Έλενα Μουδίρη Χασιώτου, τι γίνεται στον «Άτακτο Κόσμο»;

Το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης συμμετέχει στη Διεθνή Ημέρα Μουσείων
16 Μαΐου 2023
Το Φεστιβάλ Δράμας στις Κάννες με το «Midnight Skin» του Μανώλη Μαυρή
16 Μαΐου 2023
Το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης συμμετέχει στη Διεθνή Ημέρα Μουσείων
16 Μαΐου 2023
Το Φεστιβάλ Δράμας στις Κάννες με το «Midnight Skin» του Μανώλη Μαυρή
16 Μαΐου 2023

 

Συνέντευξη στη Μαριλένα Θεοδωράκου

 

Η Έλενα Μουδίρη Χασιώτου σκηνοθετεί την παράσταση ήχου-φωνών «Άτακτος Κόσμος», η οποία παρουσιάζεται στις 17 και 18 Μαΐου στο Δημοτικό Θέατρο Άνετον, στη Θεσσαλονίκη. Η σκηνοθέτις μιλάει στο theatermag για τη συνεργασία της με τον Περικλή Βραχνό που μαζί έχουν κάνει τη σκηνοθεσία ήχου και τη μουσική – ενορχήστρωση φωνών, καθώς και με τον Πέτρο Παπαζήση με τον οποίο δούλεψαν πάνω στη δραματουργική επεξεργασία του έργου. Πρόκειται για μια παράσταση ήχου-φωνών από το φωνητικό σύνολο Nefes Project, που είναι βασισμένη σε κείμενα του Δανιήλ Χαρμς.

 

Πώς ξεκίνησε η ιδέα για την παράσταση ήχου-φωνών «Άτακτος Κόσμος»;

Εδώ και χρόνια, η σκέψη μου για τη σύνθεση ή την ενορχήστρωση στη μουσική συναντάει τη διαδικασία της σκηνοθεσίας. Η δουλειά πάνω σε πρωτότυπες ενορχηστρώσεις μουσικών σκοπών της Μεσογείου και των Βαλκανίων, η εμμονική μου σχέση με τον ρυθμό (που το θεωρώ ως βασικότερο, ίσως, εργαλείο για τη σύνθεση της σκηνοθεσίας) αλλά και η αφηγηματικότητα των παραδοσιακών τραγουδιών – που δουλεύουμε εδώ και χρόνια με το Nefes project – τόσο μελωδικά όσο και ως ποίηση, με έσπρωχναν συνεχώς στην ανάγκη δημιουργίας ενός ολοκληρωμένου έργου. Αυτή η ανάγκη, που η δημιουργικότητά μου μού αποκάλυπτε και μου υπενθύμιζε επανειλημμένα, αλλά και η ωριμότητα της ομάδας ως σύνολο, αποτέλεσε τη γέννηση της ιδέας του «άτακτου κόσμου». Έφτασε η στιγμή να τολμήσουμε να συνθέσουμε μια ολόκληρη αφήγηση μέσω των φωνών. Δεν θα το έλεγα μουσικοθεατρικό έργο, δεν θα το έλεγα μιούζικαλ, δεν θα το έλεγα μουσική παράσταση… Νομίζω το «παράσταση ήχου – φωνών» είναι η καταλληλότερη περιγραφή προς το παρόν. Στο μέλλον ίσως να αλλάξω γνώμη!

 

Η σκηνοθέτις Έλενα Μουδίρη Χασιώτου.

 

 

Πώς μπορούν να ενορχηστρωθούν οι φωνές με υλικό το λόγο, τον ρυθμό και τη μελωδία, παράγοντας νόημα αλλά και αισθητική;

Η ανάγκη να φτιαχτεί ένας κόσμος, ένα περιβάλλον όπου θα ακούγονται πολλά και διαφορετικά επίπεδα ήχου από φωνές με υλικό τραγούδια σε διαφορετικές γλώσσες, τη ρυθμικότητα του λόγου και μια δραματουργία που θέτει τουλάχιστον ένα ζήτημα διαπραγμάτευσης, με οδήγησαν στη μουσική και την ποίηση των Βαλκανίων και την άτακτη γραφή του Δανιήλ Χαρμς. Από έναν τέτοιο συνδυασμό προκύπτει αναπόφευκτα ένας άτακτος κόσμος.

 

Υπογράφετε τη σκηνοθεσία, καθώς και τη σκηνοθεσία ήχου και τη μουσική – ενορχήστρωση φωνών με τον Περικλή Βραχνό και τη δραματουργική επεξεργασία με τον Πέτρο Παπαζήση. Πώς δουλέψατε πάνω στην κάθε σας ιδιότητα;

Η ιδέα μπορεί να ξεκίνησε από εμένα, αλλά χωρίς τον Περικλή Βραχνό και τον Πέτρο Παπαζήση, τους δύο αυτούς εμπνευσμένους συνεργάτες, θα ήταν αδύνατον να υλοποιηθεί, τουλάχιστον όχι όπως την ονειρεύτηκα! Για αρχή, ένα μέρος των ενορχηστρώσεων των τραγουδιών ανέλαβα εγώ και ένα άλλο ο Περικλής. Ξεκινήσαμε από το τί θέλουμε να ακούσουμε να λένε οι φωνές. Προσπαθήσαμε να απεμπλακούμε από το νόημα του στίχου και μόνο και να σκεφτούμε το τραγούδι σαν εικόνα, σαν ηχητικό βιτρό που οι φωνές μπλέκονται και η σύνδεσή τους δημιουργεί τη μεγαλύτερη εικόνα. Όχι στατική! Μια ηχητική εικόνα με δυναμικές και χρώματα! Εκεί έρχεται το νόημα! Με τον ίδιο τρόπο ακριβώς λειτούργησε και η σκηνοθεσία ήχου ολόκληρης της παράστασης. Ενορχήστρωση δηλαδή μιας ολόκληρης παράστασης με υλικό όχι μόνο τη μουσική, αλλά και τον ρυθμό και τον λόγο και τα εμπλεκόμενα σώματα που τελικά δημιουργούν ένα ηχητικό περιβάλλον, που εξελίσσεται ανάλογα με τη δραματουργία κατά τη διάρκεια της παράστασης.

Όσο για τη δραματουργία…ο αγαπημένος Δανιήλ Χαρμς δημιουργεί συνεχώς ερωτήματα! Αναρωτιέσαι αν είναι καλύτερο να ξαναδιαβάσεις αυτό που μόλις διάβασες για να το καταλάβεις καλύτερα ή αν θα σε μπερδέψει περισσότερο ή φοβάσαι μη μαγευτείς τόσο, που επιμένεις να διαβάζεις την ίδια σελίδα ξανά και ξανά για τουλάχιστον τρεις ημέρες. Εδώ ο αγαπημένος Πέτρος ερχόταν και αυτός με ερωτήσεις! Ευτυχώς! Οι ερωτήσεις σε σχέση με τις επιλογές των κειμένων και τη διαδοχή τους μας υποχρέωναν σε απαντήσεις, ακόμα και αν ο Χαρμς μιλώντας πολύ συγκεκριμένα αφήνει ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα. Έπρεπε, χωρίς να κόψουμε τον αυθορμητισμό μας, σε σχέση με τη ορμή που σου δίνει ο λόγος του Χαρμς, να αποφασίσουμε ποια κομμάτια αυτής της γοητευτικής άτακτης γραφής θα κρατήσουμε. Εκεί συναντήσαμε την ιδέα του θανάτου. Συγκεκριμένα την ιδέα της διαπραγμάτευσης του τί υπάρχει πριν και μετά την γέννηση ή πριν και μετά το θάνατο. Το υποσυνείδητο φυσικά δεν μπορεί να λείπει από κάτι τέτοιες υπαρξιακές αναζητήσεις. Εκεί συναντήσαμε και τα όνειρα που σχηματίζουν αλλεπάλληλες συνειρμικές εικόνες και επιδέχονται ποικίλες ερμηνείες.

Σε αυτό το σημείο, θα ήθελα να αναφέρω τη συμβολή δύο εξίσου πολύ σημαντικών συνεργατών, της Μάρθας Γωγάκου, σκηνογράφου και δημιουργού του οπτικού περιβάλλοντος της παράστασης μέσω προβολών πρωτότυπων βίντεο, και του κινησιολόγου Τάσου Παπαδόπουλου. Και οι δύο συντέλεσαν σημαντικότατα στην τελική ενορχήστρωση! Δημιουργώντας, μέσα από τα σώματα και τις προβολές ακόμα πιο ανάγλυφες εικόνες, ανέδειξαν την αφήγηση των φωνών σε τρεις διαστάσεις!

 

 

Η παράσταση είναι βασισμένη σε κείμενα του Δανιήλ Χαρμς. Πώς έγινε η επιλογή τους;

Ενώ ετοίμαζα μια ενορχήστρωση για ένα κομμάτι, για να δουλέψουμε με το Nefes Project, και μιλώντας με τον Πέτρο, μου αναφέρει πως ο τρόπος ενορχήστρωσής μου, του θυμίζει τη γραφή του Χαρμς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το κείμενο «Η ΔΙΑΣΩΣΗ» – καντάτα για τέσσερις φωνές. Έτσι συνέβη η πρώτη επαφή και από τότε μέχρι σήμερα, αχώριστη σχέση με τον Χαρμς. Ο «Άτακτος κόσμος» χωρίζεται σε καρέ ήχου που αποτελούνται από χορικά, περιστατικά, ανέκδοτα (αφηγήσεις πολύ μικρών ιστοριών), προσευχές και τη μήτρα. Σύμφωνα με αυτά τα υλικά επιλέξαμε τα κείμενα και τα τραγούδια που εξυπηρετούν τη διερεύνηση του βασικού ζητήματος διαπραγμάτευσης της παράστασης. «Υπάρχει ζωή μετά το θάνατο; Ναι ή όχι»;

 

 

Θα θέλατε να μας μιλήσετε για το Nefes Project;

Το 2018 γεννήθηκε μέσα μου η ιδέα μιας ομάδας που θα μελετά σε εργαστηριακό επίπεδο τραγούδια από τη Μεσόγειο και τα Βαλκάνια, ενορχηστρωμένα μόνο για φωνές, διερευνώντας όμως νέους τρόπους απόδοσης αυτού του ρεπερτορίου. Έτσι ξεκίνησε το Nefes Project. Nefes σημαίνει «ανάσα» στην τουρκική γλώσσα. Η κοινή ανάσα βρίσκεται στο σημείο εκείνο που συναντιούνται οι φωνές λίγο πριν ηχήσουν όλες μαζί!

Κατά τη διάρκεια αυτών των χρόνων, η ομάδα του Nefes project, δουλεύει πάνω σε διαφορετικές φωνητικές τεχνικές, στη διεύρυνση της ρυθμικής αντίληψης σε σχέση με το κείμενο και τη μελωδία, στη ρυθμική αφήγηση εν χορώ, στη δημιουργία ρυθμικών φράσεων με το σώμα και στη λειτουργία του συνδυασμού φωνών αρμονικά με στόχο την ερμηνεία και την αφήγηση μουσικών ιστοριών μέσα από το σύνολο. Στη μουσική αφήγηση των ιστοριών, προστίθενται και αποσπάσματα από ποίηση και θεατρικά κείμενα, που σε συνδυασμό με την κίνηση δίνουν στην ερμηνεία τους παραστατικό χαρακτήρα.

Φέτος, για πρώτη φορά το Nefes Project λειτουργεί σε δύο διαφορετικές εκδοχές, αυτήν του Nefes workshop – που είναι η ομάδα του εργαστηρίου όπως ξεκίνησε, και αυτή του Nefes Performance – μια ομάδα που αποτελείται από καλλιτέχνες με εμπειρία στη μουσική, το θέατρο ή το χορό. Αυτή η δεύτερη ομάδα είναι που παρουσιάζει σε λίγες μέρες την παράσταση «Άτακτος κόσμος» – μοτέτο για εκδοχές φωνών.

 

Τι είναι ο «Άτακτος Κόσμος» για εσάς;

Είναι μια αλλόκοτη ιστορία που δεν τελειώνει ποτέ. Διαπραγματεύεται ένα ζήτημα που ακόμα και ο ίδιος άνθρωπος θα δώσει πολλές διαφορετικές απαντήσεις κατά τη διάρκεια της ζωής του. Είναι ένας κόσμος όπου ακούγονται ταυτόχρονα ή ενορχηστρωμένα σε σειρά τα πολλά διαφορετικά ερωτήματα μέσα από την πολυφωνία ενός συνόλου. Ένα σύνολο φωνών, που τελικά σαν ένα σώμα πλανήτης, περιστρέφεται χορεύοντας γύρω από τον εαυτό του και γύρω από τον πυρήνα της ύπαρξης.*

* (ώστε να την γνωρίσει καλύτερα παρατηρώντας την από όλες τις πλευρές ξανά και ξανά… μέχρι το άπειρο)

 

 

Πληροφορίες για την παράσταση «Άτακτος Κόσμος»

Σκηνοθεσία: Έλενα Μουδίρη Χασιώτου
Σκηνοθεσία ήχου: Περικλής Βραχνός, Έλενα Μουδίρη Χασιώτου
Δραματουργική επεξεργασία: Έλενα Μουδίρη Χασιώτου, Πέτρος Παπαζήσης
Μουσική – Ενορχήστρωση φωνών: Περικλής Βραχνός, Έλενα Μουδίρη Χασιώτου
Σκηνικά – Κοστούμια – Οπτικό περιβάλλον: Μάρθα Γωγάκου
Χορογραφία – Διδασκαλία κίνησης: Τάσος Παπαδόπουλος
Σχεδιασμός φωτισμών: Σέβη Βλέτση
Επιμέλεια κινηματογραφικού υλικού: Δημήτρης Κόσσυβας
Βοηθός σκηνοθέτη: Μαρία Χελά
Βοηθοί σκηνογράφου: Ειρήνη Αγιαννίτη, Ερνέστα Χατζηλεμονίδου
Γραφιστικός σχεδιασμός: Άρης Μαγριπής
Φωτογραφίες: Μαρία Κοντοβουνησίου
Trailer: Μάρθα Γωγάκου
Υπεύθυνη Προβολής: Λία Κεσοπούλου
Οργάνωση παραγωγής: ΑΜΚΕ olipoli, NEFES project
Επί σκηνής: Άννα Μαρία Γάτου, Μελίνα Ατρείδου, Αλκυόνη Θηλυκού, Ξανθίππη Κουτούφη, Στέφανος Μανουσαρίδης, Αλίκη Μαργαρού, Τζίνα Μιξαφέντη, Βάσω Μιχαηλίδου, Πέτρος Παπαζήσης, Ελένη Τσεντικοπούλου

 

Πού: Δημοτικό Θέατρο Άνετον, Παρασκευοπούλου 42, Θεσσαλονίκη

Πότε: Τετάρτη 17 και Πέμπτη 18 Μαΐου 2023, στις 21.15

Διάρκεια παράστασης: 70 λεπτά

Τιμή εισιτηρίου: 10 ευρώ (γενική είσοδος)

Προπώληση εισιτηρίων: https://www.viva.gr/tickets/theater/ataktos-kosmos-moteto-gia-ekdoxes-fonon/
*Αγορά εισιτηρίων από το ταμείο του θεάτρου μόνο με μετρητά (πριν από κάθε παράσταση)

Πληροφορίες / Κρατήσεις θέσεων: 6946 399 488 (11.00-15.00)