Αποστολία Παπαδαμάκη: «Όταν ο άνθρωπος δεν εναρμονίζεται με τη συμπαντική αρμονία και καταλαμβάνεται από επιθυμία για εξουσία και χρήματα, τότε συμβαίνουν όλα τα δεινά»

H «Ελένη» του Ευριπίδη στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου
19 Ιουλίου 2022
Αντώνης Κυζούλης: «Από καιρό είχα στο μυαλό μου τη δημιουργία ενός έργου, όπου θα αποτύπωνα μουσικά όλα όσα έχω σκεφτεί και αισθανθεί περπατώντας την οδό Ιπποτών»
20 Ιουλίου 2022

Η Αποστολία Παπαδαμάκη υπογράφει τη χορογραφία, τη σκηνοθεσία και ερμηνεύει στην παράσταση «As Above So Below» που παρουσιάζεται στον Αρχαιολογικό χώρο «Καβείριο» Λήμνου.

Sharing is caring!

 

Συνέντευξη στη Μαριλένα Θεοδωράκου

 

Το μαγευτικό τοπίο του «Καβειρίου» γίνεται το σκηνικό για την παράσταση «As Above So Below» που σκηνοθετεί η Αποστολία Παπαδαμάκη. Η χορογράφος, μιλάει στο theatermag για τα Καβείρια μυστήρια και την καταστροφική ιδιότητα της Φωτιάς, η οποία μετασχηματίζεται στο ιερό Πυρ της ενθύμησης του Ελληνικού Πολιτισμού που πάντα αναγεννάται μέσα από τις στάχτες του.
Το κοινό μπορεί να παρακολουθήσει τις δύο παραστάσεις, στις 12 και 13 Αυγούστου, υπό το φως της Πανσελήνου, στο πλαίσιο του θεσμού «Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός». Τους βασικούς χαρακτήρες ερμηνεύουν η Σαβίνα Γιαννάτου, ο Θανάσης Ευθυμιάδης, η Μαρία Παπαγεωργίου και η Αποστολία Παπαδαμάκη.

 

«Ο τίτλος “As Above So Below” μεταφράζεται στα ελληνικά “όπως επάνω έτσι και κάτω” και είναι ένα απόσπασμα από μια φράση του Ερμή Τρισμέγιστου, ο οποίος λέει ακριβώς αυτό: Αυτό που είναι πάνω είναι σαν κι αυτό που είναι κάτω, για την επίτευξη των θαυμάτων του Ενός, δηλαδή όπως το σύμπαν έτσι και η γη. Οπότε, αυτή η φράση σημαίνει ότι εάν ο άνθρωπος δεν εναρμονιστεί με τους συμπαντικούς νόμους, τότε δυστυχεί» εξηγεί η χορογράφος και σκηνοθέτις Αποστολία Παπαδαμάκη.

«Όταν ο άνθρωπος δεν εναρμονίζεται με τη συμπαντική αρμονία και καταλαμβάνεται από επιθυμία για εξουσία και χρήματα, τότε συμβαίνουν όλα τα δεινά. Ένα από αυτά τα δεινά είναι η κατακτητικότητα. Ο πόλεμος, επίσης, για τα κράτη, για τα χρήματα, για ένα εθνικό όνομα και επειδή αυτή τη στιγμή η Ιστορία κάνει κύκλους, πιστεύω ότι οι Έλληνες γυρνώντας πίσω στην Ιστορία και ειδικά στην αρχαία ελληνική παιδεία, στη θεοσοφία, στη φιλοσοφία και την επιστήμη θα αναγεννηθούν από τις στάχτες τους, ακριβώς όπως έγινε και με τη Μικρασιατική Καταστροφή.

Ένα από τα θετικά επίπεδα της Μικρασιατικής Καταστροφής είναι ότι ο ερχομός των προσφύγων στην Ελλάδα έφερε πολιτισμό, γνώση, παιδεία και τέχνη. Είμαι Μικρασιάτισσα και από τους δύο μου γονείς, οι παππούδες και οι γιαγιάδες μου ήταν πρόσφυγες και μεγάλωσα στη Θράκη. Έφεραν μια εκπληκτική κουλτούρα στην Ελλάδα εκείνη την εποχή. Ο τίτλος της παράστασης εμπνέεται και από αυτό, ότι οποιαδήποτε στιγμή στην Ιστορία των Εθνών, όταν δεν εναρμονιζόμαστε με αυτό που συμβαίνει στο σύμπαν, τότε δυστυχούμε, σαν ανθρώπινο γένος».

 

Οι πρωταγωνιστές της παράστασης «As Above So Below» Θανάσης Ευθυμιάδης, Αποστολία Παπαδαμάκη, Σαβίνα Γιαννάτου και Μαρία Παπαγεωργίου.

 

Η φωτιά, το ιερό Πυρ και τα Καβείρια μυστήρια

«Ήδη από το 2015 παρουσιάζω παραστάσεις σε αρχαιολογικούς χώρους, δημιουργώ παραστάσεις διαδραστικές με το κοινό, έξω στη φύση, σε δύσκολους χώρους αναπτύσσοντας μια μεθοδολογία που την ονομάζω Anamnesis» συνεχίζει η χορογράφος. «Φέτος, λοιπόν, που το θέμα του Υπουργείου Πολιτισμού για τον θεσμό ‘Ολη Η Ελλάδα Ένας Πολιτισμός, ήταν τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή, έψαξα μέσα μου να βρω ποιο αρχετυπικό στοιχείο από τα στοιχεία της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας (αέρας, νερό, φωτιά, γη και αιθέρας) είναι εκείνο που διέπει τη Μικρασιατική Καταστροφή και σκέφτηκα ότι είναι η φωτιά. Αν το δούμε ρεαλιστικά, η φωτιά είναι το στοιχείο που καταστρέφει αλλά και εκείνο που μεταμορφώνει σε δευτερόλεπτα. Παράλληλα, το ιερό Πυρ των αρχαίων Ελλήνων, είναι η φλόγα που καίει μέσα μας και μας οδηγεί στη Θέωση. Χωρίς αυτό το ιερό Πυρ μέσα μας, κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να εξελιχθεί πνευματικά.

Με αυτό τον συλλογισμό, ξεκίνησα να σκέφτομαι που εμφανίζεται το στοιχείο της φωτιάς στην αρχαία Ελλάδα και μου ήρθαν αμέσως τα Καβείρια μυστήρια, γιατί είχαν να κάνουν με το ιερό πυρ του Ηφαίστου. Είχα επισκεφθεί το Καβείριο της Λήμνου πριν από δέκα χρόνια, όταν ο χώρος δεν είχε ανακαινιστεί ακόμα και η παράσταση “As Above So Below”, είναι η πρώτη πολιτιστική εκδήλωση που παρουσιάζεται στο Καβείριο, μετά τα εγκαίνιά του το 2019. Εκεί μου ήρθε η ιδέα για τα Καβείρια μυστήρια και τη σύνδεση με τη Μικρασιατική καταστροφή, γιατί ολόκληρη η Μικρά Ασία, η αρχαία Μικρά Ασία που είναι οι Ίωνες, πρωτοστατούσαν στα Ορφικά και κατόπιν στα Καβείρια και τα Ελευσίνια Μυστήρια. Τα Καβείρια Μυστήρια αφορούν την γέννηση του Νέου Ανθρώπου. Ξεκίνησα να κάνω μια έρευνα για τα Καβείρια μυστήρια και τη Μικρασιατική καταστροφή, εμβαθύνοντας στα αρχέτυπα και τους συμβολισμούς, όχι ως ντοκιμαντέρ και έτσι ήρθε το concept της παράστασης».

 

 

 

Τέσσερις βασικοί χαρακτήρες, έξι χορευτές και εθελοντές από τη Λήμνο

«Οι παραστάσεις μου δεν είναι καθαρά παραστάσεις χορού, είναι περισσότερο τελετουργικό χορόδραμα, μιάς και συνδυάζουν κίνηση, κείμενο, μουσική και βιωματική συμμετοχή των θεατών » λέει η Αποστολία Παπαδαμάκη. «Εκεί, λοιπόν, ήρθε στο μυαλό μου η Σαβίνα Γιαννάτου, η οποία ενσωματώνει την τραγικότητα της γυναίκας-μητέρας πρόσφυγα, όχι μόνο της Μικρασιατικής καταστροφής, αλλά και ολόκληρης της Μεσογείου. Η Σαβίνα, έχει τραγουδήσει σε όλες τις μεσογειακές γλώσσες, έχει μια δύναμη και μια ευαισθησία μαζί, σα να είναι μια πολύ παλιά και αρχαία φωνή η οποία μπορεί να εκφράσει και το αρχέγονο, αλλά και το πιο σύγχρονο. Με τη Μαρία Παπαγεωργίου, συνεργαζόμαστε εδώ και χρόνια, είναι σχεδόν σε κάθε παράσταση που δημιουργώ σε αρχαιοελληνικό χώρο.

Υπάρχουν τέσσερις βασικοί χαρακτήρες στο έργο, παρόλο που δεν είναι θεατρικό, οι οποίοι είναι οι μεγάλοι θεοί των Καβείρων. H Αξίερος, που είναι η μεγάλη μητέρα για τους Καβείρους και ερμηνεύεται απο την Σαβίνα Γιαννάτου και ταυτόχρονα είναι η μητέρα -πρόσφυγας, που φτάνει μαζί με παιδιά, τα οποία είναι εθελοντές από τα σχολεία της Λήμνου. Νιώθω, ότι αυτό εκπροσωπεί για μένα την μεγάλη τραγικότητα του τι σημαίνει να χάνεις το σπίτι σου. Ίσως, επειδή οι παππούδες και οι γιαγιάδες μου ήταν παιδιά, όταν έγινε αυτή η καταστροφή και ήρθαν μικρά παιδιά στη Θράκη.

Το αρχέτυπο της Μεγάλης Μητέρας, είναι εκείνο που έχει καταπιεστεί τους τελευταίους αιώνες στον δυτικό πολιτισμό και με αυτό, εννοώ ότι έχει χαθεί από τον κόσμο η αγάπη, η συμπόνια, η συντροφικότητα, η κατανόηση. Η παρουσία της Μεγάλης Μητέρας υπάρχει μέσα σε κάθε άνθρωπο, είτε είναι άνδρας είτε γυναίκα. Αυτό, λοιπόν, είναι το αρχέτυπο της Μεγάλης Μητέρας, το οποίο αρχίζουμε αυτή τη στιγμή να το νιώθουμε όλοι. Ειδικά με τον covid, είδαμε ότι το μοντέλο συστημάτων και κοινωνιών που έχουμε τώρα, μας οδηγεί σε μια δυστυχισμένη ζωή. Δεν γίνεται να συνεχίσουμε να ζούμε έτσι, γι’ αυτό πρέπει να αφυπνίσει ο κάθε άνθρωπος μέσα του, ποιότητες που αντιστοιχούν στη Μεγάλη Μητέρα, που συναντάται σαν αρχέτυπο σε όλους τους αρχαίους πολιτισμούς και ήταν και η θεότητα της Κρήτης στην οποία αφιερώθηκε η περυσινή παράσταση “All is One”, που έγινε στον Αρχαιολογικό Χώρο Κάτω Ζάκρου. Η Μεγάλη Μητέρα λατρεύτηκε σε όλη την ευρύτερη περιοχή της Θράκης, στην οποία ανήκε και η Μικρά Ασία τότε.

Στην ουσία, η Σαβίνα μπαίνει στο χώρο σαν μια κατατρεγμένη πρόσφυγας και στο φινάλε του έργου ενθρονίζεται ως η Αξίερος, ως η Μεγάλη Μητέρα. Τα δύο άλλα πρόσωπα, είναι το ανδρόγυνο Αξιόκερσος και η Αξιόκερσα (κόρη του Ηφαίστου και της Καβειρώς) που ενσαρκώνονται από τον Θανάση Ευθυμιάδη και τη Μαρία Παπαγεωργίου, αντίστοιχα, που είναι το αρχετυπικό αρμονικό ζεύγος άνδρα – γυναίκα. Το τέταρτο πρόσωπο είναι ο/η Κάδμυλος ή Ερμής, ο αγγελιοφόρος των Θεών το οποίο αυτό αστρικό ον, το ενσαρκώνω εγώ.

Υπάρχουν και έξι χορευτές (Πλωτίνος Ηλιάδης, Κωνσταντίνα Λιόντου, Μαρία Παπακωνσταντίνου, Νατάσα Σαραντοπούλου, Αντώνης Στρούζας, Σπύρος Χρηστάκης), καθώς και εθελοντές από τη Λήμνο, όπου θα συμμετέχουν στην παράσταση σε πιο απλές δράσεις και θα καθοδηγούν το κοινό κατά τη διάρκεια της παράστασης. Να σημειώσουμε ότι κοινό μετακινείται, δεν υπάρχουν καρέκλες και μαξιλάρια, αλλά ο κόσμος συμμετέχει βλέποντας την παράσταση από πολλές πλευρές του χώρου».

 

Ο ηθοποιός Θανάσης Ευθυμιάδης.

 

Η τραγουδίστρια Μαρία Παπαγεωργίου.

 

 

Η προφορική παράδοση, η άυλη κληρονομιά και η πλατωνική ανάμνηση

«Θέλουμε με έναν ποιητικό τρόπο να ενώσουμε τα νήματα της Ιστορίας που είναι κοινά, γιατί η προσφυγιά υπήρχε πάντα. Οι Έλληνες, με έναν τρόπο πάντα γινόντουσαν πρόσφυγες. Η περίπτωση της Σμύρνης έχει την τραγικότητα ότι χάθηκε ένας ολόκληρος πολιτισμός. Δεν χάθηκαν μόνο περιουσίες, εδάφη και άνθρωποι φυσικά, και αυτό είναι ένα άλλο επίπεδο της παράστασης. Εμείς οι Έλληνες, έχουμε έναν τεράστιο πλούτο πολιτισμού, που ένα πολύ μεγάλο μέρος του είναι η προφορική παράδοση. Δυστυχώς, αυτή η προφορική παράδοση σιγά σιγά εξαφανίζεται. Η προφορική παράδοση που πάει από γενιά σε γενιά και είναι άυλη κληρονομιά, που μπορεί να είναι τα τραγούδια, τα ποιήματα, οι χοροί, οι παραδόσεις μας – με άλλα λόγια το Ελληνικό Πνεύμα.

Η παράσταση θίγει και το πως οι Έλληνες θα “θυμηθούν”, με την έννοια της Πλατωνικής ανάμνησης. Η ανάμνηση, άλλωστε, είναι η μεθοδολογία με την οποία δημιουργώ όλες τις παραστάσεις σε αρχαιολογικούς χώρους και εμπνέεται από τον Πλάτωνας που είπε ότι “ο άνθρωπος για να είναι ευτυχισμένος δεν χρειάζεται να μάθει αλλά χρειάζεται να θυμηθεί”. Και ο τρόπος για να θυμηθεί είναι μέσα από αρχετυπικές κινήσεις, ήχους και λέξεις. Η παράσταση, λοιπόν, έχει λόγο, έχει κείμενο στα αρχαία και στα νέα ελληνικά, με στόχο να δονηθεί ο χώρος από τον Ιερό Λόγο λόγος, και να στείλει δόνηση πίσω στον θεατή μέσω του λόγου. Επίσης, ο ήχος της παράστασης είναι σχεδόν συναυλιακός, καθώς κυκλώνουμε το Καβείριο με ηχεία, έτσι ώστε οι συχνότητες της μουσικής να διαπεράσουν τον χώρο και τα σώματα. Οι κινήσεις των χορευτών και των βασικών πρωταγωνιστών, βασίζονται σε αρχετυπικά πρότυπα αλλά και στη σύγχρονη performance.

Η παράσταση, δεν αποσκοπεί να κάνει καμία αναπαράσταση αρχαιοελληνικού μυστηρίου, διότι κάτι τέτοιο είναι αδύνατο να γίνει. Προσπαθεί όμως, μέσα από ενα συνδυασμό της σύγχρονης performance και αρχετυπικών μορφών τέχνης, όπως είναι οι αρχαιο-ορφικοί ύμνοι για παράδειγμα ή κείμενα εμπνευσμένα από τις “Ικέτιδες”, να φέρει σε κοινό πεδίο τους ερμηνευτές και τους θεατές ώστε να ενεργοποιήσει τον αρχαιολογικό χώρο και να επιτευχθεί η ενθύμηση. Να βιώσουν όλοι μαζί, οι άνθρωποι που βρίσκονται εκεί, μια σύγχρονη τελετουργία η οποία γίνεται μέσω της τέχνης».

 

Ιερό των Καβείρων, Λήμνος, Ελληνιστικό Τελεστήριο. Το αρχαιότερο, γνωστό μέχρι στιγμής τελεστήριο στον Ελλαδικό χώρο. Οι Κάβειροι, δαίμονες της φωτιάς και της μεταλλουργίας, της γονιμότητας, του κρασιού και της θάλασσας, κατάγονται από τον αρχέγονο πατέρα τους, τον Ήφαιστο, θεό στενά συνδεδεμένο με την αμιχθαλόεσσα Λήμνο.

 

Πληροφορίες για την παράσταση «As Above So Below»

Σκηνοθεσία/Χορογραφία: Αποστολία Παπαδαμάκη
Πρωτότυπη Μουσική: Τρύφων Κουτσουρέλης
Δραματουργία: Αποστολία Παπαδαμάκη, Παναγιώτης Γκιόκας
Κοστούμια: Ιφιγένεια Νταουντάκη
Φωτισμοί: Βαλεντίνα Ταμιωλάκη
Επιστημονικοί συνεργάτες: Δρ Παύλος Τριανταφυλλίδης, Αρχαιολόγος, Προϊστάμενος Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου, Μαλάμω Μαρή, Αρχαιολόγος
Επιμέλεια κειμένων: Παναγιώτης Γκιόκας, Δρ.Αθηνά Δέσποινα Πόταρη
Διδασκαλία εκφοράς και προσωδίας Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας: Ελένη Κουλιζάκη
Διεύθυνση Παραγωγής: Παναγιώτης Γκιόκας / MENTOR
Επικοινωνία και προβολή: MENTOR
Γραφείο Τύπου: Νικολέτα Βότση
Graphic/Visual designer: Αρείων Στεφανίδης

Φωτογραφίες και Βιντεοσκόπηση: Αρείων Στεφανίδης, Παντελής Λαδάς

Επί σκηνής θα βρίσκονται:
Σαβίνα Γιαννάτου: Μητέρα Πρόσφυγας / Μεγάλη Μητέρα /Αξίερος
Μαρία Παπαγεωργίου: Αξιοκερσα / Κάβειρος
Θανάσης Ευθυμιάδης: Αξιόκερσος / Κάβειρος
Αποστολία Παπαδαμάκη: Καδμυλος / Ερμής
Χορεύουν: Πλωτίνος Ηλιάδης, Κωνσταντίνα Λιόντου, Μαρία Παπακωνσταντίνου, Νατάσα Σαραντοπούλου, Αντώνης Στρούζας, Σπύρος Χρηστάκης

 

Πού: Αρχαιολογικός χώρος «Καβείριο Λήμνου»

Πότε: 12 και 13 Αυγούστου 2022

Ώρα προσέλευσης: 19.30

Ώρα έναρξης: 19.45

Περισσότερες πληροφορίες / κρατήσεις: https://digitalculture.gov.gr/2022/07/as-above-so-below-archeologikos-choros-ierou-kaviron/

As Above So Below: Βιωματική παράσταση, σχεδιασμένη για το Καβείριο της Λήμνου, το αρχαιότερο γνωστό ελληνικό τελεστήριο, που συνδέει την πνευματική κληρονομιά των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής με τις τελετουργικές μνήμες της αρχαιότητας και τη μυστηριακή λατρεία των Καβείρων. Η Φωτιά, το στοιχείο που καταστρέφει αλλά και αναγεννά, γίνεται το νήμα που συνδέει διαχρονικά τους Έλληνες με το Φως και τη μεγαλοσύνη του Σύμπαντος.
H δημιουργός της πρώτης υποβρύχιας παράστασης κάτω από τον Ναό του Ποσειδώνα και της Ολονυχτίας στον Ναό του Επικούριου Απόλλωνα, σκηνοθέτης/χορογράφος Αποστολία Παπαδαμάκη, συνδέει την πολιτιστική κληρονομιά με τις παραστατικές τέχνες σε μια παράσταση-τελετουργία συμπράττοντας με καταξιωμένους καλλιτέχνες -Σαβίνα Γιαννάτου, Μαρία Παπαγεωργίου, Θανάση Ευθυμιάδη-, επαγγελματίες χορευτές και εθελοντές της Λήμνου κάτω από την αυγουστιάτικη Πανσέληνο. Τη μουσική συνθέτει ο Τρύφων Κουτσουρέλης.

2022 «Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός»
Ο θεσμός «Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός» επιστρέφει το καλοκαίρι του 2022 με θεατρικές, μουσικές, χορευτικές παραστάσεις, εικαστικές εκθέσεις/performance, καθώς και εκδηλώσεις για παιδιά και εφήβους σε αρχαία θέατρα ανά την Ελλάδα.
Θεματικός άξονας του φετινού προγράμματος είναι η επέτειος μνήμης, τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή, το 1922 και οι εννοιολογικές προεκτάσεις που παίρνει το ιστορικό γεγονός.