέρει αν η πορνογραφία είναι καλή ή κακή. Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι να δούμε σε ποιο βαθμό έχει επηρεάσει το βλέμμα μας η λογική της αποσπασματικής απεικόνισης συμβάντων μέσα από την οποία βγάζουμε συμπεράσματα και ειδικά όταν έχει να κάνει με το ανθρώπινο σώμα και πώς αυτή λογική και η λειτουργία συνδέεται με τη βία εν τέλει. Οι γυναικοκτονίες σήμερα βάσει στατιστικών, στη μεγάλη τους πλειονότητα συνδέονται με τη σεξουαλικότητα».

 

 

 

Ένα κουαρτέτο εξελίσσει τη δράση σε μια συνθήκη δωματίου

«Οι δουλειές μου τα τελευταία χρόνια γίνονται συνήθως με ηθοποιούς που γνωριζόμαστε από παλιά, που έχουμε συνεργαστεί και έχουμε μεταξύ μας ισχυρή αλληλοεκτίμηση και κοινό κώδικα» λέει ο σκηνοθέτης. «Η μόνη εξαίρεση ήταν το “Όπως πάει το ποτάμι”, που ήταν μια νέα συναρπαστική συνεργασία με τον Μάνο Καρατζογιάννη και τον Περικλή Μουστάκη που ανέβηκε στο θέατρο Σταθμός το 2021. Στην παράσταση “Οθέλλος / Πορνογραφία” που κάνει πρεμιέρα στις 15 Ιανουαρίου επίσης στο θέατρο Σταθμός, συμμετέχουν ηθοποιοί που γνωριζόμαστε καλά, η Αιμιλία Βάλβη ως Δυσδαιμόνα, ο Γιώργος Κριθάρας ως Οθέλλος, ο Νικόλας Μαραγκόπουλος ως Ιάγος και η Κατερίνα Παπανδρέου ως Αιμιλία.

Η δουλειά στηρίζεται το κείμενο, την εκφορά του και την επικοινωνία που συντελείται και χτίζεται ανάμεσα στους ηθοποιούς. Αυτό πάντα παίρνει και τον περισσότερο χρόνο, ειδικά με το σαιξπηρικό κείμενο απαιτεί ακόμη περισσότερη δουλειά, γιατί όσο δουλεύει κανείς πάνω σε αυτά τα κείμενα, τόσο περισσότερο αποκαλύπτονται νοηματικά επίπεδα. Μόλις ολοκληρώθηκε αυτή η φάση δουλέψαμε πάνω στο χώρο και στην κίνηση, επιλέγοντας μια αισθητική δωματίου.

Ουσιαστικά, στην παράσταση “Οθέλλος / Πορνογραφία” έχουμε να κάνουμε με ένα κουαρτέρτο σε μια συνθήκη θεάτρου δωματίου. Θα έλεγα ότι αυτό χαρακτηρίζει περισσότερο την παράσταση και τη δουλειά μας με τους ηθοποιούς, ότι είναι μια δουλειά μικρής κλίμακας ως προς το χώρο και ο όρος του κουαρτέτου μπορεί να την αποδώσει εύστοχα. Πάντα μας κάνει καλό, μας ανοίγει και μας προχωρά η επιστροφή στα μεγάλα κείμενα. Δεν είναι μεγάλα ως μνημειακά κείμενα, είναι μεγάλα ακριβώς επειδή αποκαλύπτουν. Ο Σαίξπηρ κάθε φορά αποκαλύπτει τα πράγματα με έναν τρόπο αφοπλιστικό και συγκλονιστικό.

Να σημειώσω ότι είναι επίσης εντυπωσιακό πως κάθε εποχή αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο βλέπει συγγραφείς σαν τον Σαίξπηρ. Ειδικά ο “Οθέλλος” έχει χαρακτηριστεί έργο μισογυνισμού σε κάποιες περιόδους. Διαβάζοντάς το κανείς υπό το πρίσμα των όσων ζούμε σήμερα με τα φύλα και την έμφυλη βία, μπορεί να το αντιληφθεί από την εντελώς αντίθετη πλευρά, ότι είναι ένα έργο – ύμνος προς τη γυναίκα. Γι’ αυτό και είναι πολύ σπουδαία αυτά τα κείμενα».

 

 

 

Πληροφορίες για την παράσταση «Οθέλλος / Πορνογραφία»

Μια διασκευή του Οθέλλου του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ
Απόδοση – Σκηνοθεσία: Γιάννης Λεοντάρης
Σκηνικά: Η ομάδα
Κοστούμια: Αιμιλία Βάλβη
Μουσική – Σχεδιασμός ηχητικού περιβάλλοντος: Βασίλης Μαντζούκης
Σχεδιασμός φωτισμών: Νίκος Βλασόπουλος
Βοηθός σκηνοθέτη: Αγγελική Λεοντάρη
Βίντεο παράστασης: Γιάννης Λεοντάρης
Φωτογραφίες: Εβίτα Σκουρλέτη
Γραφιστικός σχεδιασμός: Βίκτωρ Γκουντάρας, Hervik Studio
Επικοινωνία – Προβολή: Λία Κεσοπούλου
Οργάνωση παραγωγής: Δόμνα Χουρναζίδου
Παραγωγή: Εταιρεία Θεάτρου αντίqρηση
Η παράσταση «Οθέλλος / Πορνογραφία» πραγματοποιείται με την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού.

Διανομή (με αλφαβητική σειρά)
Αιμιλία Βάλβη (Δυσδαιμόνα)
Γιώργος Κριθάρας (Οθέλλος)
Νικόλας Μαραγκόπουλος (Ιάγος)
Κατερίνα Παπανδρέου (Αιμιλία)

 

Πού: Θέατρο Σταθμός, Β. Ουγκώ 55, Μεταξουργείο, Αθήνα, τηλ. 210 5230267

Πότε: από 15 Ιανουαρίου 2024 και κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21.00 (τη Δευτέρα 12/2/24 θα πραγματοποιηθεί διπλή παράσταση στις 21.00 και μεταμεσονύχτια στις 23.30). Έως 27 Φεβρουαρίου 2024

Διάρκεια παράστασης: 100 λεπτά (χωρίς διάλειμμα)

Τιμές εισιτηρίων: 15 ευρώ (κανονικό), 13 ευρώ (φοιτητών και άνω των 65), 10 ευρώ (ΑμεΑ, ανέργων, ατέλειες και ομαδικά άνω των 8 ατόμων)

Ηλεκτρονική προπώληση εισιτηρίων: https://www.more.com/theater/othellos/pornografia/

Περισσότερα: https://stathmostheatro.gr/ | https://www.facebook.com/theatrostathmos2 | https://www.instagram.com/theatro_stathmos/