Κωνσταντίνος Αβράμης: «Αντιμετωπίζουμε την “Αγωνία Ιερή” με μια οπτική για το τώρα, για το πώς μας αφορά η Εύα Πάλμερ – Σικελιανού και η ζωή που έκανε στο τώρα»

«Το Μικρό Πόνι» στο θέατρο Αλκμήνη
18 Δεκεμβρίου 2023
Ο «Άγραφος Νόμος» του Liam Neeson
19 Δεκεμβρίου 2023
«Το Μικρό Πόνι» στο θέατρο Αλκμήνη
18 Δεκεμβρίου 2023
Ο «Άγραφος Νόμος» του Liam Neeson
19 Δεκεμβρίου 2023

Ο Κωνσταντίνος Αβράμης σκηνοθετεί την παράσταση «Αγωνία Ιερή» που παρουσιάζεται στο H.ug.

 

 

Συνέντευξη στη Μαριλένα Θεοδωράκου

 

Υπογράφει τη δραματουργία και τη σκηνοθεσία της παράστασης «Αγωνία Ιερή». Ο Κωνσταντίνος Αβράμης μιλάει στο theatermag για τη ζωή της Εύας Πάλμερ – Σικελιανού, που στάθηκε η αφορμή για το ανέβασμα της ritual performance που θα δούμε από τις 8 Ιανουαρίου στο H.ug.

 

 

«H Εύα Πάλμερ – Σικελιανού ήταν ένα σπουδαίο πρόσωπο που όπως μάθαμε στην πορεία, είχε μια πολύ παράξενη ζωή. Ήταν σε έναν από τους πρώτους κύκλους στο Παρίσι που χρησιμοποίησε το όνομα της ποιήτριας Σαπφώ για να δηλώσει τον γυναικείο ομόφυλο έρωτα, κάπου στις αρχές του 1900. Στη συνέχεια ήρθε στην Ελλάδα, παντρεύτηκε τον ποιητή Άγγελο Σικελιανό και διοργάνωσε μαζί του τις “Δελφικές Εορτές”» εξηγεί ο σκηνοθέτης Κωνσταντίνος Αβράμης.

 

Η «Αγωνία Ιερή» στον αργαλειό της Εύας Πάλμερ– Σικελιανού

«Πριν από τρία χρόνια βρεθήκαμε στο Μουσείο Άγγελου Σικελιανού στη Λευκάδα και είδαμε ότι κάπως κρύβεται το πρόσωπο της Εύας Πάλμερ – Σικελιανού, αναφέρεται το όνομά της μεν, αλλά επειδή ο Σικελιανός δήλωνε ότι ο ίδιος είχε επινοήσει τα πάντα, καταλαβαίνουμε ότι η συνεισφορά της είναι τελικά μεγαλύτερη από αυτή που φαίνεται στο μουσείο» συνεχίζει ο σκηνοθέτης.

«Την ιδέα για την παράσταση “Αγωνία Ιερή”, είχε η Ελένη Νιωτάκη, η οποία μου πρότεινε να δούμε τι συμβαίνει με αυτό το πρόσωπο και τι μπορούμε να κάνουμε. Αρχικά θέλαμε να ασχοληθούμε με κάποιο έργο του Σικελιανού ή με τα έργα πάνω στα οποία είχε δουλέψει η Εύα Πάλμερ – Σικελιανού, αλλά κάτι έλειπε οπότε εκεί ήταν το κομμάτι που ξεκίνησα να διαβάζω και να ψάχνω τη βιογραφία της, γιατί το κείμενό μας βασίζεται πάνω στην αυτοβιογραφία της, πάνω σε επιστολές και σε εφημερίδες της εποχής. Αρχίσαμε να συλλέγουμε όλα τα στοιχεία που θα μας έδειχναν ποια ακριβώς ήταν η ζωή της και με όσα ασχολήθηκε.

Η παράσταση συμπλέκει τη ζωή και το έργο της, αλλά δεν αντιμετωπίζουμε αυτό το κομμάτι ως ιστορικό ή ακαδημαϊκό. Δεν θα έρθει κάποιος στην παράσταση, για να πληροφορηθεί και να φύγει σοφότερος. Αντιμετωπίζουμε την “Αγωνία Ιερή” με μια οπτική για το τώρα, για το πώς μας αφορά η Εύα Πάλμερ – Σικελιανού και η ζωή που έκανε στο τώρα.

Η Εύα Πάλμερ – Σικελιανού, γεννήθηκε δέκα χρόνια πριν τον Σικελιανό, το 1874 στη Νέα Υόρκη, από μια οικογένεια ιδιαίτερα προοδευτική. Ο πατέρας της, είχε ένα κίνημα που ενώ ο ίδιος δεν ήταν ούτε το ένα ούτε το άλλο, προσπαθούσε να δημιουργήσει έναν κύκλο που θα ακούγονται οι φωνές των άθεων και των αναρχικών. Η μητέρα της ήταν υπέρ της αναγνώρισης του δικαιώματος ψήφου στις γυναίκες, οπότε η Εύα μεγάλωσε σε ένα προοδευτικό σπίτι.

Σπουδάζει κλασικά γράμματα στο Bryn Mawr της Νέας Υόρκης και εκεί γνώρισε τη Νάταλι Μπάρνεϊ που ήταν και η πρώτη της σύντροφος. Μαζί ταξιδεύουν στο Παρίσι, κάνουν παραστάσεις πάνω σε ποιήματα της Σαπφούς, γνωρίζει την ηθοποιό Σάρα Μπερνάρ, την Ισιδώρα Ντάνκαν και τον αδελφό της με την Ελληνίδα σύζυγό του Πηνελόπη, αδελφή του Άγγελου Σικελιανού και έρχεται στην Ελλάδα.

Πιστεύω ότι η Εύα πρέπει να είχε δει μέσα στην αρχαιοελληνική φιλοσοφία μια ελευθεριότητα που της έλειπε από τον δικό της τρόπο ζωής. Σε αντίθεση με την αμερικάνικη ή και την ευρωπαϊκή πουριτανική κουλτούρα του 1900, στα αρχαία ελληνικά γράμματα, στη Σαπφώ, στον Αισχύλο κρύβεται μια ελευθερία γύρω από τον έρωτα, γύρω από τον άνθρωπο που έχει πια χαθεί, όπως πίστευε.

Με αυτό αίτημα ψάχνει πολύ την αρχαία ελληνική γραμματεία. Έρχεται στην Ελλάδα, ζει στη Λευκάδα και στην Αθήνα, μαθαίνει να υφαίνει με αργαλειό, μαθαίνει βυζαντινή μουσική, γίνεται μάλιστα καθηγήτρια βυζαντινής μoυσικής, καταλαβαίνει πόσο προβληματικός είναι ο τρόπος που επιβάλλεται η Αμερική και η Ευρώπη στους υπόλοιπους πολιτισμούς. Διαφωνεί που διδάσκουν πιάνο και Μπαχ, αντί να διδάσκουν βυζαντινή μουσική, αρχίζει και στρέφεται κατά της αποικιοκρατίας και της επιβολής του δυτικού πολιτισμού».

 

Η Ελένη Νιωτάκη ερμηνεύει στην performance «Αγωνία ιερή» που σκηνοθετεί ο Κωνσταντινος Αβράμης.

 

Οι «Δελφικές Εορτές» της Εύας Πάλμερ Σικελιανού

«Οργανώνει μαζί με τον Σικελιανό τις “Δελφικές Εορτές, υφαίνει τα ρούχα των Ωκεανίδων για την παράσταση “Προμηθέας Δεσμώτης”, σκηνοθετεί, χορογραφεί, διδάσκει μουσική, κάνει οργάνωση και παραγωγή» συνεχίζει ο σκηνοθέτης Κωνσταντίνος Αβράμης.

«Το παράδοξο είναι, ότι μετά από όλα αυτά, ο Άγγελος Σικελιανός δηλώνει δημόσια πως η οργάνωση και η εκτέλεση των Εορτών ήταν αποκλειστικά δικές του. Σίγουρα ο ίδιος είχε μεγάλο κομμάτι από τη σύλληψη και την ιδέα, αλλά οι χορογραφίες, τα κοστούμια, η οργάνωση και η παραγωγή ήταν κομμάτια της Εύας Πάλμερ.
Επιστρέφει στην Αμερική, οικονομικά κατεστραμμένη, κάπου τη δεκαετία του 1930, ψάχνει χρηματοδότες και για πρώτη φορά στη ζωή της δουλεύει για να ζήσει. Της έχουν τελειώσει τα χρήματα από την οικογένειά της και όταν ξεσπάει ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, αναπτύσσει μια έντονη δράση όπου συναντιέται με τον Ρούσβελτ και διεκδικεί από την τότε κυβέρνηση της Αμερικής, να μην επιτρέψει στους βασιλείς της Ελλάδας να επιστρέψουν στο μεταπολεμικό τοπίο της Ελλάδας.

Ενώ οι τότε βασιλείς είχαν δηλώσει υποστήριξη στους Ναζί, εκείνη στηρίζει από μακριά την κυβέρνηση του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, οπότε αναπτύσσει και μια αντιφασιστική δράση μέχρι το τέλος της ζωής της, όταν πεθαίνει το 1952 στους Δελφούς».

 

 

Μια ηθοποιός και μια μουσικός επί σκηνής

«Ο τίτλος “Αγωνία Ιερή” ακούγεται σχεδόν σαν θρησκευτικό δράμα, είναι όμως ο τίτλος της αυτοβιογραφίας της, που λέγεται “Upward Panic”, ανωφερής πανικός θα λέγαμε αν το μεταφράζαμε ακριβώς, αλλά μεταφράζεται στα ελληνικά ως ιερός πανικός» λέει ο σκηνοθέτης. «Η φιλόλογος Λία Παπαδάκη προτείνει το ανωφερής αγωνία. Ο πανικός στα ελληνικά είναι μια κατασταλτική δύναμη και όχι ουσιαστικά ο μόχθος του ανθρώπου για να μεταμορφωθεί σε κάτι, σαν την βακχεία. Έτσι, προκρίνουμε το “αγωνία”, γιατί είναι πιο κοντά σε κάτι που ψάχνω ο ίδιος, μια εκκοσμικευμένη παραφορά.

Θα δούμε λοιπόν την Ελένη Νιωτάκη, που υπογράφει τη σύλληψη και ερμηνεύει, με ένα απλό και λιτό ρούχο να κουβαλάει όλες τις παραπάνω αφηγήσεις. Πρόκειται για ένα αφηγηματικό θέατρο, που φέρει όμως σε συγκεκριμένα σημεία κάποια στοιχεία τελετουργικού θεάτρου. Η Ελένη έχει μελετήσει τη μέθοδο του Θεόδωρου Τερζόπουλου, όπως αυτή διδάσκεται στο θέατρο Άττις, όποτε φέρει πάνω της κάτι από την αφηγηματική τεχνική που μας χρειάζεται για να σωματοποιήσει την ιστορία της Εύας, αλλά και κάτι από την τελετουργική τεχνική που χρειάζεται για να σωματοποιήσει το όραμα της Εύας, την “Αγωνία Ιερή”. Η παράσταση είναι ένας μονόλογος με μουσική, όπου η Ελένη Νιωτάκη ερμηνεύει και η μουσικός Δέσποινα Γεώργα είναι επί σκηνής με κάποια κρουστά και τη συγκλονιστική φωνή της».

 

 

Στο H.ug και σε ιδιαίτερους χώρους

«Είμαστε επιλεκτικοί στους χώρους που έχει παρουσιαστεί η παράσταση, και δεν είναι εξαίρεση το H.ug όπου θα την παρουσιάσουμε από τις 8 Ιανουαρίου 2024. Κάνουμε μια απλή, τελετουργικά δομημένη παράσταση εννοώντας ότι είναι κάτι γυμνό, χωρίς εφέ, κόλπα και ευρήματα που κρύβουν ή να μασκάρουν ατέλειες. Γι’ αυτό παράσταση συνομιλεί πάντα με τον χώρο όπου παρουσιάζεται. Όταν ανεβάσαμε την παράσταση για πρώτη φορά στο θέατρο Tempus Verum, εκεί που διακρίθηκε ως τον τελικό του Adapt Festival 3, ήταν μια πολύ προσωπική παράσταση σε έναν μικρό, κλειστό, ξύλινο χώρο όπως είναι το Tempus Verum.

Στη συνέχεια την παρουσιάσαμε στη Λευκάδα σε μία μοναδική, site specific εκδοχή στο μουσείο Άγγελου Σικελιανού, με τη συμμετοχή Χορού. Εκεί είχαμε οργανώσει ένα τρίμηνο εργαστήρι υποκριτικής με ηθοποιούς από τη Λευκάδα. Έκτοτε, η “Αγωνία Ιερή” παρουσιάστηκε στον αρχαιολογικό χώρο Ηραίου Περαχώρας στο Λουτράκι, στο Μουσείο Ιστορίας Πανεπιστημίου Αθηνών και στο θέατρο Γραμμές Τέχνης στην Πάτρα.

Γενικά, δεν μπορώ να πω ότι με αφορούν θεατρικές παραστάσεις με ιστορικά πρόσωπα. Έργα που έχουν γραφτεί πάνω από ογδόντα χρόνια πριν, δεν μπορούν να παρασταθούν σήμερα χωρίς μια γενναία διασκευή. Πρόκειται για άλλες κοινωνίες, άλλους ανθρώπους.

Αγαπάω πολύ τα σύγχρονα έργα, ειδικά τα πολύπαθα νεοελληνικά κείμενα που πάντα υποχρηματοδοτούνται και ποτέ δεν ανεβαίνουν. Η αλήθεια είναι πως δεν είχα σκεφτεί ότι θα δουλεύαμε πάνω σε ένα έργο για την Εύα Σικελιανού Πάλμερ και ενδεχομένως να μην ξανασυβεί να ασχοληθούμε ξανά με ένα ιστορικό πρόσωπο.

Μετά την «αγωνία» θα δουλέψουμε πάνω σε μια πρωτότυπη δραματουργία που έχει να κάνει με τη γλώσσα και με τη βία που κυοφορείται στις λέξεις. Αυτές τις μέρες ξεκινάμε πρόβες, πρώτες αναγνώσεις. Η δουλειά αυτή θα ανέβει τον Μάιο του 2024».

 

 

Πληροφορίες για την παράσταση «Αγωνία Ιερή» στον αργαλειό της Εύας Πάλμερ– Σικελιανού

Σύλληψη, ερμηνεία: Ελένη Νιωτάκη
Δραματουργία, σκηνοθεσία: Κωνσταντίνος Αβράμης
Μουσική: Δέσποινα Γεώργα
Παραγωγή: Ομάδα Θέατρο Πρόταση
Τεκμηρίωση: Ιζαμπέλλα Φωτιάδη, Ιωάννα Παπαδοπούλου
Οργάνωση, εκτέλεση παραγωγής: Κώστας Καρασαββίδης
Βοηθοί παραγωγής: Μπέττυ Αβράμη, Αλέξανδρος Νιωτάκης

 

Πού: H.ug, Μελιταίων 14, Πετράλωνα, Αθήνα

Πότε: από 8 Ιανουαρίου 2024 και κάθε Δευτέρα και Τρίτη, στις 21.00, για 8 παραστάσεις

Εισιτήρια: 12 ευρώ (κανονικό), 10 ευρώ (μειωμένο)

Ηλεκτρονική προπώληση εισιτηρίων: www.more.com αγωνία ιερή | Εισιτήρια online! | More.com

Το πλήρες κείμενο της παράστασης κυκλοφορεί από την Κάπα Εκδοτική υπό τον τίτλο αγωνία ιερή. θραύσματα της Εύας Palmer Σικελιανού (2023)