Έφη Ρευματά: «Το μήνυμα που θα ήθελα να περάσω ως σκηνοθέτις, μέσα από την “Κοριτσιέρα των Βούρλων”, είναι ότι δεν ξημερώσαμε μια μέρα και συμβαίνουν οι φόνοι και οι γυναικοκτονίες»

Νέος κύκλος μαθημάτων στο Θέατρο των Αλλαγών
19 Δεκεμβρίου 2022
Η Σοφία Πάσχου σκηνοθετεί την παράσταση «Ο Άλλος» 
21 Δεκεμβρίου 2022

Η Έφη Ρευματά σκηνοθετεί την παράσταση «Η Κοριτσιέρα των Βούρλων» που παρουσιάζεται στο Studio Μαυρομιχάλη.

Sharing is caring!

Συνέντευξη στη Μαριλένα Θεοδωράκου

 

Σκηνοθετεί την παράσταση «Η Κοριτσιέρα των Βούρλων», η οποία παρουσιάζεται στο Studio Μαυρομιχάλη. Η Έφη Ρευματά μιλάει στο theatermag για τη δραματουργική έρευνα που έκανε με την Κατερίνα Αγγελίτσα και τη Σοφία Παπαδοπούλου, γύρω από τον πρώτο κρατικό οίκο ανοχής με ιερόδουλες, τα Βούρλα. Τους ρόλους ερμηνεύουν η Ελένη Φιλίνη και η Κατερίνα Αγγελίτσα.

 

«Πολύς κόσμος δεν γνωρίζει ότι τα Βούρλα, ήταν το πρώτο δημόσιο πορνείο που άνοιξε στην Ελλάδα το 1876» εξηγεί η σκηνοθέτις και ηθοποιός Έφη Ρευματά. «Όπως τα περισσότερα λιμάνια, έτσι και το λιμάνι του Πειραιά μάζευε κόσμο και μάλιστα θεωρούσαν ότι μάζευε “άνομα στοιχεία”. Ακριβώς αυτή την έκφραση, είχε πει ο δήμαρχος του Πειραιά τότε, σ’ ένα λόγο του, τον οποίο έχουμε στην παράσταση. Ακούγεται στην αρχή από τα μεγάφωνα “ως αγκάθια ξεπροβάλουν στους δρόμους μας συνεχώς άνομα στοιχεία”. Γι’ αυτό, το Δημοτικό Συμβούλιο του Πειραιά, αποφάσισε να κλείσει όλα τα μπορντέλα του Πειραιά, ώστε όλες οι πόρνες να απομονωθούν σε ένα μεγάλο οίκημα εκτός σχεδίου πόλεως. Έτσι δημιουργήθηκαν τα Βούρλα, σε ένα οίκημα του Μπόμπολα.

Τα Βούρλα λειτούργησαν ως δημόσια μπορντέλα, από το 1876 μέχρι το 1942 που μπήκαν οι Γερμανοί. Μετά μετατράπηκαν σε πολιτικές φυλακές, όπου έγινε η περιβόητη απόδραση των Κουμουνιστών το 1955. Εξ αφορμής των Βούρλων, έγιναν συνοικίες γύρω από αυτή την περιοχή και στη συνέχεια υπήρχε πρόσφορο έδαφος για να αναπτυχθούν τα καμπαρέ και στη συνέχεια να γίνει και η Τρούμπα.

Την ιστορία των Βούρλων, δεν τη γνωρίζουν πολλοί. Επίσης, θα ήθελα να πως σχετικά με το όνομα, επειδή περιλαμβάνει και το 1922, την εποχή της Μικρασιατικής Καταστροφής δηλαδή, όπου πολλά κορίτσια προσφυγοπούλες, μπήκαν στα Βούρλα και υπήρχαν ρεμπέτες που ερωτεύτηκαν κορίτσια από εκεί. Κάποιοι, λοιπόν, θεωρούν ότι είναι τα Βουρλά από τη Σμύρνη. Δεν είναι όμως αυτή η ονομασία, αλλά η ονομασία Βούρλα, υπήρχε ακριβώς επειδή στην περιοχή φύονταν πολλά βούρλα, τα φυτά. Εμείς το ονομάζουμε την παράστασή μας “Η Κοριτσιέρα των Βούρλων”, γιατί τα κορίτσια ονόμαζαν αυτό το κτίριο, αυτό το σπίτι, η Κοριτσιέρα».

 

 

Τα Βούρλα και το ρεπορτάζ της Λιλίκας Νάκου

«Αυτή η παράσταση αυτή, ήταν να ανέβει προ κορονοιού» συνεχίζει η Έφη Ρευματά. «Με τη συνάδελφο Κατερίνα Αγγελίτσα, η οποία παίζει κιόλας στην παράσταση, ξεκινήσαμε ψάχνοντας να ανεβάσουμε κάτι για γυναίκες. Θέλαμε να κάνουμε ένα έργο με θέμα τις γυναίκες, πολύ πριν αρχίσει όλο αυτό με το #metoo. Μας αφορούσε η διαδρομή των γυναικών, θέλαμε να κάνουμε κάτι για το πότε άρχισαν να ψηφίζουν οι γυναίκες και ποιες αντιδράσεις υπήρχαν, το οποίο το συμπεριλαμβάνουμε και αυτό στην παράστασή μας με κάποιον τρόπο, που δεν θα μαρτυρήσω. Μετά σκεφτήκαμε μήπως κάναμε την Γαβριέλα, τη γνωστή πόρνη και κάπως έτσι φτάσαμε στην ιστορία με τα Βούρλα.

Αρχικά, βρήκαμε το ρεπορτάζ της Λιλίκας Νάκου, η οποία ήταν η μόνη δημοσιογράφος που κατάφερε να μπει μέσα στο οίκημα. Στην εφημερίδα Ακρόπολις, το 1956, έκανε ρεπορτάζ με θέμα “Εικόνες από την τραγωδία της ζωής. Μια Ελληνίς διανοούμενη εν μέσω γυναικών της αμαρτίας. Ο αναμάρτητος πρώτος το λίθο βαλέτω” μια έρευνα της δεσποινίδος Λιλίκας Νάκου.

Η Νάκου, λοιπόν, κατάφερε να μιλήσει με τέσσερα κορίτσια. Δεν της ανοιγόντουσαν εύκολα, το λέει κιόλας και αυτές τις τέσσερις μαρτυρίες που έχουν δημοσιευθεί στην εφημερίδα Ακρόπολις, τις έχουμε πάρει και έχουμε φτιάξει μια μυθοπλασία πάνω σε αυτές. Έχουμε κρατήσει τα στοιχεία που γνωρίζουμε από το ρεπορτάζ και όλο το υπόλοιπο είναι μυθοπλασία. Έχουμε βάλει τραγούδια, τα οποία μας ταιριάζουν θεματικά, όπως παραδοσιακά και ρεμπέτικα και έτσι έχουμε φτιάξει μια παράσταση.

Έχουμε δύο μουσικούς επί σκηνής: τη Ντάνα Γιακουμέλου (πιάνο, πλήκτρα) και τον Γιώργο Φραγκάκη (κιθάρα, μπουζούκι). Ο Μάρκος Βαμβακάρης αναφέρει τη Λέλα τη Σμυρνιά από τα Βούρλα και επίσης ο Δελιάς, ο πρώτος γνωστός ρεμπέτης που πέθανε από πρέζα, ήταν αρραβωνιασμένος με μια κοπέλα από εκεί και είναι μια πολύ γνωστή ιστορία στον κύκλο των ρεμπετών. Υπάρχει και μια τέτοια παρένθεση στην παράστασή μας».

 

 

Τα κορίτσια από τα Βούρλα, δεν είχαν πού να πάνε

«Η σύλληψη, το κείμενο και η δραματουργική έρευνα έγινε από την Κατερίνα Αγγελίτσα, τη Σοφία Παπαδοπούλου και εμένα» λέει η Έφη Ρευματά. «Βρήκαμε τις πηγές, τις συνεντεύξεις, εντάξαμε τα τραγούδια και λειτουργήσαμε μυθοπλαστικά, πάνω σε ένα κείμενο που ερμηνεύουν η Ελένη Φιλίνη και η Κατερίνα Αγγελίτσα. Μέσα στο έργο γίνεται ένα φλασμπακ. Η μια από τις τέσσερις κοπέλες του ρεπορτάζ της Λιλίκας Νάκου, είχε μάθει να γράφει και μάλιστα έγραφε πολύ καλά, από τον αρραβωνιαστικό της. Εγραφε ημερολόγια, που τα έδωσε στη Νάκου, τα οποία δυστυχώς καήκαν κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Ωστόσο, κάποια έμειναν και η Νάκου τα διάβασε και της είπε ότι “γράφεις πολύ ωραία, θα σε πάω στις φεμινίστριες της εποχής και θα σε βγάλουν από εδώ μέσα και θα σε κάνουν συγγραφέα”. Και η κοπέλα, η Θεανώ, τα κατάφερε και όντως έγινε συγγραφέας.

Ξεκινάμε την ιστορία μας, όταν η Θεανώ έχει βγει από τα Βούρλα και έχει παραδώσει τα ημερολόγιά της στη Λιλίκα Νάκου. Η Ελένη Φιλίνη υποδύεται αυτή την κοπέλα, την οποία τη συναντάμε αφού έχουν κλείσει τα Βούρλα. Μας μεταφέρει στα Βούρλα, στο 1936 και μας περιγράφει τι ακριβώς γινόταν εκεί και κυρίως πώς καταλήξαν τα κορίτσια αυτά εκεί, διότι το καθένα έχει τη δική του ιστορία. Υπάρχει, επίσης, μια μεγάλη γυναίκα, κάπου πενήντα χρονών, διότι άνω των πενήντα οι γυναίκες θεωρούνταν γριές, και όπως και τις έγκυες, τις έβγαζαν έξω και τις άφηναν σε κάτι βάρκες, στα λεγόμενα σλέπια, και ζούσαν εκεί και πεθαίναν εκεί, γιατί δεν είχαν πουθενά να πάνε.

Πολύ ενδιαφέρον επίσης, και το αναφέρουμε και στην παράσταση, είναι τα λεγόμενα των ίδιων των κοριτσιών, όπου έλεγαν “ευτυχώς που είμαστε εδώ μέσα, γιατί αν είμασταν έξω ποιος ξέρει τι θα είχαμε γίνει”. Αυτές οι κοπέλες είχαν το σύνδρομο του ιδρυματισμού, αισθανόντουσαν και τυχερές που είχαν μια ασφάλεια και δεν ήθελαν να φύγουν από εκεί. Μάλιστα, όταν η Νάκου λέει στη Θεανώ να την πάρει από εκεί, η ίδια δυσκολεύεται να φύγει, γιατί πραγματικά αυτά τα κορίτσια δεν είχαν πού να πάνε. Συνήθως ήταν προσφυγοπούλες, οι οποίες προσφέρονταν στους πελάτες μέσα από τρύπες, χωρίς να βλέπουν το πρόσωπό τους.

Υπήρχε και καφενείο, όπου τα κορίτσια καθόντουσαν με τους πελάτες και τις επέλεγαν, πάντα με την ανοχή και την επιτήρηση του κράτους. Θα ήθελα να σημειώσω και τον υπότιτλο της παράσταση Μια μουσικοθεατρική παράσταση αφιερωμένη στα κορίτσια που αγαπήθηκαν πίσω από την Πορτάρα, διότι Πορτάρα έλεγαν τα κορίτσια, την πόρτα των Βούρλων, την μια και μοναδική είσοδο, από την οποία κανένα κορίτσι δεν μπορούσε να βγει, γιατί τις επιτηρούσε η αστυνομία».

 

 

Όσα γίνονται τώρα, είναι τα απόνερα από προηγούμενες καταστάσεις

«Όλα όσα ζούμε σήμερα, είτε αφορά το μπούλινγκ, είτε το ρατσισμό, έχουν ξεκινήσει από κάπου που δεν το γνωρίζουμε, δεν μας είναι 100% γνωστό, δεν μας έχει απασχολήσει, δεν μας έχει τυρανήσει. Το έχουμε περάσει στο ντούκου και οι προηγούμενες γενιές και τα προηγούμενα καθεστώτα, οι κυβερνήσεις και οι άνθρωποι που θα έπρεπε να τους απασχολήσει. Όλα όσα γίνονται τώρα, είναι τα απόνερα από προηγούμενες καταστάσεις. Το μήνυμα που θα ήθελα να περάσω ως σκηνοθέτις, μέσα από την παράσταση “Η Κοριτσιέρα των Βούρλων”, που ανεβάζουμε στο Studio Μαυρομιχάλη, είναι ότι δεν ξημερώσαμε μια μέρα και συμβαίνουν οι φόνοι και οι γυναικοκτονίες. Συνέβαιναν πάντα, απλά δεν μας ήταν γνωστά και οι προηγούμενες γενιές δεν έδωσαν σημασία. Οπότε, καλό είναι να βλέπουμε γύρω μας και λίγο πιο έξω από το σπίτι μας.

Είμαι πολύ χαρούμενη για αυτή τη δουλειά, όπως και για την παράσταση του έργου «Ο καθένας πεθαίνει μόνος του» του Χανς Φάλαντα, που έχω κάνει τη μετάφραση και παίζω. Μια παράσταση που ανεβαίνει, επίσης, στο Studio Μαυρομιχάλη σε σκηνοθεσία Φώτη Μακρή, με τους ηθοποιούς Κωνσταντίνο Δημητρακάκη, Βασιλίνα Κατερίνη, Στέλλα Κρούσκα, Φώτη Μακρή, Στέλιο Πετράκη, Φοίβο Σαμαρτζή, Κλεοπάτρα Τολόγκου και Μενέλαο Χαζαράκη».

 

H Κατερίνα Αγγελίτσα, η Έφη Ρευματά και η Ελένη Φιλίνη συνεργάζονται στην παράσταση «Η Κοριτσιέρα των Βούρλων».

 

Πληροφορίες για την παράσταση «Η Κοριτσιέρα των Βούρλων»

Σκηνοθεσία: Έφη Ρευματά
Σύλληψη, κείμενα, δραματουργική έρευνα: Κατερίνα Αγγελίτσα, Σοφία Παπαδοπούλου, Έφη Ρευματά
Ερμηνεύουν: Ελένη Φιλίνη, Κατερίνα Αγγελίτσα
Μουσική επιμέλεια: Ντάνα Γιακουμέλου
Μουσικοί επί σκηνής: Ντάνα Γιακουμέλου (πιάνο, πλήκτρα), Γιώργος Φραγκάκης (κιθάρα, μπουζούκι)
Κουστούμια, επιμέλεια σκηνικού: Μάγδα Καλορίτη
Βοηθός σκηνοθέτη: Φανή Καρρά
Οργάνωση παραγωγής: Φανή Καρρά, Βάγια Κυροδήμου
Φωτογραφίες, teaser: Θοδωρής Φράγκος
Επικοινωνία: Γιώτα Δημητριάδη
Παραγωγή: Bright Productions

 

Πού: Studio Μαυρομιχάλη, Μαυρομιχάλη 134, τηλ. 210 6453330

Πότε: από 14 Δεκεμβρίου 2022 και κάθε Τετάρτη και Πέμπτη στις 21.00 (για 20 παραστάσεις)

Τιμές εισιτηρίων: 15 ευρώ γενική είσοδος, 10 ευρώ (ΑΜΕΑ, Ανέργων, ατέλειες), 12 ευρώ (φοιτητικό, άνω των 65)

Προπώληση: https://www.viva.gr/tickets/theater/i-koritsiera-ton-bourlon/

Διάρκεια παράστασης: 80 λεπτά