Ο Κωστής Καλλιβρετάκης μιλάει για την «Βενέμπρα»

«Ο κος Κόλπερτ» στο θέατρο μικρό Αργώ
15 Μαρτίου 2022
Ο Μάνος Καρατζογιάννης σκηνοθετεί την «Ημέρα Κυρίου»
15 Μαρτίου 2022

Ο Βασίλης Τζαβάρας στην κιθάρα και τις λούπες στην performance «Βενέμπρα, ένα έργο για φωνή, βιόλα και κιθάρα».

Sharing is caring!

Συνέντευξη: Μαριλένα Θεοδωράκου

 

Υπογράφει τον συντονισμό και τη δραματουργία της performance «Βενέμπρα, ένα έργο για φωνή, βιόλα και κιθάρα» που ανεβαίνει κάθε Τρίτη και Κυριακή στο Red Jasper Cabaret Theatre. Ο Κωστής Καλλιβρετάκης μιλάει στο theatemag για τη Βενέμπρα, μια γυναίκα που απλώνει με τη φωνή της παράδοξες μελωδίες και σκοπούς γλυκούς, μα συνάμα θανατερούς.

 

Πώς ξεκίνησε η ιδέα για αυτή την performance και ποιο είναι το θέμα της;

Η ιδέα για τη «Βενέμπρα» ξεπήδησε σαν ανάγκη τη στιγμή που ξεφύλλισα το βιβλίο με διηγήματα του Χρυσόστομου Τσαπραῒλη και χαρακτικά του Φώτη Βάρθη “Γυναίκες που επιστρέφουν”  (εκδόσεις Αντίποδες, 2020). Κοινή αφετηρία και των δύο δημιουργών αποτελούν εννέα παραλογές της δημοτικής παράδοσης, εννέα πρόσωπα γυναικών που βρίσκονται σε οδυνηρές καταστάσεις, απειλητικές και απόκοσμες.

Μου τράβηξε αμέσως την προσοχή το διήγημα «Γυναίκες που τραγουδούν αποχαιρετισμούς», το οποίο βασίστηκε στην παραλογή της Προποντίδας «Κοράσιν ετραγούδαγε» και στην μυθολογική αχλή γυναικών που το τραγούδι τους είναι θανάσιμο, όπως οι γνωστές μας Σειρήνες αλλά και οι κελτικές Banshees(θα έβαζα και τις ζάρες, τα νυκτόβια πουλιά για τα οποία τόσα μοιρολόγια έχουν γραφτεί στην πατρίδα μου την Κρήτη).

Με την ηθοποιό Κλεοπάτρα Μάρκου αναζητούσαμε ένα κείμενο πάνω στο οποίο θα μπορούσαμε να δουλέψουμε με μουσικές φόρμες και το διήγημα του Χρυσόστομου έπεσε στα χέρια μας την κατάλληλη στιγμή.

 

Ποια είναι η Βενέμπρα και ποια ήταν η έρευνα που κάνατε για αυτό το πρόσωπο;

Όλοι και όλες γνωρίζουμε, έχουμε διδαχθεί το μύθο των Σειρήνων από την Οδύσσεια και το πώς προστατεύτηκαν ο Οδυσσέας και οι ναυτικοί από το τραγούδι τους βουλώνοντας τ’ αυτιά τους. Σε όλη την ελληνική επικράτεια αλλά και σε όλο τον κόσμο υπάρχει παρόμοιος μύθος με πλάσματα που συνήθως είναι γυναικείας φύσης κάτι το οποίο δεν είναι ανεξάρτητο από τις πατριαρχικές κοινωνίες. Δηλαδή από τη θρησκεία ξεκινώντας και ψάχνοντας ακόμα πιο πίσω στις προλήψεις και τα έθιμα, για όλα φταίει η γυναικεία φύση. Είναι αυτή που παρασύρει, αυτή που σαγηνεύει, αυτή που είναι συνυφασμένη με την αμαρτία, αυτή που πρέπει να θυσιαστεί και να πεθάνει ή να επιφέρει θάνατο. Βέβαια ταυτίζεται και με τη γέννα αλλά μην ξεχνάμε πως μέχρι πρόσφατα πολλοί θεωρούσαν πως η γυναίκα είναι απλά το χώμα που φυτεύεται ο σπόρος και πως ο άνδρας έσπερνε παιδιά, για αυτό και του ανήκαν.

Κι ενώ κάποιος/κάποια μπορεί να θεωρήσει πως μέσα από το διήγημα και κατ’επέκταση την περφόρμανς «Βενέμπρα» κατά κάποιο τρόπο διαιωνίζουμε αυτή τη μυθολαγνεία στην πραγματικότητα-κι εδώ θα χρησιμοποιήσω τα λόγια από την εισαγωγή του βιβλίου-δημιουργούμε «μια νέα αφήγηση του πόνου των γυναικών που υπήρξαν, υπάρχουν και θα υπάρχουν». Εξάλλου ποτέ δεν μαθαίνουμε αν τελικά το τραγούδι αυτής της γυναίκας είναι προπομπός της δυστυχίας ή η δυστυχία απλά υπάρχει εκεί κι αυτή απλά ως πιο ευαίσθητο πλάσμα την αντιλαμβάνεται και τη μετουσιώνει σε τραγούδι/Τέχνη.

Άλλωστε η Βενέμπρα είναι ένα παιδί του πολέμου, γεννήθηκε εν καιρώ πολέμου, γαλουχείται με «μαύρο γάλα» δηλαδή με την ίδια τη δυστυχία και δεν μπορεί να πράξει τίποτε άλλο παρά να συνεχίσει να φέρει αυτό μέσα στο οποίο μεγάλωσε-ο φαύλος κύκλος της βίας. Εδώ να συμπληρώσω πως η έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία ήρθε κάποιες μέρες πριν την πρεμιέρα της παράστασης, κάτι το οποίο μας τάραξε όλους ως μια τραγική σύμπτωση και συνειδητοποίηση πως τίποτα μα τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει στη φύση του ανθρώπινου είδους.

 

H Κλεοπάτρα Μάρκου στη φωνή.

 

Φωνή, βιόλα και κιθάρα. Πώς συμπράττουν η μουσική και το τραγούδι στη σκηνή του Red Jasper Cabaret Theatre;

Είχαμε αποφασίσει με την ηθοποιό Κλεοπάτρα Μάρκου να δουλέψουμε πάνω σε μουσικό φορμά και σε αυτό το πρότζεκτ με πολύ μεγάλη χαρά συνέπραξε μαζί μας αρχικά ο βιολίστας Μιχάλης Καταχανάς και λίγο μετά ο κιθαρίστας Βασίλης Τζαβάρας. Στην πραγματικότητα και οι τέσσερις μαζί προχωρήσαμε βήμα-βήμα προσπαθώντας να συμπληρώσουμε μουσικά το σύμπαν του αρχικού διηγήματος, με τρία διαφορετικά όργανα, φωνή, βιόλα, κιθάρα-ένα πάντρεμα χορδών, «ανθρώπινων και μη», όπως μου αρέσει συχνά να λέω.

Φτιάχτηκαν έτσι ηχοτόπια«παράδοξα» αλλά και ξετυλίχθηκαν μουσικές και τραγούδια διαφόρων καταγωγών σαν«αποχαιρετισμοί»-γιατί άλλωστε το διήγημα αποπνέει ταξίδια, θάλασσες, χώρες μακρινές-με νότες και λέξεις  που πότε συμπράττουν, πότε αλλοιώνονται ή αντιμάχονται και πότε μεταμορφώνονται σε διακριτά τραγούδια ή απόηχους που σβήνουν.

Κι έτσι μεταφερθήκαμε νοητά σε μια συναυλία «στο μέγαρο του παλιού δημαρχείου της μεγάπολης» με τη Βενέμπρα να τραγουδά αλλά αυτή τη φορά αυτή η συναυλία της θα μας αποκάλυπτε όλη τη ζωή της-μια καταβύθιση στο ποιόν, τους φόβους και τις καταχωνιασμένες μνήμες της.  Η συνέχεια επί σκηνής!

 

Ο Μιχάλης Καταχανάς στη βιόλα.

 

Πώς δουλέψατε πάνω στο συντονισμό και στη δραματουργία της performance «Βενέμπρα, ένα έργο για φωνή, βιόλα και κιθάρα»;

Γιατί «συντονισμός;» Γιατί θέλησα να αποφύγω οπωσδήποτε τη χρήση του όρου «σκηνοθεσία», ενός κυριολεκτικά ταλαιπωρημένου όρου. Βέβαια είχα τον τελικό λόγο σε πολλά πράγματα αλλά αυτό έγινε καθαρά για λόγους αποφάσεων και κατευθύνσεων που χρειάζονταν «ένα εξωτερικό μάτι». Και νομίζω πως αυτό λειτούργησε.
Όσον αφορά τη δραματουργία, θέλησα να «ακούσω» όσο πιο προσεκτικά γίνεται το αρχικό διήγημα, μέσα από τις λέξεις του, τις παύσεις του, τα σημεία στίξης(που τόσο τρομάζουν τους ανθρώπους του θεάτρου) και να βρω μέσα από κει τις κρυμμένες μουσικές αλλά και τα «γιατί» του αρχικού κειμένου. Κάθε στιγμή μετέφερα αυτό που ανακάλυπτα στους συντρόφους μου και οι τέσσερις πλέον μαζί προχωρούσαμε στο χτίσιμο.

 

 

Πληροφορίες για την παράσταση «Βενέμπρα, ένα έργο για φωνή, βιόλα και κιθάρα»

Φωνή: Κλεοπάτρα Μάρκου
Βιόλα: Μιχάλης Καταχανάς
Κιθάρα, λούπες: Βασίλης Τζαβάρας
Συνθέσεις, αυτοσχεδιασμοί: Μιχάλης Καταχανάς, Βασίλης Τζαβάρας
Συντονισμός-Δραματουργία: Κωστής Καλλιβρετάκης
Αφίσα: Χαρακτικό, ευγενική προσφορά του Φώτη Βάρθη
Σχεδιασμός εξωφύλλου και προγράμματος: Ευτυχία Λιάπη
Φωτογραφίες: Κωστής Καλλιβρετάκης

Μία συμπαραγωγή της ΑΜΚΕ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΕΧΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΠΕΤΡΟΣ ΑΛΑΤΖΑΣ και του Red Jasper Cabaret Theatre

 

 

Πού: Red Jasper Cabaret Theatre, Κεφαλληνίας 18, Κυψέλη, τηλ. 210 8822551

Πότε: από Κυριακή 6 Μαρτίου 2022 και κάθε Κυριακή και Τρίτη 6, 8, 13, 15, 20, 22 Μαρτίου στις 21.00

Διάρκεια παράστασης: 60 λεπτά

Εισιτήρια: 12 ευρώ (γενική είσοδος), 8 ευρώ (μειωμένο)

Προπώληση εισιτηρίων: viva.gr

 

Ο χώρος είναι προσβάσιμος σε αμαξίδια.

Μέτρα Προστασίας:
Το Red Jasper Cabaret Theatre έχει λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα υγειονομικής προστασίας και λειτουργεί με βάση τα ισχύοντα πρωτόκολλα.
Στον χώρο λειτουργεί σύστημα εξαερισμού με 100% νωπό φιλτραρισμένο αέρα.
Το Red Jasper Cabaret Theatre λειτουργεί ως χώρος αμιγώς εμβολιασμένων.
Κατά την είσοδο είναι απαραίτητη η επίδειξη πιστοποιητικού εμβολιασμού ή πιστοποιητικού νόσησης.
Ο έλεγχος ταυτοπροσωπίας θα γίνεται με επίδειξη αστυνομικής ταυτότητας, διπλώματος οδήγησης ή διαβατηρίου.
Για την αποφυγή συνωστισμού οι πόρτες του θεάτρου ανοίγουν μία ώρα νωρίτερα από κάθε παράσταση.