Δημήτρης Καλαντζής: «Τα μεγάλα κείμενα μας αναγκάζουν να κάνουμε μεγαλύτερη βουτιά μέσα μας»

Η Γωγώ Ξαγαρά και η Ήβη Παπαθανασίου μιλούν για τη «Φλανδρώ»
28 Ιανουαρίου 2022
Τρεις συζητήσεις μετά την παράσταση «Όλο σπίτι, κρεβάτι κι εκκλησία» των Φρανκα Ράμε και Ντάριο Φο
31 Ιανουαρίου 2022

O Δημήτρης Καλαντζής ως Μπεράλντ και ο Θανάσης Τσαλταμπάσης ως Αργκάν στην παράσταση του έργου «Ο κατά φαντασίαν ασθενής».

Sharing is caring!

Συνέντευξη στη Μαριλένα Θεοδωράκου

 

Για αυτή την παράσταση ο Δημήτρης Καλαντζής έκανε μεγάλη έρευνα γύρω από το έργο και τον συγγραφέα του, όπως συνήθως κάνει σε κάθε του δουλειά. Ο ηθοποιός μιλάει στο theatermag για τον «Κατά φαντασίαν ασθενή» του Μολιέρου που παρουσιάζεται στο Θέατρο Κατερίνα Βασιλάκου σε σκηνοθεσία Κώστα Γάκη.
Η παράσταση ανεβαίνει από το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Ρούμελης με αφορμή τα 400 χρόνια από τη γέννηση του Μολιέρου στις 14 Ιανουαρίου 1622.

 

«Ο Μολιέρος έκανε μια τομή στη θεατρική λογοτεχνία, γιατί έγραψε έργα με χαρακτήρες» λέει ο Δημήτρης Καλαντζής. «Από τον Μολιέρο και μετά, ο κόσμος άρχισε να βλέπει με άλλο μάτι την κωμωδία. Αν και είναι επηρεασμένος από την Κομέντια ντελ άρτε, έγραψε κωμωδίες χαρακτήρων και αυτό άλλαξε λίγο τον τρόπο γραφής της μέχρι τότε κωμωδίας, αλλά και τον τρόπο αντιμετώπισής της. Αυτό ήταν μια μεγάλη “τραγωδία” για τον ίδιο, γιατί ο Μολιέρος πέρα από συγγραφέας ήταν και πολύ καλός ηθοποιός. Προτιμούσε, όμως, να παίζει σε τραγωδίες. Βέβαια, ο ίδιος έκανε την κωμωδία “μόδα” και έτσι κατά κάποιον τρόπο αναγκαζόταν να παίζει ο ίδιος στα έργα που έγραφε».

«Η υποκριτική είναι ο άξονας γύρω από τον οποίο περιτριγυρίζεται η ζωή μου. Είναι το μέσον που έχω επιλέξει, μάλλον η ψυχή μου το επέλεξε, για να γίνομαι καλύτερος άνθρωπος» συνεχίζει ο Δημήτρης Καλαντζής.
«Τα μεγάλα κείμενα έχουν αυτή την ικανότητα, καθώς σε αναγκάζουν να κάνεις μια βαθύτερη βουτιά μέσα σου. Αυτό είναι και η υποκριτική άλλωστε. Κάνουμε μια βουτιά μέσα μας, ψάχνουμε τα σκοτεινά δωμάτια της ψυχής μας, ανακαλύπτουμε πράγματα που δεν γνωρίζαμε μέχρι τώρα, τα βγάζουμε στην επιφάνεια και τα προσφέρουμε ως δώρο στον θεατή.
Τα μεγάλα κείμενα μας αναγκάζουν να κάνουμε μεγαλύτερη βουτιά μέσα μας και οι μεγαλύτεροι ρόλοι φυσικά, επειδή είναι πολυδιάστατοι, πολυεπίπεδοι και πιο πολύπλοκοι και γι’ αυτό οι ηθοποιοί αναζητούν τους πρωταγωνιστικούς ρόλους».

 

 

 

Η συνεργασία με τον Κώστα Γάκη και τον θίασο

«Ο Κώστας Γάκης έχει επέμβει στο κείμενο και θεωρώ ότι έκανε καλά. Δεν είμαι της άποψης ότι τα κλασικά κείμενα είναι μουσειακά αντικείμενα και πρέπει απλώς να τα παρατηρούμε» λέει ο Δημήτρης Καλαντζής. «Βέβαια, εξαρτάται ο τρόπος με τον οποίον επεμβαίνει κανείς. Διαφωνώ πολλές φορές με τη συνήθεια των καιρών μας που τα αλλάζουμε όλα, μόνο και μόνο για να τα αλλάξουμε. Όταν επεμβαίνεις κάπου πρέπει να έχεις κάποιο λόγο και αυτός ο λόγος πρέπει να φανεί στη διαδικασία και κυρίως στο αποτέλεσμα. Ο Κώστας Γάκης, λοιπόν, έχει επέμβει πάνω στο κείμενο και στην ουσία αυτό που έκανε είναι να δείξει στο θεατή -εκτός από το κείμενο του Μολιέρου- περισσότερο τη ζωή των ηθοποιών της εποχής.

Υπάρχει μια συνθήκη, πέρα από το κείμενο του Μολιέρου, η οποία μάς δείχνει με έναν πολύ γλαφυρό τρόπο πώς ήταν η καθημερινότητα των ηθοποιών, το 17ο αιώνα, την εποχή του Μολιέρου. Και έχει ένα παραπάνω ενδιαφέρον αυτό το στοιχείο στο παραστασιακό αποτέλεσμα. Η συνεργασία με τον Κώστα Γάκη ήταν πολύ δημιουργική. Ο κάθε σκηνοθέτης έχει τον τρόπο του και ο ηθοποιός αυτό που οφείλει να κάνει είναι προσαρμοστεί στον τρόπο του σκηνοθέτη και να υπηρετήσει το όραμά του. Γι΄ αυτό άλλωστε υπάρχει και ο ρόλος του σκηνοθέτη. Αν ο κάθε ηθοποιός έκανε ό,τι ήθελε, τότε θα είχαμε και πολλές διαφορετικές απόψεις.

Η διαδικασία της πρόβας ήταν πολύ δημιουργική και η χαρά είναι μεγάλη όταν βρίσκουμε γρήγορα μεταξύ μας έναν κώδικα επικοινωνίας. Αυτό έχει γίνει στην παράστασή μας και πέρα από το γεγονός ότι είμαστε ένας πολύ αγαπημένος θίασος, το πιο σημαντικό είναι η εξαιρετική διαθεσιμότητα αυτού του θιάσου. Χαίρομαι, γιατί συνεργάζομαι και με νεότερους συναδέλφους που τους βλέπω πολύ διαθέσιμους από την πρώτη μέρα. Είναι ειλικρινά κάτι που δεν μου έχει ξανατύχει τουλάχιστον όχι σε τέτοιο βαθμό.

Αυτή είναι μια παράσταση φτιαγμένη και με την αυτοθυσία των ηθοποιών, δεν είναι υπερβολή που χρησιμοποιώ αυτή τη λέξη, και με την αγάπη όλων των συντελεστών. Τη διασκευή, τη σκηνοθεσία και την υπέροχη μουσική του Κώστα Γάκη, τους ιδιαίτερους φωτισμούς της Στέλλας Κάλτσου, τα κοστούμια και τα σκηνικά του Κωνσταντίνου Ζαμάνη που είναι ένας άνθρωπος που νοιάζεται για τους ηθοποιούς και ασχολείται πολύ με τις λεπτομέρειες της παράστασης.

Ο ρόλος που ερμηνεύω είναι ο Μπεράλντ, ο αδερφός του Αργκάν του κατά φαντασίαν ασθενούς που ερμηνεύει ο Θανάσης Τσαλταμπάσης. Είναι αυτός που επεμβαίνει πάνω στη δράση, σαν την πιο προχωρημένη φωνή της εποχής. Η ιστορία είναι ότι ο Αργκάν είναι ένας κατά φαντασίαν ασθενής, τον οποίον εκμεταλλεύονται οι γιατροί, καθώς η ιατρική στην εποχή του Μολιέρου ήταν σε βρεφικό στάδιο ακόμα. Προφανώς και οι ίδιοι γνωρίζουν ότι δεν μπορούν να κάνουν και πολλά πράγματα, άλλωστε τότε το κλύσμα και η αφαίμαξη ήταν οι πιο συνηθισμένοι τρόποι αντιμετώπισης μιας ασθένειας.

Ο Μολιέρος στο έργο του προβάλει τους γιατρούς που επί της ουσίας εκμεταλλεύονται την αδυναμία του Αργκάν και τους παρουσιάζει ως τσαρλατάνους. Ο Μπεράλντ επεμβαίνει και προσπαθεί να του δώσει να καταλάβει ότι τελικά όλα αυτά είναι ένα ψέμα και ότι η ανησυχία και το προσωπικό άγχος του καθενός είναι που δημιουργούν τις ψευδείς αυτές καταστάσεις».

 

 

Η θέση του ηθοποιού την εποχή του Μολιέρου και σήμερα

«Έχω μια μέθοδο όταν δουλεύω πάνω σε ένα ρόλο και ένα βασικό κομμάτι είναι να συλλέγω πληροφορίες. Όταν ασχολείσαι με ένα έργο εποχής, πρέπει να ασχοληθείς με το κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο της συγκεκριμένης εποχής, ώστε να καταλάβεις τη συμπεριφορά των ανθρώπων τότε. Αυτό που μου έκανε εντύπωση είναι ότι ο Μολιέρος, που το όνομά του ήταν Ζαν-Μπατίστ Ποκλέν, το άλλαξε στο καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Μολιέρος επειδή δεν ήθελε να προσβάλει το οικογενειακό του όνομα. Θεωρείτο ντροπή και ατιμωτικό να είσαι εκείνη την εποχή ηθοποιός.

Το περιστατικό του θανάτου του έχει, επίσης, ενδιαφέρον. Ο Μολιέρος ερμήνευσε ο ίδιος το ρόλο του Αργκάν, του κατά φαντασίαν ασθενούς. Έπασχε όμως από φυματίωση, με αποτέλεσμα στην τέταρτη παράσταση που έκαναν λίγο πριν το τέλος να κάνει αιμόπτυση την οποία και καταφέρει να κρύψει από το κοινό. Παρά τη συμβουλή του βασιλιά Λουδοβίκου 14ου, να σταματήσει την παράσταση εκείνος συνέχισε. Στο τέλος της παράστασης έκανε πάλι αιμόπτυση, τον μετέφεραν στο σπίτι του όπου και ξεψύχησε.

Τις τελευταίες του στιγμές ήθελε να λάβει τη θεία μετάληψη, αλλά για να γίνει αυτό έπρεπε να απαρνηθεί το επάγγελμά του ώστε να λάβει συγχώρεση. Μόνο τότε θα μπορούσε να ταφεί στο χώρο του νεκροταφείου με χριστιανική τελετή. Όμως, η εκκλησία του αρνήθηκε να λάβει τη θεία μετάληψη, προφανώς γιατί μέσα από τα έργα του είχε στοχοποιήσει την άρχουσα τάξη. Μετά από παρακλήσεις της γυναίκας του στον βασιλιά Λουδοβίκο έγινε μια απλή τελετή μετά τη δύση του ηλίου και ενταφιάστηκε στο μέρος του νεκροταφείου όπου ενταφιάζονταν τα αβάφτιστα βρέφη.

Τα λέω όλα αυτά, γιατί δείχνουν τη θέση του ηθοποιού την εποχή του Μολιέρου. Αναρωτιέμαι κατά πόσο έχουν αλλάξει τα πράγματα σήμερα για τους ηθοποιούς; Σίγουρα, θα μας κάνουν τελετή όταν φύγουμε από τούτον τον μάταιο κόσμο, αλλά στη συνείδηση των ανθρώπων κατά πόσο έχει αλλάξει το επάγγελμα του ηθοποιού;
Από την μέχρι τώρα εμπειρία μου στον τρόπο που μας φέρονται στο κομμάτι το καθαρά εργασιακό, υπάρχουν περιστατικά που βλέπουμε ότι ο ηθοποιός είναι ο τελευταίος τροχός της αμάξης.

Φέτος, κλείνω 30 χρόνια από την πρώτη μου παράσταση ως δευτεροετής του Θεάτρου Τέχνης στην Επίδαυρο. Σε αυτά τα χρόνια έχω δει πράγματα που εμένα με πεισμώνουν λόγω χαρακτήρα, άλλους ηθοποιούς όμως τους καταβάλουν και τους αναγκάζουν να σταματήσουν, γιατί είναι ένα επάγγελμα το οποίο απαιτεί αφοσίωση στα όρια της μανίας, συνεχή έρευνα και επί της ουσίας να παραμένεις μαθητευόμενος εφ’ όρου ζωής».

 

 

Πληροφορίες για την παράσταση «Ο κατά φαντασίαν ασθενής»

Σκηνοθεσία/μουσική/απόδοση και πρωτότυπο κείμενο: Κώστας Γάκης
Σκηνικά/κοστούμια: Κωνσταντίνος Ζαμάνης
Φωτισμοί: Στέλλα Κάλτσου
Μουσική επιμέλεια και παραγωγή: Κώστας Λώλος
Βοηθός σκηνοθέτη: Νατάσα Κοσμίδου

Παίζουν οι Ηθοποιοί:
Αργκάν, ο κατά φαντασίαν ασθενής, Μπεζάρ ηθοποιός της εποχής: Θανάσης Τσαλταμπάσης
Μπελίν, δεύτερη γυναίκα του Αργκάν, πρώτη κόρη του Μπεζάρ: Αγοραστή Αρβανίτη
Ανζελίκ, πρώτη κόρη του Αργκάν, δεύτερη κόρη του Μπεζάρ: Νάστια Βραχάτη
Λουϊζόν, δεύτερη κόρη του Αργκάν, τρίτη κόρη του Μπεζάρ: Στεφανία Καλομοίρη
Τουανέτ, υπηρέτρια του Αργκάν, σύζυγος του Μπεζάρ: Μαρία Παπαφωτίου
Μπεράλντ, αδερφός του Αργκάν, Φιλίπ σωματοφύλακας του Μπεζάρ: Δημήτρης Καλαντζής
Κλεάντ, ερωτευμένος με την Ανζελίκ, Ιππότης της Μοντένα: Ορφέας Παπαδόπουλος
Γιατρός Ντιαφουαρύς, Πουντσινέλο, αφηγητής: Νίκος Ορφανός
Τομά Ντιαφουαρύς, Μολιέρος: Αλέξανδρος Ζουριδάκης

Επικοινωνία: Art Ensemble | Μαρίκα Αρβανιτοπούλου

 

Πού: Θέατρο Κατερίνα Βασιλάκου, Προφήτου Δανιήλ 3 και Πλαταιών, Κεραμεικός

Πότε: από 31 Ιανουαρίου 2022 και κάθε Δευτέρα στις 20.00 και Τρίτη στις 21.00. Έως 1 Μαρτίου 2022

Διάρκεια παράστασης: 1 ώρα και 45 λεπτά

Εισιτήρια: 15 ευρώ (κανονικό), 10 ευρώ (μειωμένο: ανέργων/γκρουπ)

 

ΤΟ ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. ΡΟΥΜΕΛΗΣ ΕΠΙΧΟΡΗΓΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ, ΤΟ ΔΗΜΟ ΛΑΜΙΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ.