Δημήτρης Πασσάς: «Επιστήμη και θέατρο συναντώνται στο “Photograph 51” και το ένα φωτίζεται από το άλλο»

Νάντια Καφφετζή: «Εκείνοι που τολμούν και παίρνουν μικρά ρίσκα, συνειδητοποιούν πόσο συγκινητικά σημαντικοί και τεράστιοι γίνονται»
26 Νοεμβρίου 2022
O Κώστας Γάκης σκηνοθετεί τον «Αμπιγιέρ» στο Θέατρο «Τζένη Καρέζη»
29 Νοεμβρίου 2022

Ο Δημήτρης Πασσάς ερμηνεύει το ρόλο του Τζέιμς Γουάτσον στην παράσταση «Photograph 51» που σκηνοθετεί ο Τάκης Τζαμαργιάς. (Φωτογράφος: Σπύρος Περδίου).

Sharing is caring!

 

Συνέντευξη στη Μαριλένα Θεοδωράκου

 

Πρόκειται για μια αληθινή ιστορία που αφορά την μοριακή ανακάλυψη της αποτύπωσης του ανθρώπινου DNA, σε μία φωτογραφία. Ο Δημήτρης Πασσάς μιλάει στο theatermag για την παράσταση «Photograph 51», η οποία ανεβαίνει στο ιστορικό Υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης Καρόλου Κουν, σε σκηνοθεσία Τάκη Τζαμαργιά.

 

«Είναι ένα σαφές έργο που αν και δεν ανοίγεται σε χίλια διαφορετικά ζητήματα, έχει μπλέξει μερικούς διαφορετικούς κόσμους» εξηγεί ο ηθοποιός Δημήτρης Πασσάς. «Το έργο της Anna Ziegler, λέγεται “Photograph 51” και περιστρέφεται γύρω από το ιστορικό πλαίσιο και την ιστορία της ανακάλυψης της δομής του DNA. Όλα τα πρόσωπα που αναφέρονται είναι ιστορικά και αυτό είναι το ενδιαφέρον.

Τα δραματικά πρόσωπα είναι βασισμένα πάνω σε πραγματικά, είναι όλοι επιστήμονες, άνθρωποι που μοιάζουν με σημερινούς -θα λέγαμε- εκπροσώπους της Silicon Valley, του κόσμου του χρηματιστηρίου, με την έννοια ότι αγωνιούν για την προσωπική τους επιτυχία και επιτεύγματα, με ανθρώπους που ισορροπούν ανάμεσα στο είναι και στο φαίνεσθαι, που δεν αποκαλύπτουν τα χαρτιά τους, που παίζουν κάπως, ο καθένας το ρόλο του με στόχο το δικό τους συμφέρον, αλλά ταυτόχρονα προσπαθούν κάτι τεράστιο όλοι μαζί, που έχει να κάνει με το καλό όλης της ανθρωπότητας.

Η κούρσα για την ανακάλυψη της δομής του DNA, ξέρουν ήδη, ότι θα είναι τρομαχτική σημασίας για την ανθρωπότητα στο σύνολό της. Αφενός είναι κάτι που είναι στόχος όλης της ανθρωπότητας, αφετέρου ο άνθρωπος θέλει να φτάσει εκεί, αλλά και ο καθένας από μόνος του θέλει να φτάσει πρώτος εκεί. Όπως ο Άρμστρονγκ πάτησε πρώτος στο φεγγάρι.

Το ζήτημα είναι ότι ένας πολύ σημαντικός άνθρωπος αυτής της “κούρσας”, έμεινε απ’ έξω και ο λόγος είναι στο επίκεντρο του έργου. Πρόκειται για την ερευνήτρια Ρόζαλιντ Φράνκλιν, που ερμηνεύει η Λένα Δροσάκη, η οποία τον Μάιο του 1952 κατάφερε πρώτη, να αποτυπώσει σε μία φωτογραφία το ανθρώπινο DNA, ανοίγοντας το δρόμο στις εντυπωσιακές ιατρικές ανακαλύψεις, φάρμακα, θεραπείες και εμβόλια που έχουν γίνει σήμερα κομμάτι της καθημερινότητάς μας.

Αυτή η γυναίκα δεν αγιοποιείται, ούτε ηρωοποιείται, περισσότερο το έργο εμφανίζει τα πράγματα ως είναι και δίνει σε όλους το δίκιο τους. Διότι, όλοι οι συνεργάτες της Ρόζαλιντ έγιναν διάσημοι και πήραν Νόμπελ, όχι όμως εκείνη».

 

Ο Δημήτρης Πασσάς και ο Δημήτρης Μαγγίνας στην παράσταση «Photograph 51». (Φωτογράφος: Σπύρος Περδίου).

 

Για το ρόλο του Τζέιμς Γουάτσον

«Ο Γουάτσον, ο ρόλος που ερμηνεύω είναι βασισμένος στον επιστήμονα Τζέιμς Γουάτσον» συνεχίζει ο Δημήτρης Πασσάς. «Είναι ο πρώτος που ασχολήθηκε με τη ανακάλυψη της δομής του DNA και ήταν μόλις 25 ετών, όταν ανακοινώθηκε η εργασία του ίδιου και της ομάδας του, καθώς και της αντίπαλης ομάδας που δούλευε πάνω στο ίδιο αντικείμενο, το 1953. Ο ίδιος είχε αρχίσει να δουλεύει πάνω σε αυτό από όταν ήταν 23 ετών. Τα παραπάνω, έγιναν πολύ πριν απονεμηθεί το Βραβείο Νόμπελ Ιατρικής στην ομάδα του Γουάτσον, το οποίο δόθηκε μετά το θάνατο της Ρόζαλιντ και δυστυχώς όχι και σε εκείνη.

Ο Τζέιμς Γουάτσον και ο συνάδελφός του Φράνσις Κρικ, ο οποίος ασχολούταν με τα ίδια ζητήματα, μπόρεσαν να πάρουν τα πειραματικά δεδομένα, άλλα με θεμιτό τρόπο και άλλα ενδεχομένως με αθέμιτο, και αυτό θα μείνει στα κιτάπια της Ιστορίας, διότι δεν το ξέρει στα αλήθεια με βεβαιότητα κανείς, αν πρόκειται για κλοπή ή όχι. Και αυτό είναι το ωραίο κομμάτι του έργου, καθώς είναι ένα σκιωδώς λίγο αστυνομικό έργο.

Πήραν, λοιπόν, τις φωτογραφίες της εποχής, που σήμερα είναι το ανάλογο της τεχνικής της ακτινογραφίας και έφεραν το DNA σε μια μορφή, που θα μπορούσαν να το φωτογραφίσουν, να το ακτινοβολήσουν ας πούμε, και έτσι πήραν τα δεδομένα τους. Αυτό που σήμερα θα ήταν πολύ απλό, εκείνη την εποχή δεν ήταν. Τα πιο ακριβή δεδομένα – και αυτό είναι αποδεδειγμένο- τα είχε δώσει η εργασία και η έρευνα της Ρόζαλιντ Φράνκλιν.

Ο Γουάτσον, επειδή είχε πιο ανεπτυγμένη τη συνδυαστική σκέψη, δεν μπορούσε να υποστηρίξει θεωρητικά το μοντέλο αυτό, που φάνηκε τελικά να είναι το σωστό, αλλά είχε και έναν πιο αριβίστικο χαρακτήρα. Είχε ήδη δοκιμάσει και αποτυχημένα μοντέλα, μέχρι να φτάσει στην ανακάλυψη της δομής του DNA.

Το ενδιαφέρον είναι ότι οι δημοσιεύσεις των δύο εργασιών από τις δύο ομάδες, έγιναν ταυτόχρονα στο ίδιο περιοδικό. Όταν ο Γουάτσον ανακοίνωσε την εργασία του μαζί με τον Κρικ, και στο ίδιο τεύχος υπήρχε και η εργασία της Ρόζαλιντ Φράνκλιν, με τα πειραματικά δεδομένα, αλλά χωρίς αυτή την υπέρβαση της σκέψης και τον συνδυασμό που θα κατέληγε σε ένα μοντέλο».

 

Ο Δημήτρης Πασσάς και ο Αλέξανδρος Μπουρδούμης. (Φωτογράφος: Σπύρος Περδίου).

 

H διπλή έλικα του DNA

«Τα ζητήματα σχετικά με την Επιστήμη, είναι πάνω στο κέντρο του δικού μου ενδιαφέροντος, παράλληλα με το θέατρο. Επιστήμη και θέατρο συναντώνται στο “Photograph 51” και το ένα φωτίζεται από το άλλο. Μια ιστορία, πολύ ενδιαφέρουσα, που λίγο πολύ, κάπως την έχουμε ακουστά, είναι η διπλή έλικα του DNA, που την έχουμε μάθει στο σχολείο. Ο τίτλος της παράστασης “Photograph 51”, είναι η 51η φωτογραφίατης Ρόζαλιντ Φράνκλιν, που φάνηκε ότι ήταν αυτή που το υλικό και η πληροφορία που περίεχε, ήταν αρκετή για να κινητοποιήσει στο αντίπαλο δέος, τη διαδικασία γένεσης αυτού του μοντέλου.

Στα περί επιστήμης, δεν αναφέρεται το έργο μόνο μέσω της βιολογίας και της ιστορίας της βιολογίας, αλλά μέσω του ότι η γυναίκα αυτή έπασχε- μάλλον χτυπημένη από τις ακτινοβολίες- από καρκίνο στις ωοθήκες. Και αυτό ανοίγει και τον κώδωνα της ογκολογίας, που επίσης είναι μια επιστήμη που μοιραία, απασχολεί πολύ τον άνθρωπο. Είναι ενδιαφέρον, πώς ένας άνθρωπος έψαχνε να μάθει το μυστικό της ζωής και δεν μπορούσε να κάνει τίποτα για τη δικιά του. Ίσα ίσα την επιβάρυνε.

Οπότε μπορούμε να πούμε, ότι υπάρχουν δύο κόσμοι που συμπλέκονται και επειδή το έργο είναι δομημένο με τέτοιο τρόπο, παίρνει μια φέτα πραγματικότητας και την πραγματεύεται μέσω των εργαλείων του θεάτρου. Αναφέρεται και το θέατρο συχνά στο έργο και στην παράσταση, και μπορούμε να πούμε ότι υπάρχει η συμπλοκή αυτών των τριών χώρων. Της Επιστήμης με την ευρεία έννοια, της θεατρικής και του θεάτρου».

 

Οι ηθοποιοί της παράστασης «Photograph 51» που σκηνοθετεί ο Τάκης Τζαμαργιάς στο Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν -Υπόγειο. (Φωτογράφος: Σπύρος Περδίου).

 

Για τη συνεργασία με τον Τάκη Τζαμαργιά

«Με τον Τάκη Τζαμαργιά, είχα την χαρά και την τύχη να βρεθούμε σε μια, εμβληματική για το θέατρο στην Ελλάδα, παράσταση για παιδιά που ήταν ο “Μεγάλος Περίπατος του Πέτρου” της Άλκης Ζέη» λέει ο Δημήτρης Πασσάς. «Δουλέψαμε πριν από δέκα χρόνια και είναι μια παράσταση που παίζεται μέχρι και σήμερα, με άλλους ηθοποιούς. Και τότε δουλέψαμε με πολύ ευαισθησία, πάνω σε μια δομή που δεν έχει να κάνει μόνο με τη λογική αποτίμηση της πλοκής ενός έργου, αλλά και με κάτι άλλο. Αυτό το κάτι άλλο, είναι που προσπαθούμε και σε αυτή την παράσταση να βρούμε, σε ένα έργο πολύ δύσκολο, που βγάζει πολλές προκλήσεις, που όμως έχει βαθιά κατανόηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Επομένως, είναι πολύ θελκτικό και για τον σκηνοθέτη και για εμάς τους ηθοποιούς, καθώς καλούμαστε να είμαστε μικροί δημιουργοί. Αν λέμε ότι η δουλειά του ηθοποιού είναι να προτείνει δέκα πράγματα για να μείνει στο τέλος το μισό, αυτό εδώ ισχύει στο μέγιστο βαθμό».

 

 

Πληροφορίες για την παράσταση «Photograph 51»

Συγγραφέας: Anna Ziegler
Μετάφραση: Αντώνης Πέρης
Σκηνοθεσία: Τάκης Τζαμαργιάς
Σκηνικά / Κοστούμια: Άση Δημητρολοπούλου
Σχεδιασμός Φωτισμών: Νίκος Βλασόπουλος
Μουσικός Σχεδιασμός: Αλεξάνδρα Κατερινοπούλου
Βοηθός Σκηνοθέτη: Νεφέλη Βλαχοπαναγιώτη
Φωτογράφος: Σπύρος Περδίου
Επιστημονικός Σύμβουλος: Γιάννης Μπουκοβίνας, Παθολόγος Ογκολόγος, πρώην πρόεδρος της Ένωσης Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας
Παραγωγή: LEADINARTS ΑΜKE

Παίζουν: Λένα Δροσάκη, Αλέξανδρος Μπουρδούμης, Δημήτρης Πασσάς, Δημήτρης Μαγγίνας, Μάνος Στεφανάκης

 

Πού: Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν -Υπόγειο, Πεσμαζόγλου 5, Αθήνα, τηλ. 210 3222760 και 210 3228706

Πότε: από 28 Νοεμβρίου 2022 και κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21.00

Διάρκεια παράστασης: 90 λεπτά

Εισιτήρια: 18 ευρώ (κανονικό), 14 ευρώ (μειωμένο)

Προπώληση: https://www.viva.gr/tickets/theater/photograph-51/”ttps://www.viva.gr/tickets/theater/photograph-51/

Η παράσταση επιχορηγείται από το Υπουργείο Πολιτισμού.

Με αφορμή την παράσταση και σε συνεργασία με το Θέατρο Τέχνης, τις εκδόσεις Ευρασία και την Εταιρεία Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας θα διοργανωθεί στις 19 και 20 Δεκεμβρίου 2022 στο υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης, διημερίδα με τίτλο: «ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ» και αντικείμενα: α) τη συζήτηση γύρω από τον τρόπο που επηρεάζει η αλματώδης πρόοδος της βιοτεχνολογίας όχι μόνο την καθημερινότητά μας αλλά και τον τρόπο αντίληψης της κοινωνικής μας θέσης και ευθύνης, και β) την ειδικότερη θέση της γυναίκας μέσα σε αυτές τις ραγδαίες κοινωνικές αλλαγές.