Γλυκερία Καλαϊτζή: «Θα έλεγα ότι ο Ίψεν με την “Έντα Γκάμπλερ” έγραψε ένα έργο για το μέλλον»

Ο Γιώργος Βάλαρης σκηνοθετεί τον «Τσάρλι και το Εργοστάσιο Σοκολάτας» στο «Embassy Theater»
26 Νοεμβρίου 2023
Είδαμε το «Αντίο Μπάτμαν» σε σκηνοθεσία Γιάννη Αγγελάκη
27 Νοεμβρίου 2023
Ο Γιώργος Βάλαρης σκηνοθετεί τον «Τσάρλι και το Εργοστάσιο Σοκολάτας» στο «Embassy Theater»
26 Νοεμβρίου 2023
Είδαμε το «Αντίο Μπάτμαν» σε σκηνοθεσία Γιάννη Αγγελάκη
27 Νοεμβρίου 2023

Η Γλυκερία Καλαϊτζή σκηνοθετεί την παράσταση «Έντα Γκάμπλερ» που παρουσιάζεται στο θέατρο Τ. (Φωτογραφία: Χρήστος Κυριαζίδης).

 

 

 

Συνέντευξη στη Μαριλένα Θεοδωράκου

 

Η πιο αινιγματική ηρωίδα της παγκόσμιας δραματουργίας επιστρέφει για δεύτερη χρονιά στο Θέατρο Τ από την 1 Δεκεμβρίου. Η Γλυκερία Καλαϊτζή μιλάει στο theatermag για την παράσταση «Έντα Γκάμπλερ» στην οποία υπογράφει την απόδοση και τη σκηνοθεσία. Η παράσταση εστιάζει στην ανεκπλήρωτη επιθυμία μιας χειραφετημένης γυναίκας να αυτοπροσδιοριστεί μέσα σε μια πατριαρχική κοινωνία.

 

Πώς ξεκίνησε η ενασχόλησή σας με το έργο «Έντα Γκάμπλερ» του Ερρίκου Ίψεν;

Η αφετηρία και η πρώτη επαφή βρίσκονται μερικές δεκαετίες πίσω, εκεί στο τέλος της δεκαετίας του 1980, όταν συμμετείχα, ως βοηθός σκηνοθέτη, στο ανέβασμα του έργου από την Πειραματική Σκηνή της «Τέχνης», σε σκηνοθεσία Νίκου Χουρμουζιάδη. Επιχείρησα, μάλιστα, να γράψω κι ένα κείμενο για τα «Θεατρικά Τετράδια», το οποίο δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Όσο κι αν προσπαθούσα με το πάθος της νιότης να ερμηνεύσω τις πράξεις αυτής της τόσο αινιγματικής ηρωίδας, το μυστήριο γύρω από το πρόσωπό της παρέμενε πυκνό.

Το κείμενο, ωστόσο, συνέχισε να με απασχολεί για χρόνια. Πάντα κάτι δεν μου κολλούσε, πάντα ένιωθα ότι και κάτι άλλο κρύβεται πίσω από την τόσο «προβληματική» συμπεριφορά της Έντας. Πώς γίνεται, σκεφτόμουν, ο Ίψεν, που πρώτος έβαλε πάνω στη σκηνή γυναίκες και τους έδωσε λόγο να μιλήσουν για τη θέση τους και τα δικαιώματά τους μέσα στο γάμο, μετά τη Νόρα και την κ. Άλβινγκ των «Βρικολάκων», να ολοκληρώνει την τριλογία του με μια «διαβολική» και κακομαθημένη γυναίκα, που για να διασκεδάσει την πλήξη της καταστρέφει τους γύρω της. Στο πλαίσιο αυτό, στράφηκα στη μελέτη της εποχής του έργου, κυρίως, επειδή ο Ίψεν γράφοντας, ως ρεαλιστής συγγραφέας, για την κοινωνία της εποχής του, και πιο συγκεκριμένα για τη νορβηγική κοινωνία, ενσωμάτωνε στο έργο του και αρκετά επικαιρικά στοιχεία, που το πέρασμα του χρόνου τα έθαψε.

Ένα τέτοιο στοιχείο ήταν το κίνημα των μποέμ της Χριστιανίας. Επρόκειτο για ένα κίνημα μορφωμένων νέων, γόνων καλών οικογενειών, οι οποίοι διεκδικούσαν την ισότητα της γυναίκας μέσα στο γάμο και τον έρωτα, αποδέχονταν τον θεσμό του γάμου μόνο στη βάση του έρωτα και πίστευαν ότι ο ελεύθερος άνθρωπος, ως μόνος κύριος του εαυτού του, είναι αυτός που ορίζει τη μοίρα του, τη ζωή και τον θάνατό του. Υπό το φως αυτών των πληροφοριών, πρέπει να πω ότι η ανάγνωση του έργου άρχισε να παίρνει ξαφνικά μια άλλη, πολύ διαφορετική, διάσταση.

 

 

Τι συμβολίζει η πιο αινιγματική ηρωίδα της παγκόσμιας δραματουργίας;

Για την Έντα έχουν γραφτεί πάρα πολλά και συνεχίζουν να γράφονται. Από το πρώτο ανέβασμά της μέχρι και σήμερα, μελετητές του έργου του Ίψεν, σκηνοθέτες αλλά και σημαντικές καλλιτέχνιδες που ερμήνευσαν το ρόλο, προσπαθούν να εξηγήσουν τον χαρακτήρα της ηρωίδας και άρα τη συμπεριφορά της, με ψυχοκοινωνικά κυρίως κριτήρια. Για άλλους είναι μια συναισθηματικά καθηλωμένη γυναίκα, για άλλους μια κακομαθημένη αστή που επιτίθεται τυφλά σε ό,τι αντιλαμβάνεται ως μικροαστικό, για άλλους μια αυτοκτονική γυναίκα ή μια γυναίκα που έχει πρόβλημα με τη σεξουαλικότητά της.

Νομίζω ότι, αν θέλαμε να καταλήξουμε σε έναν κοινό παρονομαστή, θα λέγαμε ότι πρόκειται για μια πάρα πολύ σύνθετη προσωπικότητα (επίτευγμα του Ίψεν αυτό) αλλά, και χωρίς αμφιβολία, για μια δυναμική γυναίκα. Αυτός νομίζω είναι και ο λόγος που η συγκεκριμένη ηρωίδα δεν έχει πάψει να μας απασχολεί εδώ και πάνω από έναν αιώνα.

 

 

Πώς θα δούμε τη δική σας «Έντα Γκάμπλερ» στο Θέατρο Τ;

Εμείς είδαμε την Έντα ως μια συνειδητοποιημένη γυναίκα, ως μια γυναίκα που αγωνίζεται για τον αυτοπροδιορισμό της, επειδή πιστεύει, αφελώς όπως αποδεικνύεται, ότι αυτός είναι εφικτός ακόμα και μέσα στον γάμο. Πιστεύει ότι η καλή κοινωνική της θέση και η προσωπική της γοητεία θα της επιτρέψουν να πετύχει τον στόχο της. Μόνη, μετά τον θάνατο του πατέρα της, απολαμβάνει την ελευθερία της. Και «βγήκα και χόρεψα και φλέρταρα», μας λέει, αλλά ο «χρόνος είναι κακός με τις γυναίκες».

Έτσι αποφασίζει να παντρευτεί, διαλέγοντας μάλιστα η ίδια τον σύζυγό της. Μπορεί να μην ήταν ο έρωτας που καθόριζε την επιλογή της, αλλά τα κριτήριά της ήταν αυτό που θα λέγαμε «κοινωνικώς ορθά». Παντρεύτηκε έναν νέο άντρα, με καλές επαγγελματικές προοπτικές, που μπορούσε να της εξασφαλίσει μια άνετη ζωή. Αμέσως μετά τον γάμο όμως αρχίζει να ανακαλύπτει ότι τις αποφάσεις τις παίρνουν πια οι άλλοι γι’ αυτήν: το γαμήλιο ταξίδι μετατράπηκε σε ταξίδι εργασίας για τον σύζυγο, το σπίτι της φτιάχτηκε ερήμην της και κατά το γούστο τρίτων, ενώ αιφνίδια οικονομικά προβλήματα και μια μάλλον όχι καλοδεχούμενη εγκυμοσύνη απειλούν να βάλουν τέλος στην κοινωνική της ζωή και να τη φυλακίσουν μέσα στο σπίτι.

Όσο κι αν προσπαθεί να αντισταθεί στα πρέπει που τις επιβάλουν, όσο κι αν προσπαθεί να σταθεί απέναντί τους ως αυτόνομο ον, οι άλλοι συνεχίζουν να βλέπουν σε αυτήν μόνο τους ρόλους του φύλου της. Για τους άλλους είναι μόνο σύζυγος, μητέρα και πιθανή ερωμένη.

 

 

Πώς δουλέψατε με τους έξι ηθοποιούς της παράστασης;

Η διαδικασία της προετοιμασίας κράτησε αρκετούς μήνες. Άλλωστε αυτά τα έργα είναι τόσο πυκνά σε ψυχικές διεργασίες, που δεν νομίζω ότι μπορούν να ανέβουν σε 8 ή 10 εβδομάδες. Εμείς κάναμε περίπου 4,5 μήνες πρόβες. Αυτού του είδους τα έργα βέβαια ενέχουν πάντα τον κίνδυνο, επειδή λείπει η φανερή δράση, οι διάλογοι να εξαντλούνται συχνά σε ένα συναισθηματικό small talk.

Αυτό ευθύνεται νομίζω και για τη φήμη που έχουν αυτά τα έργα, ότι είναι βαριά ή πληκτικά. Πρώτο μας μέλημα επομένως ήταν να βρούμε αυτή την κρυφή, την υπόγεια δράση, να δούμε τι θέλει ο ένας ήρωας από τον άλλον και πώς οργανώνει τη στρατηγική του για να το αποκτήσει. Μ’ άλλα λόγια, ποια πράγματα κρύβει και ποια αποκαλύπτει. Ένα δεύτερο στοιχείο στο οποίο επικεντρωθήκαμε ήταν το περιβάλλον γύρω από την Έντα, καθώς δουλεύοντας το έργο ανακαλύψαμε ότι πίσω από έναν υποκριτικό καθωσπρεπισμό ελλόχευε και πολλή τοξικότητα, καθώς όλοι σχεδόν οι ήρωες κινούνται από προσωπικά, όχι πάντα, αγαθά, κίνητρα.

Στο πλαίσιο αυτό είδαμε την Έντα ως μια γυναίκα που παλεύει να έχει παρουσία και λόγο μέσα στον γάμο της και η οποία, όταν συνειδητοποιεί την ήττα της, αποφασίζει να πάρει την τύχη στα χέρια της.

 

 

Κατά τη γνώμη σας τι έχει να πει η Έντα Γκάμπλερ στη σημερινή κοινωνία;

Νομίζω πολύ περισσότερα από όσα μπόρεσε να πει στην εποχή της. Θα έλεγα ότι ο Ίψεν με την «Έντα Γκάμπλερ» έγραψε ένα έργο για το μέλλον. Μια γυναίκα που διεκδικεί την ελευθερία και την αυτονομία της, για το τέλος του 19ου αιώνα ήταν πρόκληση και σκάνδαλο. Σήμερα, παρά τα πολλά βήματα μπροστά που έχουν γίνει, η ελευθερία και η αυτονομία της γυναίκας θεωρούνται μεν αυτονόητα, εξακολουθούν ωστόσο να είναι ακόμα ζητούμενα.

 

 

Πληροφορίες για την παράσταση «Έντα Γκάμπλερ»

Απόδοση – Σκηνοθεσία: Γλυκερία Καλαϊτζή
Σκηνικά – Κοστούμια: Μαρία Καραδελόγλου
Μουσική: Πρόδρομος Καραδελόγλου
Κίνηση: Ιωάννα Μήτσικα
Φωτισμοί: Διονύσης Καραθανάσης
Βοηθός σκηνοθέτιδας: Χαρίκλεια Ζαγοριανού
Βοηθός σκηνογράφου: Αριάνα Νίκου
Φωτογραφίες – Video παράστασης: Χρήστος Κυριαζίδης
Trailer παράστασης: Παναγιώτης Κουντουράς
Γραφιστική επιμέλεια: Λάζαρος Παπανικολάου
Επικοινωνία: Λία Κεσοπούλου
Παραγωγή: Θέατρο Τ

Διανομή (με σειρά εμφάνισης)
Σοφία Βούλγαρη (Γιούλε)
Αλέξανδρος Νικολαΐδης (Γιόργκεν Τέσμαν)
Χριστίνα Δαγκάκη (Έντα Γκάμπλερ)
Λίλα Παντελίδου (Τέα Έλβστεντ)
Κυριάκος Δανιηλίδης (Δικαστής Μπρακ)
Ιωάννης Καμπούρης (Έιλερτ Λέβμποργκ)

 

Πού: Θέατρο Τ, Αλεξάνδρου Φλέμινγκ 16, Θεσσαλονίκη

Πότε: από 1 Δεκεμβρίου 2023 και κάθε Δευτέρα και Παρασκευή στις 21.30, Σάββατο στις 21.00 και Κυριακή στις 19.00. Έως 18 Δεκεμβρίου 2023.

Διάρκεια παράστασης: 105 λεπτά

Τιμές εισιτηρίων: 15 ευρώ (κανονικό), 12 ευρώ (φοιτητών και άνω των 65), 10 ευρώ (ανέργων, ΑμεΑ & πολυτέκνων). Κάθε Δευτέρα γενική είσοδος 10 ευρώ, ατέλειες κάθε Παρασκευή, με σειρά προτεραιότητας και εφόσον υπάρχει διαθεσιμότητα

Early bird εισιτήρια με 9 ευρώ, από 3 έως 10 Νοεμβρίου, για τις παραστάσεις από 1 έως 9 Δεκεμβρίου.

Ηλεκτρονική προπώληση εισιτηρίων: https://www.more.com/theater/enta-gkampler/

Parking: Ιδιωτικός χώρος parking ακριβώς δίπλα από το Θέατρο Τ. Τιμές: 3€ η πρώτη ώρα | +1€ για κάθε επόμενη ώρα

Σας ενδιαφέρει:
⦁ Το Θέατρο Τ είναι προσβάσιμο σε αναπηρικά αμαξίδια.
⦁ Δεν επιτρέπεται η είσοδος στο θέατρο μετά την έναρξη της παράστασης.
⦁ Με την επίδειξη του εισιτηρίου σας, έχετε 10% έκπτωση στο ουζερί «Το Πλατανάκι» ακριβώς απέναντι από το Θέατρο Τ.

Περισσότερα:
Website: www.theatrot.gr
Facebook page: www.facebook.com/theatrot
Facebook event παράστασης: https://fb.me/e/1pfx12HSW
Instagram profile: https://www.instagram.com/theatro_t