Ο Γιάννης Παπαθύμνιος και ο Νεκτάριος Παπαλεξίου μιλούν για την «Ιστορία ενός Αιχμαλώτου»

Μπορείς να φανταστείς τους «Όρνιθες» του Αριστοφάνη να ξεπηδούν από το κινητό σου;
21 Σεπτεμβρίου 2022
H Αλεξάνδρα Καζάζου σκηνοθετεί τον «Ξένο» του Καμύ στο Θέατρο Θησείον
21 Σεπτεμβρίου 2022

Sharing is caring!

 

Συνέντευξη στη Μαριλένα Θεοδωράκου

Το έργο του Στρατή Δούκα «Ιστορία ενός Αιχμαλώτου», παρουσιάζει η ομάδα «Ιδιόμελον Art» από το Σάββατο 24 Σεπτεμβρίου, στο χώρο τέχνης «Ιδιόμελο». Οι ηθοποιοί Γιάννης Παπαθύμνιος και Νεκτάριος Παπαλεξίου μιλούν στο theatermag για το έργο του Στρατή Δούκα, τη συνεργασία τους με το σκηνοθέτη Μανώλη Γιούργο και τους ρόλους που ερμηνεύουν.

 

Πώς έγινε η επιλογή του έργου «Ιστορία ενός Αιχμαλώτου» του Στρατή Δούκα;

Νεκτάριος Παπαλεξίου: Πραγματικά, είναι μια πάρα πολύ ωραία ερώτηση στην οποία όμως μπορεί να απαντήσει μόνο ο σκηνοθέτης, κύριος Μανώλης Γιούργος.

Γιάννης Παπαθύμνιος: Η συνεργασία μου με το Μανώλη Γιούργο, χρονολογείται από την αρχή της λειτουργίας του Ιδιόμελου, το 2010. Το 2016, ανέβηκε για πρώτη φορά η «Ιστορία ενός αιχμαλώτου» στο Ιδιόμελο και φέτος είπαμε, λόγω της ιστορικής στιγμής από τα 100 χρόνια της Μικρασιατικής Καταστροφής, να επαναλάβουμε την παράσταση σαν μια πράξη μνήμης. Ο Στρατής Δούκας λέει: «Η μνήμη είναι ένα ωραίο καθήκον στη ζωή».

 

Θα θέλατε να μας πείτε λίγα λόγια για το θέμα του έργου;

Νεκτάριος Παπαλεξίου: Η «Ιστορία ενός αιχμαλώτου» μας μεταφέρει στο 1928, όπου δύο άντρες συναντώνται στο καφενείο ενός χωριού της Πιερίας. Για τον συγγραφέα Στρατή Δούκα, είναι ένα έργο ζωής. Έτσι, στην παράσταση, θεατρική αδεία, δέχεται, κατάκοιτος πια, την «επίσκεψη» του ήρωά του στο ταπεινό του δώμα. Ο ιδιωτικός του χώρος, θα μεταβληθεί πλέον σε πεδίο αναπαράστασης των περιπετειών του Αιχμαλώτου.

Γιάννης Παπαθύμνιος: Πρόκειται για τη θαυμαστή αφήγηση ενός Αιχμαλώτου της Μικρασίας, του Νικόλα Κοζάκογλου, που εξιστορεί την αιχμαλωσία του, τις περιπέτειες και τη δραπέτευσή από την Τουρκία, μέχρι τη διαφυγή στην Ελλάδα. Τη μαρτυρία του κατέγραψε ο Στρατής Δούκας, σε μια τυχαία συνάντηση που είχε μαζί του το 1928 σε έναν καφενέ, στο χωριό Στουπί, σημερινή Νέα Έφεσο. Έτσι, προέκυψε το αφήγημα αυτό που είναι μία μαρτυρία, ένα συγκλονιστικό ντοκουμέντο επιβίωσης, αλλά και ένα σπάνιο δείγμα προφορικής νεοελληνικής λαλιάς. Ο σκηνοθέτης Μανώλης Γιούργος, δραματοποίησε το κείμενο, δίνοντας σκηνική μορφή στη συνάντηση αυτών των δύο προσώπων: του Συγγραφέα, που στο κρεβάτι του πόνου κάνει ανασκόπηση του έργου και της ζωής του, και του Αιχμαλώτου που παρουσιάζεται σαν ανάμνηση, ξαφνικά μπροστά στα μάτια του, για να ξαναζήσει μαζί του την Ιστορία.

 

 

Ποιος είναι ο ρόλος που ερμηνεύετε;

Νεκτάριος Παπαλεξίου: Ο Αιχμάλωτος, τον οποίο και υποδύομαι, είναι εγκλωβισμένος και περιπλανώμενος για περίπου πέντε χρόνια μετά τη Μικρασιατική καταστροφή, στις ευρύτερες περιοχές της Μικράς Ασίας. Μετά από περιπλανήσεις και παραπλανήσεις -καθώς υποδύεται και τον Τούρκο- στο εχθρικό έδαφος και στο εχθρικό ανθρώπινο περιβάλλον, κατορθώνει να δραπετεύσει και να επιστρέψει στην πατρίδα, όπου και αφηγείται την οδύσσειά του.

Γιάννης Παπαθύμνιος: Ερμηνεύω τον Συγγραφέα που πλέον στα γεράματα, κλινήρης κι αδύναμος -αλλά πάντα γνήσιος λόγιος-, ακόμα γράφει, ξανακοιτάζει τα παλιότερα γραφτά του κι επανέρχεται στο έργο ζωής του, την Ιστορία ενός αιχμαλώτου. Μέσα σε αυτό το ανασκάλεμα του μνημονικού, ο Αιχμάλωτος εμφανίζεται οραματικά μπροστά του κι ο γέρων Δούκας αρχίζει να συνομιλεί μαζί του. Εντέλει, παρασύρεται από την ιστορία, συμμετέχει στον αγώνα της επιβίωσης, υποδύεται ξανά δίπλα στον Αιχμάλωτο όλους τους ρόλους της περιπλάνησής του, γίνεται σύντροφός του, σύμμαχος, Τούρκος εργοδότης, ένα πάσχον πρόσωπο που ισότιμα συμμετέχει στην άδηλη πορεία προς τη σωτηρία.

 

 

Ένα έργο υβριδικού χαρακτήρα (μαρτυρία και μυθοπλασία μαζί), με ιδιαίτερο θεατρικό ενδιαφέρον χάρη στην παραστατικότητα της αφήγησης και τον γνήσιο λαϊκό λόγο. Θα θέλατε να μας μιλήσετε για αυτό;

Νεκτάριος Παπαλεξίου: Το κείμενο της πρώτης έκδοσης του 1929, καθώς είναι απαλλαγμένο από τις επεμβάσεις λογοτεχνικής κατασκευής που συναντά κανείς στις επόμενες εκδόσεις του, χαρακτηρίζεται από αμεσότητα και προφορικότητα. Στην παράστασή μας προκρίθηκε η θεατρική λύση της «δίφωνης» αφήγησης, καθώς ο πρωταγωνιστής – ήρωας και ο συγγραφέας συναντώνται σκηνικά και συνομιλούν.

Γιάννης Παπαθύμνιος: Το λαϊκό λόγο που αποτυπώνει ο Δούκας τον ξέρω πολύ καλά. Αυτούς τους λαϊκούς ανθρώπους τους έχω ζήσει από τα γεννοφάσκια μου, γιατί κι εγώ είμαι παιδί αυτών των λαϊκών ανθρώπων, εκεί στα μέρη της Κοζάνης. Ο λόγος τους, με διαπερνάει σαν να είναι αίμα μου, γιατί ακουμπάει στα δικά μου τα βιώματα. Κι είναι μια πρόκληση για έναν ηθοποιό, να «μιλήσει» με όρους θεατρικούς τον καταγεγραμμένο προφορικό λόγο.

 

Ο ηθοποιός Νεκτάριος Παπαλεξίου, ο σκηνοθέτης Μανώλης Γιούργος και ο ηθοποιός Γιάννης Παπαθύμνιος.

 

Πώς συνεργαστήκατε με τον σκηνοθέτη Μανώλη Γιούργο;

Νεκτάριος Παπαλεξίου: Τα πρόσωπα στα οποία θα ήθελα να αναφερθώ είναι δύο, ο κ. Μανώλης Γιούργος και η κα Γεωργία Δεληγιαννοπούλου. Με τον κ. Γιούργο μας δένει φιλία χρόνων. Η γνωριμία μας έγινε σε έναν χώρο συνάθροισης πολιτών με κοινούς προβληματισμούς για τον πολιτισμό. Έπειτα, μου έγινε η πρόταση από τον ίδιο το 2016 να συνεργαστούμε στο πρώτο ανέβασμα της «Ιστορίας ενός αιχμαλώτου», στον Χώρο Τέχνης Ιδιόμελο, και τώρα στο δεύτερο. Τότε, ήταν που γνώρισα την κα Δελιγιαννοπούλου, υπεύθυνη του χώρου και παραγωγό. Από εκεί και έπειτα, το Ιδιόμελο, για εμένα, πέρα από ένας χώρος που φιλοξενεί καλλιτεχνικές δράσεις κάθε μορφής, απέχτησε τη μορφή σπιτικού και τον χαρακτηρίζω έτσι, γιατί οι συγκεκριμένοι άνθρωποι δεν περιορίζουν τη σχέση τους μόνο στη θεατρική σκηνή με έναν συνεργάτη, αλλά τον προσκαλούν στην κουζίνα τους, τρώνε μαζί, πίνουν κρασί. Αυτό που θέλω να πω, είναι ότι η ανθρωπιά που χαρακτηρίζει και τους δύο, οι ηθικές τους αξίες και η καθαρή ματιά τους, τους καθιστά άξιους λόγου.

Γιάννης Παπαθύμνιος: Με το Μανώλη μας δένει φιλία πολλών χρόνων. Κοιτιόμαστε στα μάτια και ξέρω τι θέλει. Έχουμε πάρα πολύ καλή συνεργασία, όλα αυτά τα χρόνια. Έχω συμμετάσχει μαζί του σε όλες τις θεατρικές παραγωγές του Ιδιόμελου κι είναι πάντα μεγάλη η ευχαρίστησή μου, να βλέπω τη θεατρική πράξη μέσα από τη δική του ματιά. Ο Μανώλης, έχει το χάρισμα της διδασκαλίας, έχει μεταδοτικότητα, και αυτό κάνει τα πράγματα πολύ δημιουργικά και αποδοτικά. Μέσα σε όλα αυτά τα χρόνια συνεργασίας μας, έχω συνειδητοποιήσει ότι πολλά πράγματα που είχα δεδομένο ότι παίζονται με συγκεκριμένο τρόπο, μπορούν να ειπωθούν και κάπως αλλιώς. Είχα, επίσης, τη μεγάλη τιμή να αναμετρηθώ με λογοτεχνικά και ποιητικά κείμενα που ο Μανώλης έχει δραματοποιήσει: υποδύθηκα τον Παπαδιαμάντη στην παράσταση «Ο εν Αθήναις Παπαδιαμάντης» (2011-12), τον Καβάφη, στα «Άνθη των Εξαισίων Κήπων» (παράσταση του 2013-14), έπαιξα τον Αλιβάνιστο -διήγημα κι αυτό του Παπαδιαμάντη- στην παράσταση «Θαύματα και νάματα» (2014). Και μπορώ να πω, ότι όλα αυτά τα χρόνια της συνεργασίας μας, κάνοντας θέατρο με κείμενα που δεν είναι θεατρικά, έχω εξελιχθεί σαν ηθοποιός. Έτσι και με το έργο του Στρατή Δούκα, μου δίνεται την ευκαιρία να χτίσω τον κεντρικό ρόλο του γέροντα Συγγραφέα και ταυτόχρονα, να μεταπηδώ σε άλλους ρόλους, διαφορετικούς μεταξύ τους.

 

Πληροφορίες για την παράσταση «Ιστορία ενός Αιχμαλώτου»

Σκηνοθεσία, σκηνογραφική και μουσική επιμέλεια: Μανώλης Γιούργος
Στο ρόλο του «Αιχμαλώτου» ο Νεκτάριος Παπαλεξίου
Στο ρόλο του συγγραφέα ο Γιάννης Παπαθύμνιος

 

Πού: Χώρος Τέχνης Ιδιόμελο, Ελευθερίου Βενιζέλου 17, Μαρούσι, (κοντά στον ΗΣΑΠ)

Πότε: από 24 Σεπτεμβρίου 2022 και κάθε Σάββατο στις 21.00 και Κυριακή στις 20.00. Έως 16 Οκτωβρίου 2022

Πληροφορίες – κρατήσεις: 210 6817042

Διάρκεια παράστασης: 120 λεπτά

Εισιτήρια: 12 ευρώ (γενική είσοδος), 10 ευρώ (φοιτητικό/ανεργίας)

Προπώληση εισιτηρίων: https://www.viva.gr/tickets/theater/istoria-enos-aixmalotou/