Γιώργος Σκεύας: «Αυτά τα κείμενα είναι στήριγμα, πνευματικά πρωτίστως αλλά και συναισθηματικά»

Η παράσταση «Αρίστος» στο Θέατρο Πορεία
2 Φεβρουαρίου 2022
Σεμινάριο δημιουργικής γραφής με τον θεατρικό συγγραφέα και πεζογράφο Ανδρέα Στάικο
3 Φεβρουαρίου 2022

Ο Γιώργος Σκεύας σκηνοθετεί την παράσταση του έργου «Τέλος του Παιχνιδιού» του Σάμουελ Μπέκετ. (Φωτογραφία: Εβίτα Σκουρλέτη).

Sharing is caring!

 

Συνέντευξη: Μαριλένα Θεοδωράκου

 

Σκηνοθετεί ένα από τα σπουδαιότερα κείμενα της παγκόσμιας δραματουργίας. Με αφορμή το ανέβασμα της παράστασης στη Θεσσαλονίκη αλλά και την επιστροφή της στην Αθήνα για μια σειρά παραστάσεων μέσα στον Φεβρουάριο, ο Γιώργος Σκεύας μιλάει στο theatermag για τη γραφή και τον κόσμο του Ιρλανδού συγγραφέα στο «Τέλος του παιχνιδιού», ένα έργο βαθιά αισιόδοξο, με μια πίστη στην ίδια την ανθρώπινη φύση.

 

«Eίναι ένα σπουδαίο κείμενο του Σάμουελ Μπέκετ, ίσως το πιο εβληματικό του. Tο “Περιμένοντας τον Γκοντό” είναι το πιο γνωστό του έργο, νομίζω όμως ότι το “Τέλος του παιχνιδιού” είναι η επιτομή των κειμένων που έγραψε για τη σκηνή» εξηγεί ο σκηνοθέτης Γιώργος Σκεύας.
«Ο Μπέκετ ήταν ένας πολύ ιδιαίτερος συγγραφέας, ο οποίος άρχισε με την πεζογραφία και στη συνέχεια πέρασε στο θέατρο, κάνοντας μεγάλη αίσθηση φυσικά με το “Περιμένοντας τον Γκοντό”. Ακολούθησε το “Τέλος του παιχνιδιού” και οι “Ευτυχισμένες μέρες” και πολλά ακόμα θεατρικά κείμενα με τη μορφή μονολόγου, πιο μικρής διάστασης.

Το “Τέλος του παιχνιδιού” νιώθω ότι συγκεντρώνει πολλά από τα χαρακτηριστικά της γραφής του και του προβληματισμού του γενικότερα. Θεωρώ ότι είναι ένα έργο -μετά από εξήντα και παραπάνω χρόνια που έχει ανέβει- ενεργό και ‘επίκαιρο‘ σε κάθε εποχή όπως και κάθε σπουδαίο κείμενο άλλωστε.
Βρίσκεται εκεί και περιμένει να βυθιστείς σε αυτό και να μπεις στον κόσμο των τεσσάρων εμβληματικών προσώπων του, τα οποία μιλούν με την κοφτερή και πνευματώδη γλώσσα του Μπέκετ, αλλά και με λεπτό και ιδιαίτερο χιούμορ επίσης.

Οι τέσσερις χαρακτήρες ζουν σ’ ένα καταφύγιο, μέσα σε ένα περιβάλλον όπου τα πάντα γύρω τους έχουν νεκρωθεί. Θυμίζω ότι το έργο γράφτηκε τη δεκαετία του 1950 με έντονη την απειλή της πυρηνικής καταστροφής. Ο έξω κόσμος είναι “νεκρός”, η ζωή και η φύση έχει εγκαταλείψει τον άνθρωπο. Νομίζω ότι μεταφορικά αυτή η σύμβαση, αυτή η συνθήκη, μπορεί να λειτουργήσει σε οποιαδήποτε εποχή και αυτό αποδεικνύεται από την ίδια την πορεία της ανθρωπότητας».

 

Ο Δημήτρης Καταλειφός στην παράσταση «Τέλος του Παιχνιδιού» που σκηνοθετεί ο Γιώργος Σκεύας. (Φωτογραφίες: Γιώργος Χατζηνικολάου).

 

«Τέλος του παιχνιδιού»: η παρτίδα της ζωής

«Το έργο γράφτηκε πρώτα στα γαλλικά υπό τον τίτλο “Fin de partie”, ενώ ο αγγλικός τίτλος είναι “Endgame”, που σημαίνει ότι είναι η τελική φάση σε μια παρτίδα σκακιού, όπου έχουν απομείνει μόνο ελάχιστα πιόνια» συνεχίζει ο Γιώργος Σκεύας. «Είναι η τελευταία “πράξη” της παρτίδας και σαφώς παραπέμπει σ’ ένα παιχνίδι, γιατί ποτέ δεν παύουμε να νιώθουμε ότι αυτά τα τέσσερα πρόσωπα είναι ηθοποιοί οι οποίοι ανεβαίνουν σε μια σκηνή και “παίζουν”, με κάθε δυνατή έννοια.

Κάνουν θέατρο και παίζουν τους ρόλους τους. Υπάρχουν πάμπολλες αναφορές στο έργο σε σχέση με τη λειτουργία του θεατρικού παιχνιδιού, πάντα κλείνει το μάτι ο Μπέκετ σε όλο το μήκος του κειμένου σε αυτό. Δηλαδή, ότι είναι και οι ηθοποιοί που σχολιάζουν το ότι παίζουν ένα έργο, παίζουν μεταξύ τους, παίζουν το παιχνίδι της ζωής, είναι η παρτίδα της ζωής.

Ο κεντρικός ήρωας, ο Χαμ, τον οποίο ερμηνεύει ο Δημήτρης Καταλειφός, είναι καθηλωμένος σε μια πολυθρόνα, δεν μπορεί να σταθεί όρθιος και επίσης είναι τυφλός. Το τέλος της ζωής του πλησιάζει. Ο δεύτερος ήρωας είναι ο Κλοβ – τον υποδύεται ο Άρης Μπαλής – είναι ο παραγιός και υπηρέτης του Χαμ. Ο Κλοβ δεν μπορεί να καθίσει, κι αυτός είναι κοντά σ’ ένα τέλος της σχέσης, θέλει να φύγει, να πάψει πια να τιμωρείται και να βασανίζεται από τον Χαμ που είναι ο κύριός του και έζησε όλη του τη ζωή στο πλάι του. Η τετράδα συμπληρώνεται από τους δύο γονείς του Χαμ, τον Ναγκ και τη Νελ – τους ερμηνεύουν ο Γιώργος Ζιόβας και η Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη αντίστοιχα – οι οποίοι είναι “φυτεμένοι” σε δύο σκουπιδοτενεκέδες έχοντας χάσει τα πόδια τους, ανάπηροι κι αυτοί.

Όλο αυτό που περιγράφω παραπάνω, είναι ιδωμένο με έναν τρόπο τόσο βαθιά ποιητικό και θα έλεγα με πίστη στη συνέχεια που πρέπει να δίνεται στη ζωή, πέρα από τα τρομερά προβλήματα που αντιμετωπίζουμε. “Το τέλος βρίσκεται μέσα στην αρχή”, όπως λέει μια φράση του έργου. Ξέρουμε ότι κάποια στιγμή θα έρθει ένα τέλος, ωστόσο παλεύουμε, συνεχίζουμε και κάτι μας κάνει να αγωνιζόμαστε να πάμε παρακάτω, παρόλο που γνωρίζουμε το τέλος που θα έρθει για όλους μας. Υπό αυτή την έννοια, το έργο είναι και βαθιά αισιόδοξο, με μια πίστη στην ίδια την ανθρώπινη φύση».

 

Ο Δημήτρης Καταλειφός ως Χαμ και ο Άρης Μπαλής ως Κλοβ στην παράσταση «Τέλος του Παιχνιδιού». (Φωτογραφίες: Γιώργος Χατζηνικολάου).

 

Η διαδικασία της ανακάλυψης στο έργο του Μπέκετ

«Όταν κάποιος έχει να αντιμετωπίσει ένα τέτοιο κείμενο, όπως το “Τέλος του παιχνιδιού”, οφείλει να το δει όχι σαν κάτι εγκεφαλικό και δύσκολο. Όσο περισσότερο βυθίζεσαι σε αυτό, τόσα περισσότερα ανακαλύπτεις. Δεν σταματάει αυτή η διαδικασία της ανακάλυψης και όλο αυτό κρύβει μια γοητεία εν τέλει για τον σκηνοθέτη και τους ηθοποιούς, αλλά νομίζω και για τον θεατή.
Θεωρώ ότι ο θεατής που έρχεται σε επαφή με ένα τόσο εμβληματικό κείμενο πρώτα αισθάνεται, νιώθει. Αυτό με ενδιαφέρει πολύ, να ακουμπήσει ο θεατής πάνω σε αυτό που συμβαίνει στη σκηνή, να νιώσει, να συνδεθεί με αυτό και μετά ίσως να καταλάβει. Το να αισθανθεί νομίζω είναι το πιο σημαντικό, γιατί κάτι μας ενώνει με αυτό το κείμενο και με αυτά τα τέσσερα πρόσωπα, στα οποία αναγνωρίζουμε κομμάτια του εαυτού μας».

 

Η Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη ερμηνεύει τη Νελ. (Φωτογραφίες: Γιώργος Χατζηνικολάου).

 

Ο Γιώργος Ζιόβας ερμηνεύει τον Ναγκ. (Φωτογραφίες: Γιώργος Χατζηνικολάου).

 

Το κείμενο ως καταφύγιο

«Πρόκειται για ένα έργο που δεν ανεβαίνει πολύ συχνά στο θέατρο και είναι μια ιδιαίτερη συγκυρία αν σκεφτεί κανείς ότι αυτό που ζούμε στις μέρες μας είναι τόσο ζοφερό. Με έναν τρόπο νομίζω ότι αυτά τα κείμενα είναι ένα πολύ καλό στήριγμα, πνευματικά πρωτίστως αλλά και συναισθηματικά.
Το ίδιο το κείμενο έγινε το δικό μας καταφύγιο σε αυτές τις πολύ δύσκολες εποχές που διανύουμε, όπως είναι το καταφύγιο των ηρώων ο χώρος όπου διαδραματίζεται το έργο, και ελπίζω να μπορεί να γίνει και “καταφύγιο” και για τον θεατή».

 

 

Πληροφορίες για την παράσταση «Τέλος του Παιχνιδιού» του Σάμουελ Μπέκετ

Μετάφραση: Θάλεια Μελή – Χωλλ
Σκηνοθεσία: Γιώργος Σκεύας
Σκηνικά – Κοστούμια: Γιώργος Σκεύας
Μουσική, Σύνθεση ήχων: Σήμη Τσιλαλή
Φωτισμοί Αντώνης Παναγιωτόπουλος
Διεύθυνση παραγωγής: Κατερίνα Μπερδέκα
Φωτογραφίες: Γιώργος Χατζηνικολάου
Βοηθός σκηνοθέτη: Μαριλένα Κουτρουλάκη
Βοηθοί παραγωγής: Ηλιάνα Καλαδάμη, Χρήστος Τζαμαργιάς
Παραγωγή: Ομάδα Νάμα – Λυκόφως

Παίζουν: Δημήτρης Καταλειφός, Άρης Μπαλής, Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη, Γιώργος Ζιόβας

 

Πού: Θέατρο Αριστοτέλειο, Θεσσαλονίκη, τηλ. 2310 262051

Πότε: από 3 έως 6 Φεβρουαρίου 2022, Πέμπτη, Παρασκευή και Σάββατο στις 21.00, Κυριακή στις 19.00

Εισιτήρια: 18 ευρώ και 14 ευρώ (φοιτητικό, άνεργοι, ΑΜΕΑ)

Προπώληση: viva.gr

 

Πού: Σύγχρονο Θέατρο, Ευμολπιδών 43, Γκάζι, τηλ. 210 3464380

Πότε: από 12 Φεβρουαρίου 2022 και κάθε Σάββατο και Κυριακή στις 21.15

Εισιτήρια: από 14 ευρώ

Προπώληση: viva.gr

Το Σύγχρονο Θέατρο λειτουργεί σαν Covid free χώρος με 100% πληρότητα
Η είσοδος πραγματοποιείται κατόπιν επίδειξης έγκυρου πιστοποιητικού εμβολιασμού ή νόσησης και πιστοποιητικού ταυτοπροσωπίας (π.χ. ταυτότητα, διαβατήριο κ.ο.κ.)
Έως και 17 ετών η είσοδος επιτρέπεται με την επίδειξη βεβαίωσης αρνητικού self test.