Ιάκωβος Κολανιάν: «Στην Ελλάδα, ο “Επιτάφιος” ακτινοβολεί όλες του τις διαστάσεις και τα βαθιά νοήματα που οι δύο δημιουργοί Μίκης Θεοδωράκης και Γιάννης Ρίτσος, θέλουν να κοινωνήσουν»

«Συνάντησέ με στην έξοδο» από την ομάδα ΑΣΙΠΚΑ
6 Ιουνίου 2022
«Φάος» από τον Βαλεντίνο Βαλάση στο θέατρο Eliart
7 Ιουνίου 2022

Ο κιθαριστής Ιάκωβος Κολανιάν διασκευάζει για για σόλο κλασική κιθάρα τον «Επιτάφιο».

Sharing is caring!

 

Συνέντευξη: Μαριλένα Θεοδωράκου

 

Ο «Επιτάφιος», που διασκεύασε ο Ιάκωβος Κολανιάν και παρουσίασε σε μεγάλες αίθουσες συναυλιών σε Ελλάδα και περιοδείες στο εξωτερικό, παρουσιάζεται για σόλο κλασική κιθάρα, στη μουσικο-ποιητική βραδιά προς τιμήν του Μίκη Θεοδωράκη, του Έλληνα συνθέτη με τη μεγαλύτερη απήχηση στο ελληνικό -και όχι μόνο- κοινό. Μια συνάντηση – σταθμός για τον ελληνικό πολιτισμό: Ο «Επιτάφιος» του Γιάννη Ρίτσου μελοποιημένος από τον Μίκη Θεοδωράκη.

Ο κιθαριστής Ιάκωβος Κολανιάν, μιλάει στο theatermag για το ποίημα του Γιάννη Ρίτσου, τη συνάντηση και τη συνεργασία του με τον Μίκη Θεοδωράκη, καθώς και με την ηθοποιό Πέμη Ζούνη, η οποία ερμηνεύει, μεταξύ των μερών, τους στίχους των ποιημάτων.

 

Πώς ξεκίνησε η ιδέα για το αφιέρωμα στον Μίκη Θεοδωράκη με τον «Επιτάφιο» του Γιάννη Ρίτσου;

Με τον πρόσφατο χαμό του Μίκη Θεοδωράκη, ένοιωσα την ανάγκη να τιμήσω τον μεγάλο Έλληνα συνθέτη, παρουσιάζοντας τον «Επιτάφιου» αυτό το εμβληματικό έργο, που ως γνωστό άλλαξε το ρου της Ιστορίας του ελληνικού τραγουδιού.

Με τον Μίκη Θεοδωράκη, είχα τη χαρά να συνεργαστώ το 2007 με αφορμή τις διασκευές που έχω κάνει και στα 8 μέρη του Επιταφίου για σόλο κιθάρα. Διαβάζοντας πρόσφατα και τα 20 ποιήματα του «Επιτάφιου» του Γιάννη Ρίτσου κυριολεκτικά με συγκλόνισαν, χωρίς δεύτερη σκέψη πρότεινα στην ηθοποιό Πέμη Ζούνη, που διακρίνεται για την ποιότητα της και τις εξαιρετικές της υποκριτικές της ικανότητες, να αναλάβει την απαγγελία όλων των ποιημάτων, η οποία ανταποκρίθηκε αμέσως θα έλεγα με ενθουσιασμό.

Στην πρώτη κιόλας πρόβα μας, καθώς η Πέμη απήγγελλε, μάς κυρίευσε έντονη συναισθηματική φόρτιση μέχρι δακρύων, στην πορεία των προβών δοκιμάσαμε εκτός των κομματιών που ήδη έχει μελοποιήσει ο Μίκης Θεοδωράκης, να ακουστούν και έργα άλλων μεγάλων συνθετών όπως Bach, Chopin, Brower κ.ά. και με έκπληξη, διαπιστώσαμε το πόσο οι μουσικές συνομιλούν με την οικουμενική ποίηση του Γιάννη Ρίτσου! Είμαι πολύ χαρούμενος που στις μέχρι τώρα παρουσιάσεις μας, μοιραζόμαστε με το κοινό, την ίδια συναισθηματική φόρτιση και νιώθουμε ότι και οι ακροατές μας την εισπράττουν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο.

 

Ο Ιάκωβος Κολανιάν και η Πέμη Ζούνη συμπράττουν στο αφιέρωμα στον Μίκη Θεοδωράκη με τον «Επιτάφιο» του Γιάννη Ρίτσου.

 

Ποιο είναι το θέμα του ποιήματος «Επιτάφιος» και τι σημαίνει στο σήμερα;

Η περίοδος του μεσοπολέμου, είναι μια περίοδος κοινωνικοπολιτική κρίσης, τόσο για την Ελλάδα όσο και για την Ευρώπη. Ο φασισμός στην Ισπανία, ο ναζισμός στην Γερμανία, η δικτατορία του Μεταξά στην Ελλάδα με την τρομοκρατία και την αστυνομική βία, σκιαγραφούν στο έπακρο την περίοδο αυτή.

Τον Μάη του 1936, οι εργάτες της Θεσσαλονίκης κατέβηκαν σε απεργία, διεκδικώντας καλύτερα μεροκάματα. Η αστυνομία πυροβόλησε τους άοπλους απεργούς, σκοτώνοντας δώδεκα και τραυματίζοντας εκατοντάδες. Την επόμενη μέρα οι εφημερίδες δημοσίευαν τη φωτογραφία μιας μαυροφορεμένης μάνας, η οποία θρηνούσε στο δρόμο, γονατισμένη πάνω από το πτώμα του γιου της.

Ο Τάσος Τούσης, ο 30χρονος απεργός αυτοκινητιστής, ήταν ένας από τους νεκρούς των συγκρούσεων της 9ης Μαΐου του 1936, στη Θεσσαλονίκη. Ο Ρίτσος βλέποντας την δημοσιευμένη φωτογραφία, συγκλονισμένος και μέσα δύο μέρες και δύο νύχτες, γράφει τον «Επιτάφιο». Τρία από τα άσματά του, δημοσιεύτηκαν στις 12 Μαΐου, στον Ριζοσπάστη, με τον τίτλο Μοιρολόι. Λίγους μήνες αργότερα, το καθεστώς του Μεταξά έριξε σε δημόσια πυρά, μπροστά στους στύλους του Ολυμπίου Διός, πλήθος βιβλίων και φυσικά ανάμεσα σε αυτά ήταν και τα τελευταία από τα δέκα χιλιάδες αντίτυπα της πρώτης έκδοσης του «Επιτάφιου» του Ρίτσου.

Είναι γεγονός πως το έργο αυτό θα παραμένει επίκαιρο και διαχρονικό, η φωτογραφία του 1936 δίνει τη θέση της σήμερα, σε πανομοιότυπες εικόνες του πολέμου της Ουκρανίας. Μανάδες που κλαίνε τα παιδιά τους που υπερασπίστηκαν την ελευθερία.

 

 

Υπογράφετε τη διασκευή για κιθάρα. Θα θέλατε να μας μιλήσετε για αυτό και για το πώς ο ίδιος ο Μίκης Θεοδωράκης χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη διασκευή;

Μετά από αρκετές περιοδείες στις ΗΠΑ και παρουσιάζοντας έργα του κλασικού ρεπερτορίου της φιλολογίας της κιθάρας, μου ζητήθηκε να παρουσιάσω και έργα Ελλήνων συνθετών. Είχα ακούσει τις διασκευές του «Επιταφίου», που παλαιότερα είχε καταγράψει σε δίσκο βινυλίου ο κιθαριστής John Williams και αποφάσισα να συμπεριλάβω στο πρόγραμμα την παρουσίαση αποσπασμάτων του «Επιταφίου» για σόλο κιθάρα.

Κατά τη διαδικασία της προετοιμασίας μου όμως, διαπίστωσα πως στις προ υπάρχουσες διασκευές υπήρχαν αρκετά λάθη, τόσο μελωδικά όσο και ρυθμικά, που με δυσκόλευαν να ερμηνεύσω το έργο όπως το αντιλαμβανόμουν. Σε αυτό το σημείο, να επισημάνω πως από νεαρή ηλικία είχα τα συγκεκριμένα ακούσματα και στην οικογένειά μου, αλλά και στις γειτονιές της Κοκκινιάς όπου κι έχω μεγαλώσει. Η μουσική του Μίκη συχνά ακουγόταν.

Αποφάσισα να κάνω τις διασκευές ξανά από την αρχή και όταν ολοκλήρωσα το έργο, έστειλα μια πρόχειρη ηχογράφηση στον Μίκη Θεοδωράκη. Την αμέσως επόμενη μέρα, δέχτηκα τηλεφώνημα από τον ίδιο, ο οποίος μου ζήτησε να συναντηθούμε. Συναντηθήκαμε αρκετές φορές και δουλέψαμε από κοινού τις διασκευές και των οχτώ μερών. Οι παρατηρήσεις του ήταν εύστοχες και καθοριστικές, με αποτέλεσμα το έργο να «απογειωθεί». Απέκτησε, έτσι, μια διαφορετική οντότητα, ένα εκπληκτικό πλάτος και βάθος, όπως άλλωστε έγραψε κι ίδιος.

 

Έχετε παρουσιάσει τον «Επιτάφιο» για σόλο κλασική κιθάρα σε μεγάλες αίθουσες συναυλιών σε Ελλάδα και περιοδείες στο εξωτερικό. Ποια ήταν η εμπειρία σας;

Η ζωντανή εμφάνιση, πάντα δημιουργεί μια αμφίδρομη σχέση μεταξύ κοινού και καλλιτέχνη και αυτή η σχέση έχει να κάνει με την ευαισθησία και την παιδεία που διαθέτουν και οι δύο πλευρές. Θέλω να πω με αυτό, πως κάθε φορά είναι μια νέα εμπειρία. Η αποδοχή του έργου στο εξωτερικό, εστιάζεται από το κοινό κυρίως στο μουσικό της μέρος. Στην Ελλάδα, όμως, ο «Επιτάφιος» ακτινοβολεί όλες του τις διαστάσεις και τις καλλιτεχνικές, αλλά και τα βαθιά νοήματα που οι δύο δημιουργοί Μίκης Θεοδωράκης και Γιάννης Ρίτσος, θέλουν να κοινωνήσουν. Είμαι πολύ χαρούμενος που μαζί με την εξαιρετική ηθοποιό Πέμη Ζούνη συμβάλουμε στην αναδημιουργία αυτού του έργου!

 

Πληροφορίες για τον «Επιτάφιο»

Θεατρική ερμηνεία: Πέμη Ζούνη
Κιθάρα: Ιάκωβος Κολανιάν

16 Ιουνίου στο Κηποθέατρο Νίκαιας
Διεύθυνση: Κύπρου και Προύσσης, Νίκαια, τηλ. 213 2075342, 213 2004810

12 Ιουλίου στο Δημοτικό Θέατρο Ηλιούπολης «Δημήτρης Κιντής»
Διεύθυνση: Γαρδίκη και Σμόλικα, Ηλιούπολη, τηλ. 2109923840

19 Ιουλίου στο Θέατρο Βράχων Μελίνα Μερκούρη
Διεύθυνση: Νεαπόλεως 58, Βύρωνας, τηλ. 210 7609340, 210 7609350

Ώρα έναρξης: 21.00
Τιμές εισιτηρίων: 15 ευρώ
Προπώληση εισιτηρίων: https://www.viva.gr/tickets/theater/epitafios-tou-gianni-ritsou/

Υπεύθυνη Επικοινωνίας: Μαρίκα Αρβανιτοπούλου