Κατερίνα Παπανδρέου: «Επιθυμία όλων μας είναι η αναζήτηση ενός συλλογικού τρόπου καλλιτεχνικής δημιουργίας»

H Χριστίνα Χριστοφή, ο Δημοσθένης Φίλιππας και ο Σπύρος Ασημένιος μας μιλούν για τις «Σκληρές Φωτογραφίες»
6 Μαΐου 2022
Η παράσταση «Χριστίνα;» στο Red Jasper Cabaret Theatre
9 Μαΐου 2022

H Κατερίνα Παπανδρέου ερμηνεύει στην παράσταση «Μικρό Αναρχικό Καλοκαίρι / Βαρκελώνη ‘36» που παρουσιάζεται στο Θέατρο Τέχνης σε σκηνοθεσία Ακύλλα Καραζήση.

Sharing is caring!

 

Συνέντευξη στη Μαριλένα Θεοδωράκου

 

Η Κατερίνα Παπανδρέου μιλάει στο theatermag για τη νέα παράσταση της ομάδας RMS MATAROA με τίτλο «Μικρό Αναρχικό Καλοκαίρι / Βαρκελώνη ‘36», η οποία παρουσιάζεται στο Θέατρο Τέχνης από τις 13 έως τις 29 Μαΐου, σε σκηνοθεσία Ακύλλα Καραζήση. Στο πλαίσιο ενός πιο ελεύθερου θεατρικού τρόπου, υπάρχουν δύο επιλογές για την παρουσίαση της παράστασης. Μία μικρής και μια μακράς διαρκείας, στην οποία θεατές και ερμηνευτές θα μπορούν να κινούνται με απόλυτη ελευθερία καθ’ όλη τη διάρκεια της, σε μια απόπειρα διαστολής του δραματικού χρόνου.

 

 

Πώς ξεκίνησε η ιδέα για αυτή την παράσταση;

Υπήρχε η επιθυμία όλων μας να δουλέψουμε ξανά με τον Ακύλλα Καραζήση. Σε ένα brainstorming, ο Ακύλλας πρότεινε το συγκεκριμένο θέμα, τον Ισπανικό Εμφύλιο και συγκεκριμένα την Ιστορία του ισπανικού αναρχικού κινήματος. Μας κέντρισε αμέσως το ενδιαφέρον. Η παράσταση αυτή, ήταν να γίνει πριν δύο χρόνια ακριβώς. Μετά από δύο εβδομάδες προβών, ήρθε το πρώτο lockdown. Η συνέχεια είναι πάνω κάτω γνωστή. Lockdown στο lockdown φτάσαμε στο σήμερα.

 

Ποιο είναι το θέμα της παράστασης «Μικρό Αναρχικό Καλοκαίρι / Βαρκελώνη ‘36»;

Ασχολούμαστε με τα γεγονότα του Ισπανικού Εμφυλίου, τα τρία εκείνα χρόνια πριν την απόλυτη επικράτηση του Φράνκο. Στην Ισπανία συνέβη τότε κάτι μοναδικό, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Ένα μοντέλο κοινωνικής οργάνωσης βασισμένο στον αναρχισμό, μετέτρεψε για λίγο την Ουτοπία σε πραγματικότητα. Η επανάσταση στην Ισπανία το 1936, αποτελεί μια ιστορική καμπή, από εκείνες που κάνουν την ανθρωπότητα να αντιληφθεί τις δυνατότητες της δύναμής της για τη δημιουργία ενός πιο ελεύθερου κόσμου. Υπήρξε ένας επαναπροσδιορισμός σε όλα τα επίπεδα. Στις οργανωτικές δομές, στις μεθόδους λήψης αποφάσεων, στην εκπαιδευτική διαδικασία. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν έγιναν αστοχίες ή λάθη. Ούτε κι εμείς προσπαθούμε να ηρωποιήσουμε ή να αγιοποιήσουμε ανθρώπους και καταστάσεις. Δεν παύει όμως αυτή η ιστορική στιγμή να αποτελεί ένα φοβερά γοητευτικό κομμάτι της σύγχρονης Ιστορίας, από το οποίο έχουμε πιθανώς να μάθουμε πολλά αν το κοιτάξουμε σε βάθος. Αυτό τον παράξενα γοητευτικό κόσμο προσπαθούμε να εξερευνήσουμε.

 

Πρόβα από την παράσταση παράσταση «Μικρό Αναρχικό Καλοκαίρι / Βαρκελώνη ‘36».

 

Τι σημαίνει ο τίτλος της παράστασης;

Ο τίτλος είναι εμπνευσμένος από ένα βιβλίο που αποτέλεσε για εμάς βασική πηγή έμπνευσης. Πρόκειται για «Το σύντομο καλοκαίρι της αναρχίας» του Hans-Magnus Enzensberger, ένα πραγματικά συναρπαστικό βιβλίο στο οποίο ο συγγραφέας σκιαγραφεί το πορτραίτο του ηγέτη των των αναρχικών, Μπουεναβεντούρα Ντουρούτι, μέσα από μαρτυρίες και αφηγήσεις προσώπων που ήταν κοντά του. Μέσα από τις διηγήσεις για τον Ισπανό επαναστάτη, περνούν μπροστά μας οι προσπάθειες και οι αγώνες των αναρχικών για την πραγμάτωση του «ονείρου». Ενός «ονείρου» που δεν κράτησε μεν πολύ, κατάφερε όμως να χαραχτεί στη μνήμη της συλλογικής Ιστορίας. Από εκεί, λοιπόν, το «Μικρό αναρχικό καλοκαίρι». Τώρα το δεύτερο σκέλος του τίτλου «Βαρκελώνη ‘36», δίνει το χωροχρονικό πλαίσιο της παράστασης. Η Βαρκελώνη αποτελεί το κέντρο όλης αυτής της ιστορίας. Είναι μια πόλη που το 1936, και κύριως το καλοκαίρι εκείνο, φλέγεται. Καίει και καίγεται. Μια πόλη που βιώνει τη φλόγα της επανάστασης, αλλά και το σταδιακό σβήσιμό της.

 

Θέατρο ντοκουμέντο, θεατρική αφήγηση, λυρικές μουσικές φόρμες. Ποια «υλικά» χρησιμοποιήσατε για  να συνθέσετε μια νέα αφήγηση της ιστορίας του ισπανικού εμφυλίου;

Η παράσταση θα θέλαμε να λειτουργήσει σαν ένα πολυφωνικό jam session, φτιαγμένο με ήχους μαζεμένους από το δρόμο, από τα χαρακώματα, από μια πανσιόν στη Βαρκελώνη, από μια ταράτσα, από υλικά πολλά και διάφορα, που είτε βρήκαμε είτε συνθέσαμε οι ίδιοι στη διαδικασία των προβών. Βασικοί οδηγοί μας σε αυτό το πολυφωνικό τραγούδι, ήταν «Το σύντομο καλοκαίρι της αναρχίας» του Hans-Magnus Enzensberger, το «Πεθαίνοντας στην Καταλωνία» του George Orwell (Στην κορύφωση του εμφυλίου πολέμου ο συγγραφέας βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του επαναστατικού μετώπου, με σκοπό να γράψει άρθρα για αγγλικές εφημερίδες, αλλά εντάσσεται στην πολιτοφυλακή και ζει άμεσα τα γεγονότα και την ατμοσφαίρας της Βαρκελώνης το 1936), η «Ιστορία της Αναρχίας» του George Woodcock, «Οι αναρχικοί» του James Joll, «Η Ισπανία σε κόκκινο και μαύρο», Ανθολογία της Ισπανικής Επανάστασης, σε επιμέλεια Γιάννη Ανδρουλιδάκη, το βιβλίο «Στην Ευρώπη, ταξίδια στον 20ο αιώνα» του Geert Mak, καθώς και η ταινία «Land and Freedom» του Ken Loach.

 

 

Υπάρχουν δύο επιλογές για την παρουσίαση της παράστασης. Μία μικρής και μια μακράς διαρκείας. Θα θέλατε να μας πείτε πώς γίνεται αυτό;

Η μικρή διάρκεια ας πούμε ότι είναι αυτό που όλοι ξέρουμε, έχουμε συνηθίσει και αποδεχτεί ότι αποτελεί μια θεατρική παράσταση. Ξεκινάει συνήθως γύρω στις 21.00 (20.30 στη δική μας περίπτωση), οι θεατές έρχονται 15 λεπτά νωριτέρα, κάθονται στις θέσεις τους, οι ηθοποιοί αγκαλιάζονται μεταξύ τους, λένε «toi toi toi», κατά τη γερμανική παράδοση, τα φώτα στην πλατεία σβήνουν, ανάβουν αυτά της σκηνής, η παράσταση ξεκινάει και έπειτα από δύο, δυόμιση ώρες τελειώνει, οι ηθοποιοί υποκλίνονται, τα φώτα της πλατείας ανάβουν πάλι και το κοινό αποχωρεί.
Η μεγάλη διάρκεια τώρα αποτελεί ας πούμε ένα «πείραμα». Τι θα συμβεί αν ο χρόνος διασταλεί; Αν αντί για δύο ώρες η παράσταση κρατήσει πέντε ή έξι ώρες; Αν ο θεατής μπορεί να έρθει και να φύγει όποτε αυτός επιθυμεί; Αν μπορεί ακόμα να έρθει, να βγει έξω, να πάει μια βόλτα στην Αρεοπαγίτου και μετά από δύο ώρες να ξαναέρθει; Ή τι θα γίνει αν κάτσει πράγματι πέντε ή έξι ώρες; Τι θα γίνει αν μια σκηνή επαναληφθεί δύο και τρεις φορές;
Αν μια σεκάνς που κανονικά θα κοβόταν στα πέντε λεπτά σε μια δίωρη παράσταση, τώρα κρατήσει μισή ώρα; Ή αν κάποια στιγμή ένας θεατής λάβει μέρος σε κάτι που συμβαίνει στη σκηνή; Τι θα συμβεί με λίγα λόγια αν μεταφέρουμε στην «παράσταση» κάτι από την ενέργεια της «πρόβας» που συνήθως είναι πιο ζωντανή και ενεργητική διαδικασία; Ούτε εμείς ξέρουμε. Έχουμε όμως μεγάλη περιέργεια και επιθυμία να το ανακαλύψουμε.

 

Θα θέλατε να μας πείτε λίγα λόγια για το ρόλο που ερμηνεύετε;

Στην παράσταση δεν υπάρχουν ρόλοι. Καλούμαστε όλοι να γίνουμε η φωνή πολλών ανθρώπων, πολλών ήχων, πολλών μελωδιών. Στην ουσία, καλούμαστε να ανοίξουμε χώρο μέσα μας και να μας επιτρέψουμε να φανταστούμε όσα έγιναν, όσα νομίζουμε ότι έγιναν ή όσα θα θελάμε ίσως να έχουν γίνει. Θα παραθέσω μια φράση της παράστασης που ίσως δίνει μια αίσθηση της προσέγγισής μας. «Φαντάζομαι και συμπληρώνω αφηγήσεις κομμένες στη μέση. Ξαναλέω ιστορίες μισοειπώμενες. Φαντάζομαι και μπορώ να ζωντανέψω τα ίχνη από τις σφαίρες».

 

Πώς ήταν η συνεργασία σας με τον σκηνοθέτη Ακύλλα Καραζήση;

Με τον Ακύλλα η σχέση όλων μας κρατάει πολλά χρόνια. Ήταν αρχικά δάσκαλος μας στις σχολές του Εθνικού Θεάτρου και του Ωδείου Αθηνών και έπειτα γίναμε συνεργάτες και φίλοι. Η σχέση όλων μας μαζί του είναι «δοκιμασμένη» και βαθιά «αγαπημένη». Επομένως, έχουμε χτίσει με τα χρόνια μια γλώσσα επικοινωνίας και έναν κώδικα πάνω στη δουλειά. Δεν παύει βέβαια κάθε καινούργια συνεργασία να ανοίγει νέους δρόμους και νέα παράθυρα στη σκέψη. Εγώ προσωπικά, θα του χρωστάω πάντα ευγνωμοσύνη για το ότι μου έμαθε ή μάλλον με έπεισε ότι το θέατρο είναι τόπος χαράς, ελευθερίας και χειραφέτησης. Αυτό είναι κάτι που πρωτοσυνάντησα μαζί του το 2013, στο Γ’ έτος της Σχολής του Εθνικού, όταν κάναμε την «Πενθεσίλεια» του Kleist και συνεχίζει να μου το επιβεβαίωνει μέχρι σήμερα που απαριθμώ την 7η συνεργασία μαζί του.

 

Πώς ξεκίνησε η ομάδα RMS MATAROA, τι σημαίνει το όνομά της και ποιος είναι ο τρόπος συνεργασίας;

Η ομάδα αποτελείται από τους Μάνο Βαβαδάκη, Στέλλα Βογιατζάκη, Χαρά – Μάτα Γιαννάτου, Κατερίνα Ζησούδη, Κατερίνα Παπανδρέου και Κωνσταντίνο Πλεμμένο. Είμαστε συνεργάτες και φίλοι από το 2013. Λίγο μετά την πρώτη καραντίνα και αφού η συγκεκριμένη παράσταση είχε διακοπεί, αποφασίσαμε ότι ήρθε η στιγμή να «επισημοποιήσουμε» μετά από τόσα χρόνια τη σχέση μας.
Το όνομα το πήραμε από το θρυλικό πλοίο Mataroa, που το Δεκέμβρη του 1945 μετέφερε στη Γαλλία περίπου 140 νέους, καλλιτέχνες και επιστήμονες, με υποτροφία του Γαλλικού Κράτους, δίνοντας τους ένα εισιτήριο «σωτηρίας» από την εμφυλιακή Ελλάδα. Αυτή η ιστορία απότελεσε και το υλικό της πρώτης μας παράστασης: «Ματαρόα, πού πας καραβάκι με τέτοιο καιρό;» που παρουσιάστηκε το Δεκέμβριο που μας πέρασε. Επιθυμία όλων μας είναι η αναζήτηση ενός συλλογικού τρόπου καλλιτεχνικής δημιουργίας, για ένα αύριο ανθρωποκεντρικό κι ένα θέατρο το οποίο απολαμβάνει μεγαλύτερη ελευθερία.

 

 

Πληροφορίες για την παράσταση «Μικρό Αναρχικό Καλοκαίρι / Βαρκελώνη ‘36»

Μια παράσταση της ομάδας RMS MATAROA
Σκηνοθεσία: Ακύλλας Καραζήσης
Με τους Μάνο Βαβαδάκη, Χαρά – Μάτα Γιαννάτου, Θεοδώρα Γεωργακοπούλου, Ακύλλα Καραζήση, Κατερίνα Παπανδρέου, Κωνσταντίνο Πλεμμένο
Εικαστική εγκατάσταση: Μάρω Μιχαλακάκου
Σχεδιασμός φωτισμών, φωτογραφίες: Μαριέττα Παυλάκη
Επιμέλεια κοστουμιών: Ιφιγένεια Νταουντάκη
Βοηθός σκηνοθέτη: Θεοδώρα Γεωργακοπούλου

 

Πού: Θέατρο Τέχνης Κάρολος Κουν – Φρυνίχου, Φρυνίχου 14, Πλάκα, τηλ. 210 3222464 και 210 3236732 (καθημερινά 17.00-22.00)

Πότε: από 13 έως 29 Μαΐου 2022, Παρασκευή – Σάββατο 20.30 – 23.00 (short version) και Κυριακή 18.00 – 23.00 (long version)

Εισιτήρια: από 12 ευρώ

Προπώληση: viva.gr