«Νεολιθική Νυχτωδία στην Κρονστάνδη» στο Bios

«Χοροί μας χωρεί μας» από τον Κώστα Τσιούκα
13 Μαρτίου 2019
«Τα Καβουράκια» από την ομάδα peach of art
14 Μαρτίου 2019

Οι πέντε ηθοποιοί της παράστασης «Νεολιθική Νυχτωδία στην Κρονστάνδη» που ανεβαίνει στο Bios σε σκηνοθεσία Άρη Μπαλή. (Φωτογραφίες: Γιώργος Κυβερνήτης).

Sharing is caring!

 

Συνέντευξη: Μαριλένα Θεοδωράκου

 

Για το ποίημα «Νεολιθική Νυχτωδία στην Κρονστάνδη» ο ποιητής Νίκος Καρούζος βραβεύτηκε με το Κρατικό Λογοτεχνικό Βραβείο Ποίησης. Το ποίημα δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1985 στο περιοδικό Σπείρα. Με αυτό το ποίημα καταπιάνεται ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Άρης Μπαλής στην ομώνυμη παράσταση που ανεβαίνει στο Bios. Πέντε νέοι περί τα 30, σήμερα, σ’ ένα «υπόγειο», συναληθεύοντας το ποίημα του Νίκου Καρούζου και το ίδιο το ιστορικό γεγονός της εξέγερσης των ναυτών της Κρονστάνδης, της μικρής αυτής νησιωτικής πόλης, μέσα από τους στίχους του ποιητή, οικοδομούν τη δικιά τους «εξακτινωτική» Κρονστάνδη. Αδυνατώντας να δεχτούν τον κυρίαρχο Λόγο που θέλει να συνθλίψει την ύπαρξή τους και με μόνη γνώση τους την απέραντη επιθυμία για κατάφαση απέναντι στη Ζωή, αναμένουν να ιδούν αν η Άνοιξη θα συνδράμει τα όνειρά τους. Ο Παναγιώτης Εξαρχέας, ο ένας εκ των πέντε ηθοποιών, μιλάει για την παράσταση, για το βραβευμένο ποίημα και για τη συνεργασία του με τον σκηνοθέτη Άρη Μπαλή, τον Κορνήλιο Σελαμσή που υπογράφει τη μουσική δραματουργία και την πρωτότυπη σύνθεση, καθώς και με τους υπόλοιπους τέσσερις ηθοποιούς της παράστασης.

 

Ποια ήταν η πρώτη σας επαφή με το Νίκο Καρούζο και το συγκεκριμένο ποίημα; Το γνωρίζατε, το είχατε διαβάσει;

Τη «Νεολιθική νυχτωδία στην Κρονστάνδη» τη διάβασα για πρώτη φορά πριν από περίπου δυο χρόνια, όταν ο Άρης Μπαλής μου είπε ότι σκέφτεται να την κάνει παράσταση. Είχα διαβάσει άλλα ποιήματα του Καρούζου στο παρελθόν (αν και όχι πολλά, θα έλεγα), αλλά  το συγκεκριμένο είναι μια ολόκληρη εμπειρία.

 

Ποιες ήταν οι σκέψεις σας όταν το διαβάσατε;

Στην πρώτη ανάγνωση προσπάθησα απλώς να ακολουθήσω τον ρυθμό του και να κατανοήσω τις εικόνες και το πώς επιλέγει να παίξει με τις λέξεις και τους ήχους τους. Χρειάστηκαν πολλές ακόμα αναγνώσεις για να αρχίσω να αντιλαμβάνομαι το πόσα πράγματα συνδυάζει στις φράσεις του, καθώς και τα πιο «εξακτινωτικά» του αποσπάσματα.

 

Κατά τη γνώμη σας, ποια είναι τα θέματα που πραγματεύεται το έργο;

Πέρα από το ίδιο το συμβάν της επίθεσης στην Κρονστάνδη, το ποίημα αυτό νιώθω πως είναι τόσο προσωπικό για τον καθένα (αλλά και για τον ίδιο τον Καρούζο και τη ζωή του), γιατί καταφέρνει να μιλήσει για τον έρωτα, το θάνατο, την ελπίδα, τη ματαίωση, την αρρώστια, το θείο με τρόπο οικουμενικό που δε γίνεται να μην σε αφορά. Η σύνδεση που νιώθεις είναι σαν να έρχεται βαθιά από τα όργανα του σώματός σου. Σαν παλμός ή πόνος.

 

Ποιος είναι ο ρόλος που ερμηνεύετε;

Στην παράσταση αυτή δεν υπάρχει κάποιος ρόλος. Είμαστε πέντε αφηγητές του ποιήματος και των όσων συμβαίνουν επί σκηνής. Σαν διαφορετικά κομμάτια του παζλ που φτιάχνουν μία μεγάλη εικόνα.

 

Πως θα δούμε τα ιστορικά γεγονότα που περιγράφει ο Καρούζος, επί σκηνής;

Κατά τη διάρκεια των προβών ασχοληθήκαμε αρκετά και με τα ιστορικά γεγονότα της επίθεσης. Αλλά δεν είναι η πρόθεση κανενός μας να αποτελέσει η παράσταση μια ακριβή μεταφορά των ιστορικών στοιχείων. Υπάρχουν αφηγήσεις από τη νύχτα εκείνη της επίθεσης που χρησιμοποιούνται όμως σαν θραύσματα του ίδιου του ποιήματος και των όσων έχουν προηγηθεί σκηνικά στο σύμπαν που έχουμε δημιουργήσει.

 

Ο ηθοποιός Παναγιώτης Εξαρχέας αφηγείται μαζί με τους υπόλοιπους ηθοποιούς το ποίημα «Νεολιθική Νυχτωδία στην Κρονστάνδη» του Νίκου Καρούζου, στην ομώνυμη παράσταση.

 

Υπάρχει μια τάση να μεταφέρεται η ποίηση στο θέατρο. Ποια είναι η γνώμη σας γι’ αυτό;

Πιστεύω πως επειδή το θέατρο έχει ακολουθήσει πια μια γραμμή αφήγησης των πραγμάτων και η έννοια του «παίζω έναν ρόλο» δεν είναι πλέον η ίδια, αυτό έδωσε την ευκαιρία να γίνουν παραστάσεις ποιήματα ή κείμενα που δεν έχουν την κλασική δομή ενός θεατρικού έργου. Κι αυτό είναι μια τόσο θετική εξέλιξη. Προσωπικά, θεωρώ πως αν υπάρχει κάτι συγκεκριμένο που θες να εξερευνήσεις και μια περιοχή που θες να φωτίσεις επειδή σε αφορά προσωπικά, η όποια μορφή του κειμένου δεν θα έπρεπε να αποτελεί εμπόδιο.

 

Αλήθεια, πως αποφασίσατε να ασχοληθείτε με την υποκριτική; Πως ξεκινήσατε, ποιες συνεργασίες ξεχωρίζετε μέχρι σήμερα;

Δεν θυμάμαι με σιγουριά πότε αποφάσισα ότι θέλω να γίνω ηθοποιός. Συμμετείχα στο σχολείο σε κάποιες παραστάσεις και στην Γ’ Λυκείου ήταν κάπως σαφές ότι θα δώσω εξετάσεις σε δραματική σχολή. Πέρασα στη σχολή του Θεάτρου Τέχνης. Σιγά-σιγά κατάλαβα πόση δουλειά απαιτεί το θέατρο. Όταν ξεκίνησα τις σπουδές μου δεν ήμουν δεκαοκτώ χρονών ακόμη. Το καλό του επαγγέλματος αυτού είναι πως συνέχεια μαθαίνεις κάτι. Ειδικά από τις φορές που δεν τα κατάφερες. Αν σε ενδιαφέρει όσο περνούν τα χρόνια να εξελίσσεσαι, πρέπει να μπορείς να κάνεις τον απολογισμό σου, να καταλαβαίνεις τι λειτούργησε, τι όχι, να πειραματίζεσαι, να είσαι αυστηρός με τον εαυτό σου αλλά να τον αφήνεις και ελεύθερο. Οι συνεργασίες που έχω χαρεί περισσότερο είναι αυτές που νιώθω πως με προχώρησαν, πως έμαθα κάτι καινούριο, πως συνάντησα ανθρώπους με τους οποίους μοιράζομαι τις ίδιες σκέψεις για το θέατρο. Αυτή βέβαια που ήταν το μεγαλύτερο μάθημα για μένα, από πολλές απόψεις, ήταν φέτος στο Εθνικό Θέατρο με την παράσταση «Το ταξίδι» που σκηνοθέτησε η Σοφία Βγενοπούλου και είχα την ευκαιρία να κάνω πρόβες και να βρεθώ στη σκηνή με έφηβους πρόσφυγες.

 

Είναι η δεύτερη συνεργασία σας με τον Κορνήλιο Σελαμσή και τον Άρη Μπαλή μετά την παράσταση «Συστημμένο» που παρουσιάστηκε στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Θα θέλατε να μας πείτε για εκείνη τη συνεργασία και για την τωρινή;

Ο Άρης Μπαλής και ο Κορνήλιος Σελαμσής είναι χρόνια φίλοι μου και εκτιμώ πολύ τη δουλειά τους και τη σκέψη τους. Δεν είχε τύχει να δουλέψουμε μαζί ως τότε. Οπότε ήταν μια όμορφη συνάντηση. Και ακόμα πιο ωραία ήταν η διαδικασία, λόγω της συνεννόησης που υπήρχε και του πόσο δημιουργικά κύλησε. Άρα η συνέχεια της συνεργασίας μας αυτή τη χρονιά, σε αυτό το κείμενο ήταν χαρά και για τους τρεις μας.

 

Πώς ήταν η συνεργασία σας με τους υπόλοιπους ηθοποιούς;

Το άλλο ευτυχές αυτής της συνεργασίας είναι πως βρεθήκαμε άνθρωποι που είτε έχουμε παίξει στο παρελθόν μαζί και θέλαμε να ξανασυμβεί, είτε γνωριζόμασταν καιρό και θέλαμε να συνεργαστούμε. Είναι εξαιρετικά ανακουφιστικό να είσαι με ανθρώπους που εκτιμάς και εμπιστεύεσαι και να δουλεύεις σε κάτι που νιώθεις πως έχετε κοινή την ανάγκη να συμβεί.

 

Ποια –κατά τη γνώμη σας- είναι η πιο δυνατή σκηνή της παράστασης;

Δεν ξέρω αν είναι η πιο δυνατή αλλά η στιγμή της παράστασης που εμένα με συγκινεί περισσότερο είναι όταν, λίγο πριν συμβεί η επίθεση, ένα ζευγάρι αποφασίζει να μιλήσει για τελευταία φορά μιας και γνωρίζουν πως θα πεθάνουν και η κοπέλα του λέει «Νικολάι, σ’ αγαπούσα ολόκληρη»  κι αυτός της απαντάει «Μιαν άλλη φορά, θα ξαναγίνει, Άννα».

 

Για το ποίημα «Νεολιθική Νυχτωδία στην Κρονστάνδη» ο ποιητής Νίκος Καρούζος βραβεύτηκε με το Κρατικό Λογοτεχνικό Βραβείο Ποίησης. (Φωτογραφίες: Γιώργος Κυβερνήτης).

 

 

Πληροφορίες παράστασης

«Νεολιθική Νυχτωδία στην Κρονστάνδη»

Κείμενο: Νίκος Καρούζος

Σκηνοθεσία: Άρης Μπαλής

Δραματουργία: η ομάδα

Σκηνικά και Κοστούμια: Άρτεμις Φλέσσα
Φωτισμοί: Δημήτρης Μπαλτάς
Μουσική Δραματουργία και Πρωτότυπη Σύνθεση: Κορνήλιος Σελαμσής
Βοηθός Σκηνοθεσίας: Εύα Βλασσοπούλου

Φωτογραφίες: Γιώργος Κυβερνήτης

Ερμηνεύουν: Δήμητρα Βλαγκοπούλου, Παναγιώτης Εξαρχέας, Βασίλης Μαγουλιώτης, Δήμητρα Μητροπούλου, Ελίνα Ρίζου

Πού: Bios. Main, Πειραιώς 84, Αθήνα, τηλ. 210 3425335

Πότε: από 25 Φεβρουαρίου 2019 και κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21.00. Έως 26 Μαρτίου 2019.

Εισιτήρια: 10 ευρώ (ενιαίο)

 

Info

Το 1985 δημοσιεύεται για πρώτη φορά στο περιοδικό Σπείρα το συνθετικό ποίημα «Νεολιθική Νυχτωδία στην Κρονστάνδη», το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Απόπειρα το 1987. Έργο πολιτικό και ταυτόχρονα υπαρξιακό, το οποίο ο Νίκος Καρούζος επεξεργαζόταν χρόνια. Μια «νυχτωδία» για κάθε λογής χαμένη επανάσταση. Όπως χαρακτηριστικά έλεγε ο ίδιος «Την εξέγερση της Κρονστάνδης την φέρνω μέσα μου σαν δικό μου βίωμα… Το ποίημα αυτό το αγαπώ πολύ». Την επόμενη χρονιά, για τη «Νεολιθική Νυχτωδία στην Κρονστάνδη», ο ποιητής βραβεύεται με το Κρατικό Λογοτεχνικό Βραβείο Ποίησης.

Η Κρονστάνδη είναι μια μικρή νησιωτική πόλη στο βάθος του Φινλανδικού Κόλπου, 30 χιλιόμετρα δυτικά της Αγίας Πετρούπολης. Οι ναύτες της Κρονστάνδης, στυλοβάτες της Οκτωβριανής Επανάστασης, τέσσερα χρόνια αργότερα, το 1921, εξεγέρθηκαν ενάντια στο καθεστώς που υπερασπίζονταν λίγα χρόνια πριν, απαιτώντας ακόμα περισσότερη ελευθερία.

Στις 7 Μαρτίου 1921, ύστερα από καθημερινές απειλές και τελεσίγραφα για άνευ όρων παράδοση, 50.000 άνδρες του Κόκκινου Στρατού δημιούργησαν έναν κλοιό γύρω από την Κρονστάνδη και άρχισαν να την πολιορκούν. Υπό κανονικές συνθήκες, η καταστολή της εξέγερσης θα ήταν αδύνατη, γιατί ο στόλος της Κρονστάνδης ήταν πανίσχυρος. Όμως, ήταν Μάρτιος, η θάλασσα παγωμένη και η Κρονστάνδη ενωμένη με την απέναντι στεριά. Οι ναύτες, μη μπορώντας να χρησιμοποιήσουν τα πλοία τους, αναγκάστηκαν να περιμένουν, σε καθεστώς πολιορκίας, την επερχόμενη Άνοιξη, για να λιώσουν οι πάγοι. Η προσδοκώμενη αυτή Άνοιξη, όμως, δεν ήρθε ποτέ και στις 17 Μαρτίου ο Κόκκινος Στρατός φορώντας άσπρους μανδύες για να μην διακρίνεται στο λευκό τοπίο, περπάτησε πάνω στον παγωμένο Φινλανδικό Κόλπο και κατέλαβε ολοκληρωτικά την Κρονστάνδη, καταστέλλοντας την εξέγερση.

«Καθώς κοιτάζαμε να κυλούν οι τελευταίες μέρες, βρισκόμασταν μέσα σ’ ένα σκηνικό που θα εξαφανιστεί, απορροφημένοι από ομορφιές που δεν θα ξαναρθούν. Θα πρέπει σύντομα να την εγκαταλείψουμε, αυτήν την πόλη που για μας υπήρξε τόσο ελεύθερη, αλλά που θα πέσει ολοκληρωτικά στα χέρια των εχθρών μας». Guy Debord