Ο σκηνοθέτης Μάνος Καρατζογιάννης και οι έξι ηθοποιοί μιλούν για το «Passport»

«The Thread»: Μια παράσταση αφιερωμένη στη μνήμη του Βαγγέλη Παπαθανασίου στο Ηρώδειο
1 Ιουλίου 2022
65ο Φεστιβάλ Φιλίππων: «6 γαλάζια μολύβια για τη Σμύρνη»
2 Ιουλίου 2022

Mετά τη συγκινητική πρεμιέρα, ανήμερα της Παγκόσμιας Ημέρας Προσφυγιάς στην πλατεία Κοτζιά - Εθνικής Αντιστάσεως όπου ξεκίνησε η πρώτη μεγάλη απεργία κατά του ναζισμού στην κατεχόμενη Ευρώπη, η παράσταση του Μάνου Καρατζογιάννη «Passport» συνεχίζει το ταξίδι της στο Ανοιχτό Θέατρο Ρεματιάς (Χαλάνδρι) το Σάββατο 2 Ιουλίου στις 20.00.

Sharing is caring!

 

Συνέντευξη στη Μαριλένα Θεοδωράκου

 

Με αφορμή τη συμπλήρωση των 100 χρόνων από τη Μικρασιατική Καταστροφή και με βασικό δραματουργικό εργαλείο τη μνήμη και την προφορική μαρτυρία ως αδιάψευστη ιστορική καταγραφή, ο σκηνοθέτης Μάνος Καρατζογιάννης, συνθέτει το πρωτότυπο κείμενο με τίτλο «Passport», που έχει σκοπό να θυμίσει στον Έλληνα τους δεσμούς του με την προσφυγιά. Ο σκηνοθέτης και οι έξι γυναίκες ηθοποιoί της ομότιτλης παράστασης, μιλούν στο theatermag για την παράσταση η οποία ξεκίνησε από την Πλατεία Κοτζιά και στη συνέχεια παρουσιάζεται το Σάββατο 2 Ιουλίου, στο Φεστιβάλ Ρεματιάς στο Χαλάνδρι. Σε δημόσιο χώρο, γυναίκες ηθοποιοί που έχουν καταγωγή από την Ουκρανία, τη Συρία, την Κύπρο, τον Πόντο, την Αρμενία και τη Σμύρνη αφηγούνται την προσωπική τους ιστορία που συναντά το δράμα και την περηφάνια ενός ολόκληρου λαού.

 

 

Πώς ξεκίνησε η ιδέα για την παράσταση «Passport»;

Μάνος Καρατζογιάννης: Ήθελα να γίνει μια παράσταση που να προσεγγίζει τον πρόσφυγα ευρύτερα. Έξω από τα «στενά σύνορα» της προσωπικής του ιστορίας, ώστε να αναδειχθεί η αξία του προσφυγικού ζητήματος διαχρονικά, σφαιρικά. Έτσι, ξεκίνησα την αφήγηση από τη δοκιμαζόμενη, στις μέρες μας, Ουκρανία και συνέχισα με τη Συρία, την Κύπρο, τον Πόντο, την Αρμενία μέχρι και τη Σμύρνη, όπου φέτος συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Μέσα από τη διαδρομή όλων αυτών των εθνών, ανά διαφορετικές χρονικές περιόδους, ο θεατής μπορεί να συναισθανθεί ευκολότερα το δράμα των προσφύγων και να κατανοήσει πως ανά πάσα στιγμή μπορεί και ο ίδιος να βρεθεί στη θέση τους.

Αυτός είναι και ο σκοπός του εγχειρήματος: Να θυμίσει, δηλαδή, στον Έλληνα τους δεσμούς του με την προσφυγιά, ανήμερα της παγκόσμιας ημέρας, σ’ έναν ιστορικό χώρο όπως η Πλατεία Κοτζιά-Εθνικής Αντιστάσεως, και να κινητοποιήσει ξανά την αλληλεγγύη του. Άρχισα, λοιπόν, να συλλέγω μαρτυρίες και μετά να τις επεξεργάζομαι δραματουργικά, λαμβάνοντας υπόψη ζητήματα που αφορούν και τη σύγχρονη γυναίκα, όπως ο βιασμός και η κακοποίηση, μια και στο κέντρο της δραματουργίας μας βρίσκεται η γυναίκα.

 

Η ηθοποιός Αναστασία Μιροσνιτσένκο στην πρεμιέρα της παράστασης «Passport» στην Πλατεία Κοτζιά.

 

Εχετε καταγωγή από την Ουκρανία. Τι σημαίνει αυτή η παράσταση, σήμερα, για εσάς;

Αναστασία Μιροσνιτσένκο: Ήταν ηθικό χρέος να λάβω μέρος σε αυτή την παράσταση! Αφενός, γιατί την ώρα που σας μιλώ σκοτώνονται παιδιά από τους ρωσικούς πυραύλους, και αφετέρου γιατί αυτά τα παιδιά περπατάνε στον ίδιο δρόμο που μεγάλωσα και έπαιζα εγώ.
Το λιγότερο που μπορώ να κάνω για την πατρίδα μου, είναι να μην σταματώ να μιλάω για τα εγκλήματα πολέμου, να υπενθυμίζω ότι η Ιστορία επαναλαμβάνεται συνεχώς, και δεν μας μαθαίνει τίποτα! Οι Έλληνες, όσο κανένας λαός γνωρίζει για την προσφυγιά, και εγώ, μια κοπέλα από την Ουκρανία, που επέλεξε την Ελλάδα για δεύτερη πατρίδα, έρχεται σήμερα να τους ξυπνήσει τις μνήμες!

 

Μια διαμαρτυρία για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Tι σημαίνει αυτό στις μέρες μας;

Ραφίκα Σαουίς: Tο Passport φέρνει ξανά το προσφυγικό ζήτημα στο προσκήνιο. Θυμίζει στον Έλληνα τους δεσμούς του με την προσφυγιά και λέει αλήθειες που πονάνε για τις συνθήκες κράτησης των προσφύγων, σε μια εποχή που όλοι ασχολούνται με την προσφυγιά αναμνησιολογικά, λόγω της επετείου από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Υπό αυτήν την έννοια, αποτελεί διαμαρτυρία για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

 

Η ηθοποιός Ανδριανή Νεοκλέους στην παράσταση «Passport», μιλάει για την τουρκική εισβολή που έγινε στο νησί της, την Κύπρο, το 1974.

 

Θα θέλατε να μας πείτε λίγα λόγια, για τη δική σας αφήγηση στην παράσταση;

Ανδριανή Νεοκλέους: Ο δικός μου μονόλογος, στην παράσταση αυτή, μιλάει για την τουρκική εισβολή που έγινε στο νησί μου, την Κύπρο, το 1974. Τα γεγονότα που αφηγούμαι είναι αρκετά πρόσφατα, μόλις 50 χρόνια πίσω, και πονάνε ακριβώς το ίδιο, λες και δεν πέρασε ούτε μια μέρα. Ένας μονόλογος γεμάτος εικόνες πόνου. Ο μονόλογος αυτός, όπως και οι υπόλοιποι μονόλογοι της παράστασης, δίνουν ένα ψήγμα από τη φρικαλεότητα που φέρει μαζί του ο πόλεμος και μας υπενθυμίζει πως ο πόλεμος δεν έχει ταυτότητα. Είναι μια βίαιη απόφαση που σου χτυπάει την πόρτα μια μέρα και σου χαράζει τη μνήμη για όλη σου την ζωή.

Στο άκουσμα της βαρβαρότητας που χαρακτηρίζει αυτούς του πολέμους, ακόμη και εμείς που αφηγούμαστε αυτές τις ιστορίες, παγώνουμε και δυσκολευόμαστε να συνειδητοποιήσουμε πως όντως αυτά έχουν συμβεί και δυστυχώς ακόμα συμβαίνουν. Γι’ αυτό θεωρώ εξαιρετικά σημαντική αυτή την παράσταση και τρομερά διαχρονικό και εύστοχο το κειμένου του Μάνου Καρατζογιάννη, καθώς υπάρχει ανάγκη να θυμηθεί η χώρα και ο κάθε πολίτης ξεχωριστά, ότι έχει περάσει από τέτοιες φρικαλεότητες και γνωρίζει καλά αυτόν τον πόνο.

 

Η Έλενα Μαρσίδου αφηγείται τη δική της ιστορία πάνω σε ένα μικρό παταράκι στην πρώτη παρουσίαση της παράστασης «Passport», την Παγκόσμια ημέρα Προσφυγιάς (20/6) στην Πλατεία Κοτζιά.

 

Ποια ήταν η εμπειρία σας από την πρώτη παρουσίαση της παράστασης την Παγκόσμια ημέρα Προσφυγιάς (20/6) στην Πλατεία Κοτζιά και πώς παρουσιάζεται στους υπόλοιπους δημόσιους χώρους;

Έλενα Μαρσίδου: Τέτοιες δράσεις έχουν αξία. Ανοιχτός χώρος. Σε ένα μικρό παταράκι ένα επί μισό μέτρο. Σε “καλεί” να ανοίξεις κι εσύ. Χωρίς φώτα ή κοστούμια, με όχημα την ιστορία της καθεμιανής. Έτσι έγινε. Κι όταν εκεί στο μέσο της πλατείας Κοτζιά, απέναντι από το Δημαρχείο, δίπλα στην Εθνική τράπεζα – ο χώρος δεν επιλέχθηκε τυχαία από τον σκηνοθέτη – συναντάς τα βλέμματα, μάτια καρφωμένα σε αυτά που συνέβησαν, μάτια κλαμένα – γνωστοί και άγνωστοι και περαστικοί – νιώθεις σα να υπάρχει μια συνομωσία, σαν σιωπηλά να συμφωνούμε ότι όσο περνάει από το χέρι μας δεν ξεχνάμε. Όλοι πρόσφυγες είμαστε.

 

Θα θέλατε να μας πείτε μια ιστορία που θα ακούσουμε στην παράσταση;

Ρομίνα Κατσικιάν: Μια ιστορία που θα ακούσετε στην παράσταση είναι για τον θάνατο του Ρουμπέν Σεβάκ, ενός σπουδαίου Αρμένη ποιητή. Το πραγματικό του όνομα ήταν Τσιλιγκιριάν, αλλά ο ίδιος έδωσε στον εαυτό του το ψευδώνυμο Σεβάκ, το οποίο σημαίνει μαύρα μάτια. Του ζητήθηκε από τους Τούρκους να αλλάξει θρησκεία, αλλά εκείνος δεν δέχτηκε. Ο θάνατος του σπουδαίου ποιητή, όπως και οι εκτελέσεις πολλών Αρμενίων διανοούμενων, ήταν μια απόπειρα να σταματήσει η συνέχεια και η εξέλιξη του λαού αυτού. Κι αυτό, διότι υπήρχε η πεποίθηση ότι, σκοτώνοντας την μόρφωση ενός λαού, σκοτώνεις και τη δύναμή του να προχωρήσει μπροστά και να χτίσει τη ζωή του απ’ την αρχή.

Η γυναίκα του Ρουμπέν Σεβάκ, μια Γερμανίδα, αγάπησε και πίστεψε τόσο πολύ τους Αρμένιους, που όταν ρωτήθηκε από τον Γερμανό πρεσβευτή αν παντρεύτηκε Αρμένη, πήρε το γερμανικό της διαβατήριο και το έσκισε μπροστά του. Δυστυχώς, η ιστορία αυτή είναι πραγματική. Δυστυχώς, υπήρχε ο θάνατος 1.500.000 ανθρώπων. Αλλά οι γιαγιάδες μας και οι παππούδες μας, που κατάφεραν να επιβιώσουν μέσα σε αυτήν την τόσο σκληρή κατάσταση στην οποία βρέθηκαν από τη μια μέρα στην άλλη, μας έδειξαν τι σημαίνει πραγματική δύναμη, θέληση, κουράγιο και θάρρος.

 

Η Μαρία Ζορμπά ερμηνεύει στην παράσταση «Passport».

 

Πώς δουλέψατε με τον σκηνοθέτη Μάνο Καρατζογιάννη;

Μαρία Ζορμπά: Με το Μάνο έχουμε συνεργαστεί ακόμη μια φορά. Ήταν στο “Σ’ εσάς που με ακούτε” της Λούλας Αναγνωστάκη. Οπότε μου είναι γνωστά η τρυφερότητα και το άνοιγμα που έχει προς τους ηθοποιούς του. Αυτή τη φορά, τον βρήκα ακόμη πιο μεθοδικό, αλλά και ανοιχτό στις δικές μας προτάσεις, όταν κάτι που γεννιόταν από εμάς, είχε θέση στην κοινή γλώσσα. Αυτή η κοινή γλώσσα, ο κοινός κώδικας, ήταν το κύριο μέλημά του. Και έγινε και δικό μας.

Χτίστηκε με βάση μια οικονομία, μια λιτότητα κινήσεων και μια καθαρή απεύθυνση-αφήγηση προς το κοινό. Μια ειλικρίνεια. Με αυτά τα θεμέλια, χτίστηκε ένα κοινό σπίτι, όπου η καθεμιά έχει το δωμάτιό της, για να το φτιάξει, και να το στολίσει με μνήμες, συγκίνηση, βιώματα, χιούμορ. Όλα ευπρόσδεκτα. Είναι ωραίο να νιώθεις συγγένεια και εμπιστοσύνη με τους ανθρώπους που δουλεύεις μαζί. Είναι ο μόνος τρόπος που έχει μέλλον, θεωρώ. Οπότε, ευχαριστώ το Μάνο για τους περιορισμούς και τα όρια, μέσα στα οποία γεννιέται μια πιο βαθιά και απολαυστική ελευθερία. Κάτι ζωντανό… Μια προσπάθεια για απόλυτη παρουσία στη στιγμή.

 

 

Πληροφορίες για την παράσταση «Passport»

Κείμενο – σκηνοθεσία: Μάνος Καρατζογιάννης

Ερμηνεύουν (με σειρά εμφάνισης): Αναστασία Μιροσνιτσένκο, Ραφίκα Σαουίς, Ανδριανή Νεοκλέους, Έλενα Μαρσίδου, Ρομίνα Κατσικιάν και η Μαρία Ζορμπά.

Μουσική: Κώστας Νικολόπουλος

Βοηθός σκηνοθέτη: Φίλιππος Παπαθεοδώρου

Γραφιστικά: Μάριος Γαμπιεράκης

Παραγωγή: Daydreams – Πολιτισμός Σταθμός Θέατρο

Επικοινωνία: Νατάσα Παππά

 

Παραστάσεις:

Δευτέρα 20 Ιουνίου – Παγκόσμια ημέρα Προσφυγιάς, Πλατεία Κοτζιά Δήμου Αθηναίων στις 20:00

Σάββατο 2 Ιουλίου, Φεστιβάλ Ρεματιάς – Χαλάνδρι στις 20:00

Διάρκεια παράστασης: 70 λεπτά

Οι υπόλοιπες ημερομηνίες θα ανακοινωθούν σύντομα.

Είσοδος ελεύθερη